I SA/Bd 303/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2019r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę I SA/Bd 303/19 UZASADNIENIE W dniu [...]. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...]. znak: [...] oddalającego skargę na czynności egzekucyjne zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonane na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia [...]. o numerach: [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]. o numerach: [...] oraz z dnia [...] r. o numerach: [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powyższe odpisy tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu odpowiednio w dniu [...] r. oraz [...]. W toku egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia [...]. o numerach: [...] dokonał, zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy, tj. w S. K. I. w B.. Powyższe odpisy zawiadomień o zajęciu zostały doręczone w dniu [...]., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał je w dniu [...]. W dniu [...]. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo, w którym skarżący na podstawie art. 54 § 1 oraz art. 54 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych wniósł skargę na zajęcie wynagrodzenia za pracę. Uzasadniając złożoną skargę podniósł zarzut przedawnienia składek za 2013r. oraz wskazał, że wystawienie tytułu wykonawczego nie może być traktowane jako podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności i nie powoduje przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał, że przez problemy rodzinne i zdrowotne zapomniał o składkach za rok 2013 i początek 2014 oraz nie poinformował o tym, że przez okres 2 lat był bezrobotny. Oświadczył, że nie dopełnił czynności wyrejestrowania działalności gospodarczej poprzez potwierdzenie tego w urzędzie gminy, ponieważ nie posiada podpisu elektronicznego. Zarzucił również, że w myśl art. 27 oraz art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązku przedłożenia informacji o wznowieniu postępowania. Określił zajęcie wynagrodzenia za pracę jest rażąco krzywdzące i naruszające przepisy Konstytucji RP w kwestii równości wobec prawa oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a także w zakresie przejrzystości prowadzonych czynności egzekucyjnych. Podkreślił, że z wynagrodzenia za pracę utrzymują się jego dwie najmłodsze siostry, niepełnosprawne w stopniu lekkim, i działanie organu pogorszy ich warunki życia. W ocenie skarżącego zajęcie wynagrodzenia wpłynie również znacząco na decyzję pracodawcy w kwestii kontynuacji umowy o pracę i może doprowadzić do jego zwolnienia z pracy. Skarżący wskazał również na naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, bowiem organ egzekucyjny, bez poinformowania stron związanych umową o pracę, uzyskał dane co do formy wykonania obowiązku zapłaty wynagrodzenia, a tytuł wykonawczy nie jest podstawą do takich działań, jeżeli zobowiązany nie wyraził na to zgody. Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] organ egzekucyjny oddalił skargę na czynności egzekucyjne zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonane na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia [...]. o numerach: [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wskazał, że zajęcie wynagrodzenia za pracę stanowi jeden ze środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast na mocy art. 7 powołanej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zajęcie wynagrodzenia za pracę dokonane zostało na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia [...]. zgodnie z art. 72 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę zostało doręczone w prawidłowy sposób dłużnikowi zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny podkreślił, że dokonując tej czynności był do niej upoważniony w świetle art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W kwestii przedawnienia organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem wskazał, że dochodzone składki nie uległy przedawnieniu i są należne. Organ egzekucyjny poinformował skarżącego również o możliwości udzielenia układu ratalnego na spłatę zaległych należności z tytułu składek. Na to postanowienie, w dniu [...]. wpłynęło zażalenie, w którym zarzucono naruszenie art. 124 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 33 i art. 58 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadniając zażalenie skarżący wskazał, że organ egzekucyjny nie ustosunkował się do podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów zawartych w RODO oraz nie wyjaśnił dlaczego dokonał niezgodnie z prawem zajęcia rachunku w PKO BP S.A., w sytuacji gdy zobowiązany nigdy nie posiadał rachunku bankowego w tym banku. Zarzucił, że organ egzekucyjny w zawiadomieniu o zajęciu podaje kwotę za upomnienie, a czynność ta nie miała miejsca. Ponadto, organ egzekucyjny dąży do wyegzekwowania należności, nie uwzględniając interesu zobowiązanego, czym narusza art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny miał wiedzę, że zobowiązany podjął niedawno pracę oraz, że nie posiada żadnego majątku, o czym świadczy fakt, że komornik sądowy już w przeszłości zawieszał i umarzał postępowanie. Skarżący wskazał, że argument ten zawarł w skardze, jednak nie został on rozpatrzony na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł również, że art. 58 § 2 wprowadza ochronę najbiedniejszych przed egzekwowaniem maksymalnej wysokości z różnych źródeł, co powinno stanowić podstawę uwzględnienia skargi. W kwestii przedawnienia zarzucił, że nie zgadza się z oceną, iż w sprawie doszło do przerwania biegu przedawnienia, co może mieć miejsce jedynie w przypadku skutecznie podjętych działań. Podniósł również, że skarga rozpoznana został przez Inspektorat ZUS w B., a nie uprawniony organ, czyli Dyrektora Oddziału ZUS w B.. Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając sprawę uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, odpowiedział na zarzuty zażalenia i oddalił skargę na czynności egzekucyjne zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonane na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia [...]. o numerach: [...]. W skardze na to postanowienie skarżący wskazał na art. 180 § 1 k.p.a. oraz art. 181 k.p.a. i stanął na stanowisku, że postępowanie odwoławcze toczy się, poprzez zastosowanie art. 54 § 1 oraz 5 ustawy o egzekucji w administracji, na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego. W jego ocenie postępowanie sądowe, w tym w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, skupia się zatem na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Jednocześnie nadmienił, że nawet przepisy o pomocy społecznej regulują min. to, że do przeżycia gospodarstwa domowego wnioskodawcy powinna pozostawać kwota na poziomie ok. [...] zł (pięćset złotych), a organ odwoławczy stwierdza brak istotności w skardze informacji o sytuacji materialnej zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o j ej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 718, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził, że złożona skarga jest niezasadna. Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że w dniu [...]. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo, którym na podstawie art. 54 § 1 oraz art. 54 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych skarżący wniósł skargę na zajęcie wynagrodzenia za pracę. Bezspornie takiego zajęcia dokonano u pracodawcy skarżącego, tj. w [...] [...] w B.. Powyższe odpisy zawiadomień o zajęciu zostały skarżącemu doręczone w dniu [...]., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał je w dniu [...]. Taka sekwencja zdarzeń ma swoje odzwierciedlenie w aktach sprawy i nie została podważona przez skarżącego. W tak ustalonym stanie prawnym obowiązkiem organu było rozpatrzenie skargi na podstawie art. 54 § 1 oraz art. 54 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314, t.j.) – dalej: "u.p.e.a.". Było to zgodne z wolą skarżącego, jaką jasno wyraził w złożonym piśmie. Zatem organ poprawnie wskazał na to, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. skarżącemu przysługiwała skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, a w sprawie skargi, o której mowa w § 1, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a., na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Prawidłowo wyjaśniono, iż przedmiotem skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. są czynności egzekucyjne, przez które należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. WSA wyjaśnia, iż na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przepis ten wyznacza zakres i przedmiot kontroli sądu. Skoro zakres skargi na czynność egzekucyjną wyznacza treść przepisu art. 54 u.p.e.a., to sprawa może zostać rozpoznana tylko w tym zakresie. I tak, okoliczności związane z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego pozostają poza zakresem rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną, a w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Organ słusznie stwierdził, że szczegółowy tryb egzekucji z wynagrodzenia za pracę unormowany został w art. 72 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych (§ 1). Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany stosunku pracy lub zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a także w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę (§ 2). W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia wynagrodzeniem przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po jego zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (§ 3). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób; 2) wzywa pracodawcę, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 (§ 4). W ocenie Sądu w sprawie nie budziła wątpliwości jasność tego przepisu. Skarżący nie odnosi się do niego. Należy zatem przyznać rację organowi, iż zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została na podstawie art. 72 § 1 u.p.t.u., przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: zawiadomił skarżącego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając w dniu [...]. odpis wezwania przesłanego do pracodawcy oraz pouczając, że nie może on odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób. Organ egzekucyjny wezwał również pracodawcę, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników oraz aby składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli. Organ egzekucyjny pouczył również pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań. Taki przebieg sprawy ma umiejscowienie w jej aktach. Podstawę wystawienia zawiadomień o zajęciu stanowiły tytuły wykonawcze, których odpisy został doręczone skarżącemu. Zawiadomienie o zajęciu doręczono również dłużnikowi zajętej wierzytelności. Podstawę przeprowadzonej czynności egzekucyjnej stanowiły prawidłowo sporządzone zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, które zawierały wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. W świetle zastosowanych przepisów było to wystarczające do uznania, że czynność egzekucyjna została przeprowadzona we wszczętym postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 72 u.p.e.a., a zatem brak było podstaw do uznania zasadności złożonej skargi na czynności egzekucyjne i konsekwentnie, brak było takich podstaw co do uznania za zasadną skargi złożonej do tut. Sądu. Organ prawidłowo odniósł się do treści zażalenia. Jego wnioski były prawidłowe i objęły całość wątpliwości, jakie przedstawił tam skarżący. Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej: "k.p.a.". Postanowienie organu pierwszej instancji zawierało wszystkie wymagane elementy. Jednocześnie zarzut przedawnienia zaległości, jak i braku doręczenia upomnienia, zgodnie z art. 15 u.p.e.a. nie podlegały rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu, gdyż były poza jej zakresem. Wynika to z tego, że pozostawały poza zapisem przepisów prawa stanowiących podstawę w niniejszej sprawie. Wbrew temu, co podniesiono w skardze do tut. Sądu, w postanowieniu odniesiono się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Trafnie wskazano, że wcześniej stosowane środki egzekucyjne (zajęcia rachunków bankowych) okazały się nieskuteczne, zatem był to jedyny możliwy środek egzekucyjny. W takim wypadku logicznym jest, że organ nie miał wyboru i nie mógł zastosować środka łagodniejszego. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie, z którego można dokonywać potrąceń w ustawowych granicach zapewniających minimum egzystencji. Jednocześnie słusznie organ oparł się na tym, iż o podjęcie czynności egzekucyjnych nie wymagało zgody skarżącego. Chcąc przyjąć koncepcję podnoszona przez skarżącego należało by właściwie z gruntu zaniechać przymusowego dochodzenia należności. Udzielenie informacji o wysokości oraz składnikach wynagrodzenia dłużnika podatkowego było obowiązkiem pracodawcy, jako dłużnika zajętej wierzytelności, a także było niezbędne do realizacji środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wykonując zadania wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie narusza przepisów prawa w zakresie ochrony danych osobowych, ponieważ wykonuje zadania realizowane w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej. Przetwarzanie danych w ramach sprawowania władzy publicznej nie wymaga więc zgody osoby, której dotyczą dane. Prawidłowo odpowiedziano na zarzuty naruszenia art. 58 § 2 u.p.e.a., gdyż jak wcześniej wskazano nie ten przepis był podstawą rozpatrywanego wniosku. Jednocześnie wbrew zarzutom zawartym w skardze skierowanej do WSA zarówno art. 180 § 1 k.p.a. jak i art. 181 k.p.a. nie ma zastosowania w sprawie, gdyż egzekucja administracyjna w oparciu o art. 18 u.p.e.a. toczy się co do zasady na postawie tejże ustawy. Skoro jej przepisy były wystarczające do rozstrzygania sprawy, organ nie mógł sięgać do rozwiązań zawartych w k.p.a. Skarżący składając skargę na czynności egzekucyjne, nie mógł znaleźć się w postępowaniu sądowym w sprawie z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, które skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego. Przywołane przez skarżącego w podstawie prawnej skargi art. 54 § 1 i 6 u.p.e.a. dotykały innej materii. Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.