I SA/Bd 3/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Asesor sądowy Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi Tadeusza G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2000 - 2004 i pierwsze półrocze 2005 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2005r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta A. z [...] 2005r. o odmowie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2000-2004 rok i I półrocze 2005r. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zważyło, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 67 § l Ordynacji podatkowej, którego konstrukcja wskazuje na to, iż decyzje podejmowane na jego podstawie są decyzjami uznaniowymi, a więc uzależnionymi nie tylko od spełnienia przez wnioskodawcę przewidzianych prawem warunków, lecz również od uznania organu podatkowego. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie mogłyby wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz, czy w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Organ, oceniając na tej płaszczyźnie zaskarżoną decyzję, stwierdził, iż organ I instancji z zachowaniem obowiązujących zasad zbadał sytuację materialną i rodzinną strony, poddał ocenie racje powoływane przez podatnika w celu ustalenia sytuacji materialnej i rodzinnej, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu. Wskazał, że w obowiązującym systemie prawa podatkowego, umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, ponieważ zasadą jest płacenie podatków. Każdorazowe odstąpienie przez organ podatkowy od tej reguły oznacza rezygnację z dochodów budżetu. Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z wynajmowania lokalu na działalność gospodarczą w wysokości 1000zł miesięcznie. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, która jest również bezrobotna. Zgodnie z oświadczeniem, strona nie posiada żadnego majątku. Rozpatrzył, że w odwołaniu podatnik powołał się na trudną sytuacje materialną, oraz fakt, iż nie może prowadzić działalności na swojej nieruchomości z powodu zasiedlenia jej przez lokatorów, co uniemożliwia mu zarobkowanie i zapłacenie podatków. Zauważył, iż nawet brak dochodów lub majątku w dacie rozpoznanie wniosku o umorzenie zaległości nie jest sam w sobie wystarczającą przesłanką uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi. Zdaniem organu, decyzja podatnika o zakupie nieruchomości zasiedlonej lokatorami nie zwalniała z obowiązku płacenia podatku od nieruchomości, który ma charakter majątkowy w tym znaczeniu, że opodatkowaniu podlega posiadanie nieruchomości bez względu na to, czy nieruchomość ta przynosi dochody, czy też generuje straty. Okoliczność, iż na nieruchomości zakwaterowani są lokatorzy, co uniemożliwia podatnikowi jej pełne wykorzystanie w stosunku do własnych potrzeb, nie stanowi przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej. Podatek od nieruchomości jest podatkiem płatnym corocznie. Z akt sprawy wynika, iż odwołujący nie regulował na bieżąco zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości również za lata wcześniejsze traktując je jako swoisty kredyt. Zaległość za rok 1999 uległa przedawnieniu. Podatnik był zatem świadom następstw wynikających z nie uiszczania podatku w postaci chociażby odsetek za zwłokę czy ewentualnej egzekucji i godził się na nie. Organ odwoławczy nie negował argumentów podatnika dotyczących jego trudnej sytuacji finansowej wynikającej z faktu, iż w chwili obecnej uzyskuje dochód jedynie z wynajmu pomieszczeń, ale wskazał na to, że wielu podatników znajduje się w podobnej sytuacji majątkowej. Okoliczności nie stanowiły, w ocenie organu, wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości, które powstały z zaniechania płacenia ich przez podatnika. W skardze na tę decyzję, Tadeusz G. wskazał, że jego obecna sytuacja majątkowa wzięła się stąd, że zakazano mu prowadzenia działalności gospodarczej w zakupionej nieruchomości, gdyż ta jest zasiedlona lokatorami. W pismach składanych do Sądu, jego żądanie opiera się na poczuciu krzywdy. Uważa, że organy państwowe nie pomogły w rozwiązaniu jego problemów związanych z nieruchomością, z tym, że nie może prowadzić warsztatu. Do pism dołączono kopie podań kierowanych do instytucji państwowych. W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na początku, w odniesieniu do szerokich wywodów zawartych w skardze i pismach składanych w sprawie, należy uporządkować, że wskutek skargi na decyzję administracyjną, Sąd orzeka w sprawie zgodności z prawem wskazanego przez skarżącego, aktu administracyjnego ( art. 3. § 1 i 2 pkt 1) oraz art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm). Tym aktem jest odmowa umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości. O taką ulgę skarżący wniósł do Burmistrza A. i z brakiem pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku, skarżący się nie zgadza. W takim wypadku, Sąd stwierdził, że umorzenie - podobnie jak przedawnienie - stanowi nieefektywny sposób wygaśnięcia zobowiązań podatkowych. Oznacza ono, że organ podatkowy może zrezygnować z wierzytelności podatkowej w zakresie i na zasadach określonych przez prawo. Umorzenie zaległości podatkowych przypomina w pewnym stopniu zwolnienie z długu w zobowiązaniowych stosunkach cywilnoprawnych, gdyż w obu wypadkach następuje wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2003, s. 272). W myśl art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości lub odsetki za zwłokę. Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja w powyższej kwestii wydawana jest na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego wyboru. Należy podkreślić, że ważną rolę przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw odgrywa uzasadnienie decyzji. Należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy nie została ona wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął materiałów dowodowych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji pełni także inne funkcje: służy realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia te wymagania. Stan faktyczny w sprawie był bezsporny. Nie kwestionowano tego, że skarżący utrzymuje się wraz z żoną z wynajmu pomieszczeń, podatek dotyczy nieruchomości zasiedlonej lokatorami i, że skarżący nie może prowadzić działalności gospodarczej na terenie posesji. Takie fakty stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję o odmowie umorzenia zaległości podatkowych, organ odwoławczy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącego oraz wszystkich podnoszonych przez niego argumentów. Sąd stwierdził, że w toku tego postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. Wydana na ich podstawie decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły również całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek. Wreszcie Sąd przyjął, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, regulującego zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym i decyzja była należycie uzasadniona. Zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie powyższe oraz art. 151 cyt. Prawa, postanowiono jak w sentencji.