I SA/Bd 306/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2016r. Prezydent M. T. odmówił stronie stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej w kwocie [...]zł oraz jej zwrotu. P. z dnia [...] października 2016 r. podatnik złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając nieprawidłową kwalifikację jego wniosku z dnia [...] września 2016 r. i wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej w sytuacji, gdy wnosił o zwolnienie z opłaty lub jej umorzenie i zwrot dokonanej wpłaty. Uzasadniając ww. zarzut powołał się na art. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1827), dalej u.o.s. W tym zakresie zarzucił organowi podatkowemu nadinterpretację ww. przepisu w kwestii dopuszczalności ustawowego zwolnienia z opłaty skarbowej jednostek samorządu terytorialnego. Dodał, że sprawa, z którą wiązał się obowiązek w opłacie skarbowej z tytułu złożonych pełnomocnictw miała charakter społeczny, a on jako sołtys działał non profit w interesie publicznym. Zatem jego działalność należy przyrównać do działalności organizacji pożytku publicznego, które to obok jednostek samorządu terytorialnego również korzystają z ustawowego zwolnienia od opłaty skarbowej. W dalszej części odwołania strona, obok zarzutów wobec zaskarżonej decyzji zawarła liczne zarzuty wobec Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dotyczące postępowania o sygn. akt [...] (w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] września 2010 r.). Zarzuty te dotyczyły złożonego przez stronę wniosku o wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji Wójta Gminy Ł., a także konieczności dołączenia do niego pełnomocnictw od mieszkańców wsi, których reprezentował. Ponadto, odwołujący wyraził swoją dezaprobatę do działań organu pierwszej instancji i działań Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które to bazując na braku wiedzy wnioskodawców, bez udzielenia rzetelnej informacji narażają ich na dodatkowe koszty związane z postępowaniami inicjowanymi w ramach społecznego sprzeciwu wobec krzywdzących decyzji administracyjnych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniosło, że na gruncie ustawy o opłacie skarbowej, dla powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej nie mają znaczenia okoliczności towarzyszące złożeniu pełnomocnictw, ale sam fakt, że taki dokument faktycznie został złożony w organie administracji publicznej lub sądzie. Organ wskazał, że z załączonych do pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. list zatytułowanych "Pełnomocnictwo", z podpisami mieszkańców miejscowości K., S., M. i T. , jednoznacznie wynika, iż osoby wpisane i podpisane na liście udzieliły skarżącemu pełnomocnictwa do reprezentowania ich w urzędach, w tym również przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Ł.. Tym samym niezasadne jest stanowisko strony, iż dokument ten nie stanowi stricte pełnomocnictwa do reprezentowania mieszkańców we właściwych urzędach i SKO w T., albowiem osoby te wyraziły jedynie sprzeciw budowy turbin wiatrowych i jednocześnie wyraziły poparcie dla jej działań, jako sołtysa S.. Zdaniem organu, nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżącego należało uznać za pełnomocnika, czego wyrazem był fakt przedłożenia w organie dokumentów potwierdzających otrzymane umocowanie do prowadzenia sprawy wniesionej z jego wniosku i wniosku mieszkańców miejscowości K., S., [...] i [...]. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nadinterpretacji art. 7 pkt 3 u.o.s. oraz niezastosowania wobec skarżącego ustawowego zwolnienia od opłaty skarbowej jednostki samorządu terytorialnego Kolegium wskazało, że pomimo, iż skarżący pełni funkcję sołtysa, w tej konkretnej sprawie nie mógł zostać uznany jako - wnioskodawca -jednostka samorządu terytorialnego. Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie dokonał również nadinterpretacji art. 7 ust. 3 ww. ustawy. Istota sprawy, do której dołączono pełnomocnictwa, pomimo społecznego interesu nie miała bowiem charakteru publicznego, w którym stroną inicjującą postępowanie i udzielającą pełnomocnictwa jest jednostka samorządu terytorialnego. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżący był przedstawicielem społeczności lokalnej. W sprawie tej nie był mocodawcą, ale umocowanym do zastępstwa pozostałych inicjatorów postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Ł.. Odnosząc się natomiast do zarzutu strony w zakresie nie uznania jej działalności za działalność organizacji pożytku publicznego Kolegium wskazało, że zwolnienie od opłaty skarbowej organizacji pożytku publicznego stosownie do art. 7 pkt 4 u.o.s. dotyczy wyłącznie podmiotów, które spełniają warunki przewidziane w art. 20 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1817 ze zm.). Organizacją taką może być organizacja pozarządowa oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego, a także stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli spełniają łącznie wymagania określone w treści tego przepisu. Organ zauważył, że jak wynika ze stanowiska strony, ma ona pełną świadomość, że jako sołtys nie jest ani jednostką samorządu terytorialnego ani też organizacją pożytku publicznego. Reasumując Kolegium wskazało, że w przypadku, gdyby wnioskodawcę dotyczyło ustawowe zwolnienie z mocy samego prawa nie miałby on obowiązku uiszczania opłaty skarbowej. Jednakże z uwagi, iż złożone przez niego pełnomocnictwa w toku postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. nie zostały wymienione wprost w ustawie o opłacie skarbowej, jako te, które są "zwolnione", ciążył na nim obowiązek zapłaty opłaty skarbowej na zasadach ogólnych. W kwestii zarzutów dotyczących błędnego zinterpretowania treści wniosku (wniosek o zwrot opłaty skarbowej - decyzja o odmowie stwierdzenia nadpłaty zwrotu tej opłaty) organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania musiał stwierdzić, czy wystąpiła nadpłata tzn. czy dokonana wpłata nastąpiła w kwocie wyższej niż należna, czy też uiszczona kwota jest prawidłowa i nie wystąpiła nadpłata w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Dlatego też sentencja decyzji brzmi "odmawiam stwierdzenia nadpłaty oraz jej zwrotu". W skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił, że SKO nie poinformowało go, że z chwilą złożenia pełnomocnictw nastąpi obowiązek zapłaty opłaty skarbowej i nie zażądano od niego przedstawienia dokumentu uiszczenia opłaty skarbowej z chwilą składania tych pełnomocnictw. W związku z tym, w ocenie strony organ naruszył art. 9 K.p.a. mówiący o obowiązku organu informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustanie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżący podkreślił, że gdyby miał wiedzę o tym, jaką opłatę będzie zobowiązany uiścić za udzielone pełnomocnictwa, to na pewno by ich nie złożył, gdyż stanowi to dla niego zbyt duży ciężar finansowy. Podniósł, że czuje się skrzywdzony i oszukany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Strona zarzuciła, iż organ nie wziął pod uwagę ważnego interesu podatnika, czyli okoliczności, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Opłatę uiścił, ale zrobił to z pożyczonych pieniędzy, które będzie musiał zwrócić. Zaznaczył, że ma dwoje dzieci, jego żona jest na rencie a on jest bezrobotny, dorabia okazjonalnie w pracach dorywczych. Skarżący zarzucił, że organ nie wziął również pod uwagę ważnego interesu publicznego przejawiającego się w tym, że reprezentował szeroko rozumiany interes społeczny mieszkańców, którzy wyrazili wspólny sprzeciw wobec budowy turbin wiatrowych w ich okolicy. W jego ocenie, powinien być zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej stosownie do art. 7 pkt 3 u.o.s. Ponadto, strona zarzuciła, że organy obu instancji nie odniosły się do stawianego przez nią zarzutu braku poinformowania jej o obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej. Reasumując skarżący wniósł o zwolnienie z opłaty skarbowej lub jej umorzenie z uwagi na trudną sytuację materialną i z uwagi na błędy organu polegające na naruszeniu przepisów art. 7, 8 i 9 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1066 ), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz.718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." -sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził ww. naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) – dalej: u.o.s. - opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Obowiązek ten, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s. powstaje z chwilą złożenia takiego dokumentu w sądzie lub organie administracji publicznej. Ponadto, w myśl ust. 2 tego artykułu, "opłatę skarbową wpłaca się z chwilą powstania obowiązku jej zapłaty". Należy zauważyć, że obowiązująca od 01 stycznia 2007 r. ustawa o opłacie skarbowej wprowadziła szereg istotnych modyfikacji w zakresie przedmiotowym. W obecnym jej kształcie opłacie skarbowej podlega już sama czynność polegająca na "złożeniu dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (...)", a nie jak wcześniej, dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa lub prokury. Zatem art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. nie wiąże powstania obowiązku podatkowego w opłacie skarbowej z faktem ustanowienia pełnomocnika (jak było na gruncie ustawy o opłacie skarbowej z dnia 09 września 2000 r.), ani istnienia już w obrocie ważnego umocowania, ale z faktem złożenia tego dokumentu (jego odpisu, wypisu lub kopii). Nie budzi wątpliwości w rozpoznawanej sprawie, że skarżący złożył dokumenty potwierdzające udzielenie pełnomocnictw ([...]) przez mieszkańców miejscowości K., S., [...] i [...] dołączonych do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] września 2010r. Złożenie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym dokumentów potwierdzających udzielenie pełnomocnictw spowodowało powstanie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 u.o.s. Opłata została uiszczona przez stronę w dniu [...] września 2016r. w wysokości [...] zł. Jak słusznie wskazał organ podatkowy mając na uwadze treść wniosku z dnia 08 września należało go rozpatrzeć w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa . Zatem organ w toku prowadzonego postępowania musiał stwierdzić czy wystąpiła nadpłata tzn. czy dokonana wpłata nastąpiła w kwocie wyższej od należnej czy też uiszczona kwota jest prawidłowa i nie wystąpiła nadpłata w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Ustawodawca w art. 4 u.o.s. wskazał, iż wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia określa załącznik do ustawy. W części IV załącznika do ustawy określono stawkę opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu lub kopii – od każdego stosunku pełnomocnictwa (prokury) w wysokości [...] zł. Mając na uwadze ilość udzielonych pełnomocnictw(157) oraz stawkę wynikającą z ustawy (17 zł) organ ustalił , że opłata skarbowa została uiszczona w należnej wysokości. W kwestii naruszenia przez organ art. 7 pkt 3 u.o.s. to wskazać należy, że jest on bezpodstawny albowiem w zaskarżonej decyzji dokonano prawidłowej interpretacji tego przepisu. Stosownie do powołanego przepisu zwalnia się od opłaty skarbowej jednostki samorządu terytorialnego. Interpretacja tego przepisu wskazuje, iż dla zwolnienia (braku obowiązku zapłaty opłaty) znaczenie ma podmiot, który inicjuje zdarzenie, z którym ustawa wiąże obowiązek zapłaty tej opłaty. Zwolnienie to ma charakter bezwarunkowy, a więc każda jednostka samorządu terytorialnego objęta jest zakresem regulacji art. 7 pkt 3 ww. ustawy. Zgodzić się należy z organem podatkowym, że pomimo iż skarżący pełni funkcje sołtysa w tej konkretnej sprawie nie mógł zostać uznany jako -wnioskodawca -jednostka samorządu terytorialnego. Wbrew jego zarzutom organ nie dokonał również nadinterpretacji art. 7 ust. 3 u.o.s. W przywołanym powyżej załączniku do ustawy o opłacie skarbowej ustawodawca wprowadzając zwolnienia od opłaty skarbowej od złożonych dokumentów pełnomocnictwa wyraźnie wskazał, że "zwalnia się od opłaty skarbowej pełnomocnictwa - jeżeli mocodawcą jest podmiot określony w art. 7 ust. 1-5 ustawy" (IV pkt 4). Jak wynika ze sprawy, do której dołączono pełnomocnictwa, sprawa ta pomimo społecznego interesu nie miała jednak charakteru publicznego, w którym stroną inicjującą postępowanie i udzielającą pełnomocnictwa jest jednostka samorządu terytorialnego. Jak zasadnie wskazał organ, to skarżący (faktycznie pełniący funkcję sołtysa) był przedstawicielem społeczności lokalnej. W sprawie tej nie był mocodawcą, ale umocowanym do zastępstwa pozostałych inicjatorów postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Ł.. W sprawie nie mógł mieć także zastosowania art. 7 pkt 4 u.o.s. zgodnie z którym zwalnia się od opłaty skarbowej organizacje pożytku publicznego, jeżeli dokonują zgłoszenia lub składają wniosek o dokonanie czynności urzędowej albo wniosek o wydanie zaświadczenia lub zezwolenia -wyłącznie w związku z nieodpłatną działalnością pożytku publicznego w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zwolnienie odnosi się podmiotowo do organizacji pożytku publicznego, którą jest - zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1817 ze zm.) - podmiot spełniający warunki ustalone w tym przepisie. Organizacją taką może być organizacja pozarządowa oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego, a także stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli spełniają łącznie wymagania określone w treści tego przepisu. Skarżący pełniący funkcję sołtysa nie jest ani jednostką samorządu terytorialnego ani też organizacją pożytku publicznego. W realiach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził także naruszenia art. 9 k.p.a. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego wynika szereg istotnych obowiązków organów administracyjnych, w tym - w uproszczeniu - obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8), zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym jego stadium (art. 10 § 1), wyjaśniając zasadność przesłanek, jakimi organy kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 § 1), działania wnikliwego i szybkiego (art. 12). Nadto organy administracyjne mają obowiązek praworządnego działania i podejmowania wszelkich czynności w celu wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7), jak też informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, udzielając niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w celu uniknięcia przez strony szkody wywołanej nieznajomością prawa (art. 9). Ocena zachowania się organu stosownie do przytoczonych reguł wymaga każdorazowego odniesienia do okoliczności indywidualnej sprawy administracyjnej, także pod kątem skutków ewentualnych zaniedbań. Analizując okoliczności tej sprawy, w przekonaniu tut. Sądu, niepodobna zarzucić organowi uchybienia tym przepisom. Organy administracji przytoczonym wymogom sprostały, bowiem – w sytuacji gdy skarżący złożył dokument z podpisami innych osób a z treści pisma (z dnia [...] marca 2016r.) wynikało, że działa w ich imieniu organ wezwał stronę do przedłożenia pełnomocnictw. W wezwaniu podał też treść przepisów prawa pozostających w związku z treścią wniosku strony. Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek z art. 9 k.p.a. nie obejmuje udzielania stronom pomocy prawnej ani zastępowania ich w wyborze optymalnego sposobu postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 758/12, 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2141/13, publ. jw.). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.