I SA/Bd 301/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-05-18
Skład orzekający: Halina Adamczewska–Wasilewicz, Ewa Kruppik – Świetlicka, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ma obowiązek umorzyć odsetki od zaległości z tytułu składek, gdy wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ale posiada znaczący majątek (nieruchomość, wierzytelności)?Ratio decidendi
ZUS nie ma obowiązku umorzenia odsetek od zaległości składkowych, nawet w przypadku trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności lub szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie ze względu na ważny interes strony. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania o umorzeniu należności, a jedynie do kontroli legalności decyzji ZUS.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie odsetek od zaległości składkowych, argumentując trudną sytuacją materialną po zakończeniu działalności gospodarczej i posiadaniem zobowiązań alimentacyjnych. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz niewykazanie przez skarżącego, że opłacenie należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zwłaszcza w kontekście posiadanej nieruchomości i wierzytelności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. nieścisłości w uzasadnieniu, obciążenie nieruchomości egzekucją oraz niemożność wyegzekwowania wierzytelności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska–Wasilewicz (spr) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 maja 2010r. sprawy ze skargi P. R na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości z tytułu składek oddala skargę
Wnioskiem z dnia 10 lutego 2009r. P. R. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek od zaległości na koncie PPHU P. Zaznaczył, że w dniu 9 lutego 2009r. wpłacił kwotę 9.904,07 zł tytułem uregulowania zaległości na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Dodał, że pozostałą część zaległości na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zapłaci po całkowitym rozliczeniu jego konta osobistego, na którym istnieje nadpłata.
Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w B. odmówił umorzenia odsetek w łącznej kwocie 1.230 zł powstałych od należności z tytułu składek na:
1. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od kwietnia do lipca 2006r.
w kwocie 2.434,06zł;
2. Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od maja do sierpnia 2006r.
w kwocie 806,20zł;
3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń za okres od marca do sierpnia 2006r. w kwocie 487,35zł.
Organ przywołał art. 28 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym umorzenie składek powoduje umorzenie odsetek za zwłokę, dodatkowej opłaty
i należnych kosztów upomnień (art. 28 ust. 4 tej ustawy). Organ wskazał, że całkowita nieściągalność zachodzi m.in. wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję.
Ponadto organ podał, że na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy w związku
z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz.1365) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania i osoba ta wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.
Zdaniem organu stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy oraz możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zabezpieczenia należności ZUS na nieruchomości nie dają podstaw do umorzenia należności z tytułu odsetek w oparciu
o art. 28 ust. 3 powyższej ustawy. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych okoliczności sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności z tytułu odsetek na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy.
Pismem z dnia 4 grudnia 2009r. P. R. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia odsetek. Podniósł, że zaległości powstały w okresie prowadzonej działalności gospodarczej, którą zakończono 31 października 2007r. Podał, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej i jest osobą bezrobotną.
Nie posiada także żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Dodał, że wszystkie nieruchomości wchodzące w skład byłej spółki cywilnej PPHU P. objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na wniosek banku, a zatem nie może dysponować tym majątkiem, ani uzyskiwać z niego dochodów. Wnioskujący uważa, że jego sytuacja wyczerpuje przesłanki umorzenia, o których stanowi art. 28 ust. 3a ww. ustawy. Podkreślił także, że posiada zobowiązania alimentacyjne na dwoje dzieci, których egzekucja ma pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami. Dodatkowo podniósł okoliczności związane z sugerowaniem przez pracownika ZUS wycofania wniosku z dnia 10 lutego 2009r. i złożenia go ponownie w dniu następnym. Zaznaczył, że zdecydowanie temu odmówił. Zarzucił organowi nieuzasadnione przedłużanie postępowania.
Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w B. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Przywołał art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podał, że sytuacja finansowa strony nie może stanowić przesłanki do skorzystania
z umorzenia odsetek od należności z przyczyn szczególnych. W ocenie Zakładu skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (tj. wyżywienia, ubrania, utrzymania mieszkania). W kwestionariuszu o stanie majątkowym uzasadnił swój wniosek o umorzenie odsetek faktem, że dobrowolnie spłacił należność główną. Organ zaznaczył, że wnioskujący nie załączył żadnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ stwierdził brak przesłanek do umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Jak podkreślono umorzenie odsetek ma charakter wyjątkowy. ZUS może umorzyć należności dopiero wówczas, gdy wyczerpane zostaną inne sposoby odzyskania należności, tj. gdy stwierdzony zostanie brak możliwości ściągnięcia należności w dłuższym okresie czasu, w drodze egzekucji lub spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny. Zdaniem organu nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.
W ocenie organu okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają umorzenia odsetek od należności w oparciu o art. 28 ust. 3a cyt. ustawy, który stwarza możliwość umorzenia składek i odsetek pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Organ powołał § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r.
i wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek oraz odsetek z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia jedynie w wyjątkowej sytuacji, w szczególności w przypadku ubóstwa osoby zobowiązanej do opłacenia należności, której trudna sytuacja majątkowa i konieczność jednoczesnej spłaty zadłużenia zagraża dalszej egzystencji poprzez zapewnienie minimum socjalnego. Organ podał, że skarżący w okresie od 29 października 2009r. do 28 października 2010r. przebywa na zasiłku dla bezrobotnych (w wysokości 575 zł miesięcznie), jest właścicielem nieruchomości o dużej wartości (oszacowanej do
II licytacji komorniczej na kwotę 3.212.000 zł). Spłacił prawie całkowicie swoje zadłużenie z tytułu składek, nie korzysta z pomocy społecznej, posiada wierzytelności
w wysokości 180.000 zł z tytułu dzierżawy. Zdaniem organu ze zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że strona znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, iż opłacenie składek wywołałoby dla niej oraz jej rodziny zbyt ciężkie skutki. Organ zauważył, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek
i odsetek w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania stałej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny przy jednoczesnym braku możliwości uzyskiwania dochodów. Jednak powyższa przesłanka nie zachodzi
w przypadku skarżącego.
Końcowo organ podkreślił, że Zakład może ze względów gospodarczych lub z innych przyczyn, na wniosek dłużnika, rozłożyć należności na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych stosownie do art. 29 cyt. ustawy.
Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Podniosła w niej, że zaległości w opłacaniu składek powstały po likwidacji działalności gospodarczej w dniu 31 lipca 2007r. Skarżący podkreślił, że w listopadzie 2008r. złożył do ZUS pismo o przedstawienie stanu zadłużenia na koncie firmy oraz na jego koncie osobistym. Po otrzymanej odpowiedzi dokonał wpłat na konto firmy, gdyż na koncie osobistym istnieje nadpłata. Zaznaczył, że poinformował Zakład, iż pozostałą część należności zapłaci po uprzednim rozliczeniu konta osobistego.
Strona dodała, że od kwietnia 2009r. otrzymywała regularnie, co miesiąc postanowienia o przesunięciu terminu dotyczącego rozpatrzenia wniosku z dnia 10 lutego 2009r.,
z uwagi na skomplikowanie sprawy. Zaznaczyła także, że 13 października 2009r. została poproszona do organu, gdzie sugerowano jej, aby wycofała wniosek z 10 lutego 2009r. i złożyła go ponownie w dniu następnym, na co nie wyraziła zgody. Dodała, że odmówiono jej wydania zaświadczenia o nie zaleganiu w opłacaniu składek, a jedynie poinformowano, że na koncie istnieją zaległości.
Skarżący wskazał, że został poinformowany o możliwości złożenia wniosku
o umorzenie całej zaległości wraz z odsetkami. Zaznaczył, że stosownie do art. 83
ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych miał możliwość "odwołania" się do Prezesa ZUS, a tymczasem decyzję podpisał Dyrektor Oddziału ZUS. Zarzucił, że
w uzasadnieniu decyzji istnieje wiele nieścisłości. Nie zgodził się z zarzutem niedołączenia dokumentów do wniosku, gdyż jak zaznaczył, wszystkie są w posiadaniu ZUS.
Odnośnie nieruchomości oszacowanej na kwotę 3.212.000 zł skarżący podał, że jest ona obciążona hipoteką oraz objęta egzekucją komorniczą, natomiast wierzytelność którą posiada na kwotę 180.000 zł jest niemożliwa do wyegzekwowania.
Zdaniem strony kwota zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 575 zł nie pozwala na pokrycie bieżących wydatków, przy jednoczesnym obciążeniu alimentami w kwocie 1.000 zł na dwoje dzieci.
Ponadto skarżący zaznaczył, że nie wypowiedział się w sprawie zebranego materiału dowodowego, gdyż jego zdaniem wystarczającym jest ustosunkowanie się do decyzji. Poinformował także, że przed Sądem Okręgowym w B. toczy się sprawa,
w której Sąd nakazał wyjaśnić rozbieżności dotyczące stanu konta Spółki.
Konkludując strona zaznaczyła, że czuje się oszukana przez ZUS i zarzuciła brak kompetencji pracownikom zatrudnionym w ZUS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co
w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Kierując się treścią wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie administracyjne ocenić go należy w szczególności na gruncie przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej zwaną: u.s.u.s.), w którym ustawodawca uregulował instytucję umarzania należności z tytułu składek.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,
z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że: "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który
w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej
w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takiej sytuacji mogą być one umorzone.
Zakład ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.
Analizując stan faktyczny sprawy pod kątem całkowitej nieściągalności, o której to mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należy przyznać rację Zakładowi w związku z ustaleniem, iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z powołanego unormowania. Organ wskazał, że jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. W konsekwencji nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jak również nie jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Skarżący także nie wykazuje wystąpienia którejkolwiek
z wymienionych przesłanek.
Ponadto w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że organ wykazał, iż nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w powołanej ustawie oraz rozporządzeniu. Prawdą jest, że skarżący posiada status osoby bezrobotnej
z prawem do zasiłku w kwocie 575 zł. Obciążają go także alimenty na dzieci
w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Jednocześnie należy zauważyć, że posiada wierzytelności w wysokości 180.000 zł z tytułu dzierżawy. Podać również należy, że skarżący jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości, która według oszacowania do II licytacji komorniczej została wyceniona na kwotę 3.212.000 zł.
Sąd nie kwestionuje okoliczności, że wymieniona nieruchomość jest obciążona hipoteką. Ponadto istnieją trudności z realizacją ww. wierzytelności. Nie oznacza to jednak, że organ obowiązany był uznać, iż zaszła przesłanka umorzenia odsetek i tę instytucję powinien zastosować. Organ ma prawo ocenić, że fakt pozostawania bez pracy z prawem do zasiłku, nie stanowi automatycznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o udzielenie ulgi. Należy bowiem mieć na uwadze całokształt okoliczności kształtujących sytuację majątkową skarżącego i ewentualną możliwość uregulowania zaległych składek. Nie można wykluczyć, iż dojdzie do skutecznej sprzedaży (w drodze egzekucji) nieruchomości, czy też zostaną ściągnięte ww. wierzytelności. W takiej sytuacji nie można z góry wyeliminować możliwości choćby częściowego uregulowania odsetek od zaległych składek.
Z uwagi na przywołane okoliczności natychmiastowa rezygnacja przez ZUS
z należności nie znajduje uzasadnienia w świetle regulacji ustawowych
i rozporządzenia.
Należy stwierdzić, że stanowisko organu w przedmiotowej sprawie, nie narusza prawa, a podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte, co do zasady, dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.
Jednocześnie Sąd zauważa, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub
z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Z przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że należności "mogą być umarzane", co oznacza, iż nie muszą być umarzane. Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy na podstawie wskazanego wyżej przepisu – w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki - są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet gdy w konkretnej sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości, ocena czy umorzyć należności pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Jednakże przyznana organom swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności.
Sąd natomiast nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi umorzenia zaległości. Kontrola Sądu zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności z prawem.
W przedmiotowej sprawie nie można zarzucić organowi naruszenia prawa.
Odnośnie postępowania, które toczy się przed Sądem Okręgowym w B. zauważyć należy, że jest ono odrębne od przedmiotowego. Zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie odmowy umorzenia odsetek od zaległości, natomiast sprawa przed Sądem Okręgowym dotyczy – jak wyjaśnił skarżący na rozprawie w dniu 18 maja 2010r. odmowy wydania zaświadczenia o niezaleganiu w składkach.
Przyznać natomiast należy rację skarżącemu, co do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Wniosek bowiem został złożony do ZUS w dniu 10 lutego 2009r., natomiast decyzja została wydana dopiero [...], a zatem po upływie dziewięciu miesięcy.
Stosownie do art. 35 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty
i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast z § 3 tego artykułu wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca,
a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Powyższe jednak długoterminowe załatwienie sprawy nie wpływa na ocenę samej decyzji, która jest zgodna z prawem. Wadliwość zatem postępowania, wyrażająca się
w długim okresie jego trwania, nie ma wpływu na wynik sprawy.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło