I SA/Bd 303/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor sądowy Mirella Łent, Protokolant asystent sędziego Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004r. Nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. umarza postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia I SA/Bd 303/05 UZASADNIENIE W dniu 25.04.2000 r. skarżący zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy A., podając wartość celną samochodu w wysokości [...] franków belgijskich. Decyzją z dnia [...] 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. określił wartość celną sprowadzonego przez stronę samochodu w kwocie [...] franków belgijskich i kwotę niedopłaty należności celnych w wysokości [...] zł. Niedopłata wynikała z zadeklarowania w zgłoszeniu celnym wartości niższej niż rzeczywiście zaksięgowana u sprzedawcy z Belgii. Decyzją z dnia [...] 2003 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W dniu 26.04.2004r. Dyrektor Izby Celnej w T., jako wierzyciel, sporządził – na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2000r. (powinno być [...] 2002 r.) - tytuł wykonawczy obejmujący cło w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę. Przed wystawieniem ww. tytułu wykonawczego skierowane zostało do zobowiązanego upomnienie, wymagane zgodnie z treścią art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z podjęciem przez Dyrektora Izby Celnej w T. czynności egzekucyjnych, w piśmie z dnia [...] 2004 r. skarżący podniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutu zobowiązany wskazał fakt nieistnienia obowiązku zapłaty należności celnej objętej wspomnianym wyżej tytułem wykonawczym, a więc przesłankę wymienioną w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] 2004r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił uznania zarzutów. Odnosząc się do podniesionego przez stronę faktu nieistnienia obowiązku zapłaty należności celnych z uwagi na niepowiadomienie dłużnika o retrospektywnym zarejestrowaniu kwoty należności, podkreślono, że strona została powiadomiona o kwocie uzupełniających należności celnych przed upływem 3 letniego terminu określonego w art.230 §4 kodeksu celnego. Na postanowienie to zostało złożone zażalenie, w którym skarżący wskazał na podjęcie czynności egzekucyjnych z naruszeniem przepisów kodeksu celnego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kpa. Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że strona główny nacisk położyła na wykazanie, że zapłata kwoty wynikającej ze wspomnianej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. nie jest możliwa z uwagi na fakt braku prawidłowego poinformowania strony przez organ celny o retrospektywnym zarejestrowaniu kwoty należności. Stanowi to podstawę zarzutu na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym, tj. wskazuje się na brak obowiązku zapłaty należności, wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. dnia [...] 2002r. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w toku całego postępowania prezentowane było stanowisko, zgodnie z którym doręczenie decyzji jest równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o kwocie retrospektywnie zarejestrowanych należności celnych. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie został naruszony art. 230 § 4 Kodeksu celnego, który wskazuje termin 3-letni jako nieprzekraczalny do powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego, bowiem decyzja z dnia 19.07.2002r. została doręczona w dniu 25.07.2002r., o czym świadczy data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że rejestracja dług celnego lub kwoty uzupełniającej jest czynnością materialno-techniczną organu celnego i skutkuje obowiązkiem powiadomienia dłużnika o kwocie zarejestrowanych należności. Wskazuje na to wyraźnie treść przepisu art. 230 § 3 kodeksu celnego, który nawiązuje do powiadomienia dłużnika o kwocie zarejestrowanych należności, nie zaś o samym fakcie rejestracji. Termin na uiszczenie tych należności liczony jest od dnia powiadomienia dłużnika o wysokości zarejestrowanej kwoty należności. W konsekwencji organ celny spełnił wszystkie wymogi, jakie prawo nakłada na niego w przedmiocie powiadomienia dłużnika o kwocie zarejestrowanych należności celnych, zatem zarzuty strony są – w ocenie Dyrektora Izby - bezzasadne. Na powyższe postanowienie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień skarżący stawia zarzut naruszenia art.18 i art.27 §1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art.6, 7, 8 kpa, art.226§4 w zw. z art.230§1 i§4 kodeksu celnego. Podnosi, że kwota długu celnego została określona decyzją z dnia [.. ] 2002 r. - a nie jak wskazano w tytule egzekucyjnym decyzją z dnia [...] 2002 r. - potwierdzającej powstanie określonego stanu prawnego z mocy prawa. Organ celny określił niedopłatę długu celnego oraz łączna kwotę cła, zarejestrował ją na zasadzie art.227 kodeksu celnego, lecz nie powiadomił strony o jej retrospektywnym zarejestrowaniu oraz nie uzasadnił braku powiadomienia w decyzji. W ocenie skarżącej nie ma przepisów, na podstawie których można przyjmować, że doręczenie decyzji deklaratoryjnej jest równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o zarejestrowaniu kwoty niedopłaty długu celnego. Zdaniem skarżącej z przepisów art. 230 §2,3,4 kodeksu celnego wynika konieczność powiadomienia dłużnika w decyzji określającej o zarejestrowaniu retrospektywnym, którego to powiadomienia zaskarżona decyzja nie zawiera, przez co nie może być prawnie skuteczna w przedmiocie określenia niedopłaty cła. Wskazuje decyzje, w których takie powiadomienie się znajduje, co narusza w stosunku do niej zasadę równości. Brak powiadomienia strony o zarejestrowaniu długu celnego tworzy sytuację powodującą, że dłużnik nie może ponosić odpowiedzialności za dług celny, gdyż niepowiadomienie o zarejestrowaniu nie nakłada na stronę obowiązku. Podnosi brak podstaw do wydania tytułu egzekucyjnego z uwagi na treść art. 230§ 1 i 4 kodeksu celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004 r. z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają ono prawo. Należy podkreślić, że podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej jest tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela. Jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, sam wystawia tytułu wykonawczy. Elementy jakie winien zawierać tytuły wykonawczy określa art.27§1ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art.27 §1 pkt 3 tej ustawy tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaj i stawki tych odsetek oraz podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki lub w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej - jak w niniejszej sprawie - koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też o samą decyzję (postanowienie, orzeczenie, ugodę itd.), wydaną na podstawie tych aktów. Pełną realizacją tego przepisu byłoby podanie obu tych elementów. Nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydawania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki. Wówczas tylko ten akt będzie stanowił podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, str. 55, wyrok NSA z dnia 7 listopada 2000 r., I SA/Ka 1187/99). Z załączonego do akt administracyjnych tytułu wykonawczego z dnia 26.04.2004 r. wynika, że został on sporządzony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2000 r., Nr [...]. Decyzja ta nie stanowi jednak podstawy egzekwowanego obowiązku. Tą podstawą jest decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2002 r., Nr [...]. Organ egzekucyjny – w myśl art.29 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - z urzędu winien badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej - tzn. między innymi powinien zwrócić uwagę na to, czy wystawiony tytuł wykonawczy posiada wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1. Niespełnienie wymogów określonych w tym przepisie powoduje niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. W świetle powyższego należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej nie mógł rozpoznać zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego wobec niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego z uwagi na wadliwość tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie nie ma natomiast zastosowania przytoczony w skardze art.27 §1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przez podstawę prawną prowadzenia egzekucji należy rozumieć przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych lub obowiązków o charakterze niepieniężnym. Podstawę te stanowią przepisy art.2 – 3a wymienionej ustawy. Wobec wadliwego wskazania podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku i niedopuszczalności egzekucji, pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i tym samym nie wymagają wnikliwego rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Umorzenie postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nastąpiło z uwagi na to, iż wstrzymanie wykonania aktu upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.