I SA/Bd 307/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-11-10
Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Mirella Łent, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych wskazujących na spełnienie przesłanek umorzeniowych?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył art. 153 PPSA, ignorując wiążącą ocenę prawną sądów administracyjnych zawartą w poprzednich wyrokach, które stwierdziły spełnienie przesłanek umorzeniowych określonych w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 5 u.s.u.s. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz nierozważenie przesłanek umorzenia z rozporządzenia wykonawczego również stanowi naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący domagał się umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS, powołując się na trudną sytuację finansową i niewypłacalność potwierdzoną postępowaniem upadłościowym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wielokrotnie odmawiał umorzenia, mimo że sądy administracyjne kilkukrotnie uchylały poprzednie decyzje, wskazując na naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych oraz wiążącą ocenę prawną dotyczącą spełnienia przesłanek umorzeniowych. W ostatniej zaskarżonej decyzji organ ponownie odmówił umorzenia, uznając, że nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności ani przesłanki z rozporządzenia wykonawczego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz radcy prawnej M. Ł. – Ł. kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS, powołując się na trudną sytuację finansową. Podniósł, że egzekucja przedmiotowego długu zagraża jego egzystencji, w tym możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności w łącznej kwocie [...] zł. Organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności wobec braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności oraz wobec nie zaistnienia szczególnie trudnej sytuacji życiowej płatnika składek.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał,
że w wyniku przeprowadzonego postępowania upadłościowego został pozbawiony całego majątku, a Sąd Rejonowy XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w B. uznał go za osobę niewypłacalną. Nie zgodził się z uznaniem, że w jego przypadku nie występuje bezskuteczność egzekucji. Powołując się na trudną sytuację materialną swojej rodziny, podkreślił, że utrzymuje się z emerytury żony i swojego wynagrodzenia, a z uzyskiwanych wraz z żoną dochodów ponosi koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia, zakupu lekarstw i utrzymuje bezrobotnego syna.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.
Wskutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 272/11 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a." ) stanowiącego, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 135/12 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że organ rentowy nie ustalił i nie odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Jednocześnie Sąd zauważył, że w sprawie została zrealizowana jedna z przesłanek umorzenia, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "u.s.u.s.").
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.
Wskutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 44/13 uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym tj. art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że organ naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") poprzez zanegowanie wystąpienia w sprawie przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Ponadto, zdaniem Sądu, w sprawie skonkretyzowała się również przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Sąd wskazał także, że organ w ponownie przeprowadzonym postępowaniu winien dokładnie przeanalizować sytuację bytową zobowiązanego i porównać jego sytuację materialną z wysokością zaległej należności oraz wskazać dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia.
Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną w pierwszej instancji.
W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 1180/13 ponownie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu, organ rentowy naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 81 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że Zakład zaskarżoną decyzję wydał zanim rozpoczął swój bieg 3-dniowy termin określony przez Zakład w piśmie z dnia 7 października 2013 r., informującym stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Wytknął również, że z uzasadnienia decyzji w przedmiotowej sprawie nie wynika jednoznacznie, że organ uznał, iż wystąpiła przesłanka umorzenia czy to z art. 28 ust. 3 pkt 2, czy też pkt 5 u.s.u.s., które to przesłanki, zgodnie z wiążącymi poglądami zawartymi w uzasadnieniach wyroków w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 135/12 i I SA/Bd 44/13, zostały w sprawie spełnione. Wskazał, że organ argumentując rozstrzygnięcie, ponownie powołał te same stwierdzenia i argumenty, które były już przedmiotem orzekania przez tut. Sąd i dały podstawę do uchylenia poprzedniej decyzji.
Ostatecznie Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do zapewnienia stronie możliwości realnego udziału w postępowaniu stosownie do unormowania zawartego w art. 10 k.p.a. oraz uwzględnienia faktu, że zgodnie z wiążącymi poglądami zawartymi w uzasadnieniach wyroków w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 135/12 i I SA/Bd 44/13 zostały w sprawie spełnione przesłanki umorzeniowe, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Sąd jednocześnie nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy wskazał, że organ po dokonaniu ponownej, całościowej i wnikliwej oceny materiału dowodowego może w wydanej decyzji albo umorzyć przedmiotowe należności, albo, przyjmując, że mimo zaistnienia wskazanych wyżej przesłanek umorzeniowych, działając w ramach uznania administracyjnego odmówić umorzenia tych należności, uzasadniając jednocześnie taki sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Rozpatrując sprawę po raz kolejny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.
W jej uzasadnieniu, organ wskazując na przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. podał, że w toku przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż aktualnie wobec majątku strony postępowanie egzekucyjne prowadzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego, który do chwili obecnej nie stwierdził bezskuteczności egzekucji. Zatem, w sytuacji skarżącego, żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie zaistniała. Wobec powyższego, nie ma podstaw do umorzenia należności Zakładu na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Organ podał, że z treści kwestionariusza z dnia 10 grudnia 2014 r. o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący jest żonaty, posiada rozdzielność majątkową z małżonką od dnia 3 listopada 2000 r. Aktualnie zatrudniony jest na 1/8 etatu w [...] sp. z o. o., miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto, [...]zł netto. Ponadto w okresie od dnia 01 listopada 2014 r do dnia 31 grudnia 2014 r. skarżący był zatrudniony na umowę zlecenie, gdzie miesięczny dochód wynosił [...] zł brutto, [...] zł netto. Otrzymuje również dodatek mieszkaniowy z Urzędu Miasta. Współmałżonka osiąga dochód z tytułu pobieranej emerytury w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto. Strona nie korzysta z pomocy społecznej, nie jest współwłaścicielem, czy właścicielem nieruchomości, jak również nie posiada majątku ruchomego o znacznej wartości handlowej. Poza zadłużeniem na rzecz ZUS, nie ma innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych.
Wskazując na przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) organ podał, że z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika,
iż strona choruje na nadciśnienie, cukrzycę, chorobę układu krążenia, brak zrostu kości łódeczkowatej, jednak nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, czy niezdolności do pracy.
W świetle powyższych ustaleń, w ocenie Zakładu, umorzenie zadłużenia w chwili obecnej byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Zdaniem organu, wnioskodawca nie wykazał należycie, że zobowiązanie z tytułu składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również, że zaległości powstały na skutek nadzwyczajnego, niezależnego zdarzenia losowego. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej naruszenie:
- § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w wyniku przyjęcia, że uzyskiwanie dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie pozwala na zaspokojenie zaległości wobec ZUS oraz uzależnienie stosowania tego przepisu od posiadania orzeczenia o niepełnosprawności lub o niezdolności do pracy;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., ponieważ organ nie rozpatrzył wnikliwie materiału dowodowego i nie ustosunkował się do wszystkich argumentów i wyjaśnień skarżącego traktując je wybiórczo przez co: błędnie przyjął, że uiszczenie należności wobec ZUS nie pozbawiłoby skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; zlekceważył fakt, że strona nadal otrzymuje dodatek mieszkaniowy; błędnie ocenił stan zdrowia skarżącego, lekceważąc zaświadczenia z 2005 i 2006 r. wskazujące na schorzenia, które się z wiekiem pogłębiają; przyjął, że nie spełniła się przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 u.s.u.s.,
- art. 8. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie prawne decyzji i jego niekompletność przy jednoczesnym nadużyciu uprawnień wynikających z uznania administracyjnego oraz niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wymaganych elementów, w szczególności, dlaczego organ nie dał wiary składanym przez stronę oświadczeniom i dlaczego mimo wystąpienia przesłanek do umorzenia uznał, że interes społeczny w tym konkretnym przypadku przeważa nad interesem indywidualnym strony,
- art. 153 p.p.s.a. poprzez zignorowanie zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zawartych w wyroku z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 135/12 oraz wyroku z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 44/13.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c/ p.p.s.a.).
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
I. Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia umorzenia nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W tej sprawie istotne i zarazem przesądzające o wyniku sprawy jest to, że była już ona przedmiotem rozpoznawania przez tut. Sąd, który wyrokami: z 22 czerwca 2011r., I SA/Bd 272/11, z 9 maja 2012r., I SA/Bd 135/12, z 05 marca 2013r., I SA/Bd 44/13 oraz z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13 uchylał kolejne decyzje Zakładu.
Wobec tego, w kontekście wskazanych wyroków oraz podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ art. 153 p.p.s.a. należy zwrócić uwagę, że przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Zasadą wynikającą z tego przepisu jest, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.
Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku. Organ administracji zobowiązany jest wobec tego, do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy, do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego ( por. np. wyrok NSA z 21 października 1999 r., IV SA 1681/97, LEX nr 47848).
II. W ostatnim z przywołanych wyroków tut. Sądu z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13, uchylającym decyzję Zakładu z dnia [...] r. nr [...], Sąd w pierwszej kolejności, uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. Sąd stwierdził, że przepisem tym ustawodawca ustanowił zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zdaniem Sądu, ZUS zaskarżoną decyzję wydał zanim rozpoczął swój bieg 3-dniowy termin określony przez Zakład w piśmie z dnia 7 października 2013 r.
( dwukrotnie awizowanym ), informującym stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Z uwagi na okoliczność, że zgodnie z pouczeniem zawartym w w/w piśmie organu skarżący miał prawo wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 3 dni od daty doręczenia pisma, wydanie decyzji w dniu [...] r. Sąd uznał za przedwczesne i naruszające art. 10 § 1 k.p.a. Stwierdził również, że takie działanie organu administracji narusza także przepisy art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., zobowiązujące organ do działania na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym, Sąd zawarł w wyroku zalecenie, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zapewnił stronie możliwości realnego udziału w postępowaniu, stosownie do unormowania zawartego w art. 10 k.p.a.
Realizując zalecenie Sądu, organ rozpatrując ponownie sprawę, skierował do skarżącego pismo z 4 listopada 2014 r. informując m.in., że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., ma prawo do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także wglądu w akta sprawy. Skierowana na adres zamieszkania korespondencja nie została przez skarżącego podjęta, mimo dwukrotnego ( 10 i 18 listopada 2014 r. ) jej awizowania. Zwrot przesyłki z adnotacją Poczty ",nie podjęto w terminie" nastąpił w dniu 25 listopada 2014 r. ( k. 1 akt administracyjnych ). Pismo należy zatem uznać za doręczone w sposób zastępczy, w trybie określonym w art. 44 k.p.a.
Z akt sprawy wynika również, że skarżący stawił się osobiście w siedzibie Zakładu w dniu 28 listopada 2014 r., gdzie zapoznał się z aktami sprawy. Poinformował również, że przebywał na zasiłku chorobowym w związku ze złamaniem obu kończyn. Ponadto od 2013 r. choruje na cukrzycę.
Niezależnie od tego, organ pismem z 15 grudnia 2014 r. zawiadomił skarżącego, że zakończył postępowanie w sprawie dotyczącej umorzenia należności ZUS, informując jednocześnie, że strona ma prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni, od daty jego doręczenia. Pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 stycznia 2015 r., natomiast decyzję organ wydał 28 stycznia 2015 r. Jej doręczenie nastąpiło 3 lutego 2015 r.
Z powyższego wynika, że w tym zakresie organ wykonał zalecenie Sądu i ponownie rozpatrując sprawę, zapewnił stronie możliwości realnego i czynnego udziału w postępowaniu, stosownie do unormowania zawartego w art. 10 k.p.a.
III. Przechodząc do kwestii zasadniczej, a więc umorzenia nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i związanych z tym zarzutów skargi, w pierwszej kolejności należy odwołać się do mających zastosowanie w sprawie regulacji prawnych, a następnie oceny prawnej tego zagadnienia, dokonanej w powołanym wyroku z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13 i związanych z tą oceną zaleceń Sądu.
Jak stanowi zatem art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek, nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.
Przyznana organom swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz - po drugie czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania.
IV. W powołanym już wyroku z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13, w następstwie którego została wydana obecnie zaskarżona decyzja z [...] r., Sąd wskazał, że "W wyroku z dnia 05 marca 2013r., I SA/Bd 44/13 Sąd stwierdził m.in., że organ ponownie rozpoznając sprawę naruszył art. 153 p.p.s.a., albowiem zanegował, wbrew ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 09 maja 2012r., I SA/Bd 135/12, wystąpienie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Ponadto zdaniem Sądu w sprawie skonkretyzowała się także przesłanka umorzenia wynikająca z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., zgodnie z którą całkowita nieściągalność zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Sąd w uzasadnieniu wyroku podkreślił, iż "stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że na rzecz organu rentowego prowadzona jest egzekucja przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. Z decyzji ZUS z dnia [...] r., wydanej w pierwszej instancji, wynika wręcz, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wiadomo również, na jakiej podstawie Zakład twierdzi, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., nie przyjął za słuszne umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek rozważań na ten temat organu egzekucyjnego."
Jednocześnie Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do uwzględnienia faktu, że zgodnie z wiążącymi poglądami zawartymi w uzasadnieniach wyroków w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 135/12 i I SA/Bd 44/13 zostały w sprawie spełnione przesłanki umorzeniowe, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.
V. Z treści przytoczonego wyroku wynika zatem w sposób nie budzący wątpliwości, że w niniejszej sprawie, po pierwsze została spełniona przesłanka umorzeniowa, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., a więc, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze. Stanowisko to, jest z kolei konsekwencją oceny prawnej dokonanej we wcześniejszym wyroku tut. Sądu z dnia 5 marca 2013 r., I SA/Bd 44/13, w którym Sąd stwierdził: "W konsekwencji organ uznał, że nie widzi możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. i przepis ten (tak, jak i pozostałe wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) nie ma w sprawie zastosowania. Tym samym organ w istocie zanegował wystąpienie powyższej przesłanki. Jest to sprzeczne nie tylko z postanowieniem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2008 r., w którym umarzając postępowanie upadłościowe Sąd ten stwierdził, że aktywa należące do majątku upadłego nie wystarczają nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, lecz także z wyrokiem tut. Sądu z 9 maja 2012 r., I SA/Bd 135/12. W tym ostatnim bowiem wyroku – jak zaznaczono wcześniej - Sąd uznał, że przesłanka umorzenia wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. zachodzi w sprawie, co zostało podkreślone także w zaskarżonej decyzji. Tym samym Zakład naruszył art. 153 p.p.s.a.".
Mimo zatem jednoznacznie wyrażonej oceny prawnej w kolejnych wyrokach: I SA/Bd 135/12, I SA/Bd 44/13 i I SA/Bd 1180/13, że w sprawie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. ( nastąpiło umorzenie postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze ), organ, w uzasadnieniu obecnie zaskarżonej decyzji nie zawarł żadnej argumentacji w tym przedmiocie, natomiast na str. 5 decyzji ( od góry ) odnosząc się do przesłanek umorzenia wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdza, że "w Pana sytuacji żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie zaistniała. Wobec powyższego nie ma podstaw do umorzenia należności Zakładu na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.".
Także w końcowej części decyzji, w podsumowaniu organ stwierdził, że "Po dogłębnym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie stwierdzam, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s.".
Stwierdzenia te, wraz z konkluzją organu są zatem w oczywisty sposób sprzeczne z oceną prawną tut. Sądu wyrażoną w powołanych wyżej wyrokach, o wystąpieniu przesłanki umorzenia określonej w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., w związku z umorzeniem postępowania upadłościowego z uwagi na to, że aktywa należące do majątku upadłego nie wystarczają nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Twierdząc zatem, że żadna z przesłanek art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie zaistniała oraz, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., przy jednoczesnym uznaniu przez Sąd w przywołanych wyrokach, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., organ naruszył ponownie art. 153 p.p.s.a.
Nadto, brak w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek rozważań organu dotyczących tej przesłanki, wobec jej istotności, jako jednej z przesłanek wskazujących na całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, determinującej również dalszy sposób procedowania przez organ, który w sytuacji zaistnienia przesłanki umorzenia orzeka w drodze uznania administracyjnego – narusza art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Postępowanie i rozstrzygnięcie nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej ( art. 8 k.p.a. ), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
VI. Z przytoczonego wcześniej fragmentu uzasadnienia wyroku tut. Sądu z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13 wynika również, że w sprawie obecnie rozpatrywanej zaistniała także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., a więc, że naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Odnosząc się do tej kwestii, w wyroku tym Sąd stwierdził, że: "W odniesieniu do podstaw umorzenia należności wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. organ ponownie stwierdził, że postanowieniem z dnia [...]r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego z uwagi na bezskuteczność egzekucji, jednakże nadal na rzecz organu rentowego prowadzone jest administracyjne postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., który do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie stwierdził bezskuteczności egzekucji". Dalej Sąd wskazał również, że: "Powyższe stwierdzenie, zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, dalej nie znajduje poparcia w zebranym materiale dowodowym. Zakład nie uzupełnił materiału dowodowego w tym zakresie. Nie wyjaśnił także, dlaczego z decyzji z dnia 28 października 2010 r. wynika, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i gdzie leży przyczyna tych rozbieżności".
W będącej obecnie przedmiotem zaskarżenia decyzji z [...] r., organ odnosząc się do tej kwestii ponownie stwierdza, że: "W toku przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania wyjaśniającego ustalono, że aktualnie wobec Pana majątku postępowanie egzekucyjne prowadzi Naczelnik Drugiego Urzędu S., który do chwili obecnej nie stwierdził bezskuteczności egzekucji".
Wobec powyższego stwierdzenia, aktualna pozostaje ocena prawna zaprezentowana w wyroku tut. Sądu z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13, że stwierdzenie to, dalej nie znajduje poparcia w zebranym materiale dowodowym. Zakład nie uzupełnił materiału dowodowego w tym zakresie. Nie wyjaśnił także, dlaczego z decyzji z dnia [...] r. wynika, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i gdzie leży przyczyna tych rozbieżności.
Nadto podsumowując m.in. kwestię prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., organ posłużył się cytowanym już wcześniej sformułowaniem, że: "w Pana sytuacji żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie zaistniała. Wobec powyższego nie ma podstaw do umorzenia należności Zakładu na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.".
Także i w tej kwestii stanowisko organu narusza ocenę prawną dokonaną przez Sąd w wyroku z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13, w którym Sąd formułując zalecenia stwierdził jednoznacznie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do uwzględnienia faktu, że zgodnie z wiążącymi poglądami zawartymi w uzasadnieniach wyroków w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 135/12 i I SA/Bd 44/13 zostały w sprawie spełnione przesłanki umorzeniowe, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.
Wobec tego, także i w tym wypadku, twierdząc, że żadna z przesłanek nie zaistniała oraz, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., przy jednoczesnym uznaniu przez Sąd w przywołanych wyrokach, że w sprawie zaistniała m.in. przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., organ naruszył ponownie art. 153 p.p.s.a.
VII. W odniesieniu natomiast do przesłanek umorzenia należności składkowych zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. wskazać ponownie należy, że w ust. 1 pkt 1 i 3 tego przepisu ustawodawca postanowił, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ( pkt 1 ), a także w sytuacji przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności ( pkt 3 ).
Dokonując, w ponownym postępowaniu analizy sytuacji majątkowej skarżącego Zakład wskazał, że z treści kwestionariusza o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 10 grudnia 2014 r. wynika że skarżący jest żonaty, posiada rozdzielność majątkową z małżonką od dnia 3 listopada 2000 r. Aktualnie zatrudniony jest na 1/8 etatu w [...] sp. z o. o., miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto, [...] zł netto. Ponadto w okresie od dnia 01 listopada 2014 r do dnia 31 grudnia 2014 r. skarżący był zatrudniony na umowę zlecenie, gdzie miesięczny dochód wynosił [...] zł brutto, [...] zł netto. Otrzymuje również dodatek mieszkaniowy z Urzędu Miasta. Współmałżonka osiąga dochód z tytułu pobieranej emerytury w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto. Strona nie korzysta z pomocy społecznej, nie jest współwłaścicielem, czy właścicielem nieruchomości, jak również nie posiada majątku ruchomego o znacznej wartości handlowej. Poza zadłużeniem na rzecz ZUS, nie ma innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych.
Organ stwierdził również, że z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika, że skarżący choruje na nadciśnienie, cukrzycę, chorobę układu krążenia, brak zrostu kości łódeczkowatej, podkreślając jednocześnie, że nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, czy niezdolności do pracy.
W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionych okoliczności, organ ponownie rozpatrując sprawę powinien co najmniej rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi także przesłanka umorzenia wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., a więc, że ze względu na aktualny stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić należnych składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w tym pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Prowadząc postępowanie, organ realizując postulaty zawarte m in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., powinien podjąć czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a następnie dokonać analizy i oceny poczynionych ustaleń na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Organ zweryfikuje dowody dostarczone przez skarżącego w dotychczas prowadzonych postępowaniach, wezwie go do przedłożenia brakujących dokumentów, obrazujących ponoszone przez niego aktualnie koszty utrzymania siebie czy rodziny takie jak wydatki na opłaty za mieszkanie, media oraz związane z leczeniem ( skarżący w kwestionariuszu wykazał opłaty związane z leczeniem w kwocie [...] zł, której organ nie uwzględnił w analizie sytuacji rodzinnej i majątkowej ).
Należy również zwrócić uwagę, że w ponownie prowadzonym postępowaniu skarżący podał, że przebywał na zasiłku chorobowym w związku ze złamaniem obu kończyn. Natomiast w skardze wskazał, że do dnia dzisiejszego nie odzyskał sprawności rąk, szczególnie prawej ( brak zrostu ) i być może czeka go zabieg chirurgiczny. Wymienione dolegliwości, w powiązaniu z pozostałymi podanymi w decyzji schorzeniami, mogą faktycznie pozbawiać skarżącego na obecnym etapie możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Tą okoliczność, w ramach przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, organ również powinien rozważyć, a zawartą w tym zakresie ocenę zawrzeć w uzasadnieniu decyzji, zawierającej wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Innymi słowy, organ po przeprowadzeniu postępowania, w wydanej ponownie decyzji zawrze adekwatne do sprawy i zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne i prawne.
VIII. Mając zatem na uwadze powyższe, a także respektując zalecenia Sądu zawarte w wyroku z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13, ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do uwzględnienia faktu, że zgodnie z wiążącymi poglądami zawartymi w uzasadnieniach wyroków w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 135/12 i I SA/Bd 44/13 oraz I SA/Bd 1180/13 - zostały w sprawie spełnione przesłanki umorzeniowe, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Ocena prawna w tym zakresie jest więc dla organu wiążąca, co oznacza, że aby nie naruszyć normy wynikającej z art. 153 p.p.s.a., organ wydając ponownie decyzję musi przyjąć, że przesłanki te zostały spełnione i w ramach uznania administracyjnego rozważyć kwestię umorzenia należnych składek ZUS.
Wobec tego, w ślad za sformułowanymi w ostatnim wyroku tut. Sądu z 30 czerwca 2014 r., I SA/Bd 1180/13 zaleceniami, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, organ po dokonaniu ponownej, całościowej i wnikliwej oceny materiału dowodowego, może w wydanej decyzji:
a) albo umorzyć przedmiotowe należności
b) albo, przyjmując, że mimo zaistnienia ( co najmniej ) przesłanek umorzeniowych określonych w art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., działając w ramach uznania administracyjnego odmówić umorzenia tych należności, uzasadniając jednocześnie taki właśnie sposób rozstrzygnięcia sprawy.
IX. Niezależnie od powyższego, Sąd zwraca organowi uwagę, że zgodnie z
art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Mimo braku tak precyzyjnych wskazań w treści tego przepisu, w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., tj. przed jego nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658), nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu było przekazanie sądowi akt kompletnych i uporządkowanych. Akta kompletne to takie, które odzwierciedlają cały dotychczasowy przebieg postępowania, umożliwiające sądowi kompleksową ocenę przebiegu sprawy, przeprowadzonych dowodów oraz zgromadzonego materiału dowodowego, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Akta uporządkowane to takie, które zawierają wpięte i chronologicznie ponumerowane karty, składające się na całość akt sprawy. Przesłane Sądowi wraz ze skargą akta obecnie rozpatrywanej sprawy, były niekompletne i nieuporządkowane, nie spełniały zatem wskazanych kryteriów. Organ powinien wobec tego wykazać większą dbałość i staranność w kompletowaniu i porządkowaniu przesyłanych do tut. Sądu akt sprawy.
Sąd uznając, że zaskarżona decyzja z przyczyn uprzednio omówionych narusza art. 153 p.p.s.a., a także pozostałe wskazane przepisy prawa w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
M. Łent L. Kleczkowski J. Szulc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło