I SA/Bd 309/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent Sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lipca 2009r. ze skargi T. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie częściowego zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego. 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz pełnomocnika skarżącego, adwokata D. L. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...] w sprawie częściowego zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu dzierżawy lokalu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na następujące ustalenia faktyczne: w związku z zaległościami w podatku od nieruchomości Urząd Miejski w A. wystawił T. G. tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...] - z dnia [...]r., 584 i 585 - z dnia 6 października 2005r., 83 do 86 - z dnia 29 czerwca 2006r., 323 z dnia 29 grudnia 2006r., 16 z dnia 14 stycznia 2009r., które przesłano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w A. celem przymusowego wyegzekwowania zaległości w trybie egzekucji administracyjnej. W toku postępowania dnia 1 marca 2005r. sporządzono protokół o stanie majątkowym, z którego wynikało, że małżonkowie G. zamieszkiwali we własnym domu w A., przy ulicy C 1, utrzymując się z dzierżawy lokalu przeznaczonego na sklep za kwotę 1.000,00 zł miesięcznie. Zawiadomieniami z dnia 29 grudnia 2005r., 8 stycznia 2009r. i 19 stycznia 2009r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu dzierżawy lokalu, przesyłając je jednocześnie dłużnikowi zajętej wierzytelności – B. M. Pismem z dnia 16 stycznia 2009r. T. G. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia kwoty otrzymywanej z tytułu dzierżawy. Wskazał, że jest to jego jedyne źródło dochodu, a po opłaceniu wydatków związanych z toczącymi się sprawami sądowymi pozostanie mu na życie około 400 zł miesięcznie. Pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. B. M. poinformował organ, że zajęcia wierzytelności z tytułu dzierżawy lokalu dokonał również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w A. W związku z powyższym, nie wie komu przekazywać czynsz. Ponadto oświadczył, że T. G. zobowiązał go do przekazywania należności z tytułu czynszu jemu osobiście grożąc wypowiedzeniem umowy dzierżawy lokalu. Pismem z dnia 26 stycznia 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. poinformował dłużnika zajętej wierzytelności, iż w zaistniałej sytuacji zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej zajęta kwota czynszu do momentu rozstrzygnięcia przez Sąd, który z organów ma dalej prowadzić łączną egzekucję pozostanie w depozycie, zatem nie należy jej wypłacać zobowiązanemu, a o jej przekazaniu dłużnik zajętej wierzytelności zostanie poinformowany odrębnym pismem. Sąd Rejonowy w A. postanowieniem z dnia 11 marca 2009r. stwierdził, że pozostające w zbiegu egzekucje ma dalej prowadzić łącznie organ egzekucyjny administracyjny, utrzymując w mocy dotychczasowe czynności. Pismem z dnia 3 lutego 2009r. wierzyciel - Burmistrz Miasta A. wyraził zgodę na zwolnienie spod zajęcia 4/5 kwoty otrzymywanej przez T. G. z tytułu czynszu za dzierżawę lokalu użytkowego. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. postanowieniem z dnia 9 lutego 2009r. częściowo zwolnił spod egzekucji administracyjnej, zajętą w dniu 29 grudnia 2005r. oraz 8 stycznia 2009r. wierzytelność z tytułu dzierżawy lokalu, zgodnie ze wskazaniem wierzyciela w wysokości 800 zł., o czym został poinformowany dłużnik zajętej wierzytelności. Na wydane postanowienie organu egzekucyjnego, T. G., pismem z dnia 13 lutego 2009r. wniósł zażalenie, zaznaczając, iż nie wyraża zgody na zajęcie czynszu z tytułu dzierżawy lokalu na działalność handlową w jakiejkolwiek części. Ponadto zobowiązał się uregulować zaległy podatek zaraz po załatwieniu wszystkich spraw przez Burmistrza A., Starostę Powiatu A., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i inne organy, do których o to wystąpił. Jednocześnie wskazał, ze kwota 800,00 zł miesięcznie jest zbyt niska, aby opłacić z niej zaległy i bieżący podatek od nieruchomości, utrzymać rodzinę i gospodarstwo domowe, wyremontować nieruchomość oraz spłacać kredyt zaciągnięty na dokończenie budowy zakładu i zakupu niezbędnych maszyn i urządzeń. Wskazał, że lokal o powierzchni 54,1 m2 wynajmuje, aby nie korzystać z pomocy społecznej, mieć za co prowadzić gospodarstwo domowe i dochodzić swoich praw, jako obywatel i właściciel. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przywołał przepis art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który daje możliwość i uprawnienie organowi egzekucyjnemu do zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego. Jednak dla pozytywnego rozpatrzenia sprawy zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego muszą zaistnieć trzy przesłanki: - sprawa podlega rozpatrzeniu jedynie z wniosku zobowiązanego, - w sprawie musi występować ważny interes zobowiązanego, - dla podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia niezbędna jest zgoda wierzyciela Z brzmienia tego przepisu, zdaniem organu, wynika, że wierzyciel wedle swego uznania może takiej zgody udzielić lub odmówić jej udzielenia, nie jest w tym zakresie skrępowany żadnymi kierunkowymi dyrektywami wyboru. Natomiast organ egzekucyjny, nawet mimo zgody wierzyciela na zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego bada, czy przemawia za tym także ważny interes zobowiązanego i dopiero na podstawie tych okoliczności podejmuje decyzję w tym zakresie. Wyrażenie przez wierzyciela zgody nie obliguje jednak organu egzekucyjnego do pozytywnego załatwienia wniosku, należy mieć bowiem na uwadze cel prowadzenia egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie dochodzonego obowiązku. Organ zaznaczył, że zawarte w zażaleniu oświadczenie skarżącego, iż nie wyraża zgody na zajęcie wierzytelności z tytułu czynszu w jakiejkolwiek części, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem zgodnie z przywołanymi przepisami decydujące znaczenie w sprawie zwolnienia składników majątku z egzekucji ma zgoda wyrażona przez wierzyciela. W ocenie organu II instancji organ egzekucyjny (z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela i argumentacji wnioskodawcy) dokonał możliwie najkorzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia. Powyższą decyzję organu II instancji T. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając organowi bezczynność i niezałatwienie zażalenia zgodnie z jego treścią. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i spowodowanie odstąpienia przez Burmistrza A. od egzekucji z wierzytelności z tytułu czynszu oraz załatwienie innych spraw dotyczących jego nieruchomości, niezwiązanych z przedmiotem skargi. W uzasadnieniu skarżący zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej, że swoim działaniem chciał pozbawić go środków do życia i uniemożliwić dochodzenie jego praw, na co niezbędne jest mu 600 zł miesięcznie. Wskazał, że zajęta część czynszu wynosząca 200 zł ma dla niego duże znaczenie, gdyż wystarczyłaby na wyżywienie przez okres dwóch tygodni. Podobnie jak w zażaleniu skarżący zobowiązał się do zapłaty zaległego podatku, kiedy Burmistrz A. załatwi jego sprawy. Zaznaczył, że nie wyrażał nikomu zgody na zajęcie czynszu, a jeżeli B. M. nie będzie mu przekazywał całości czynszu umowa najmu zostanie wypowiedziana. Następnie zarzucił organowi II instancji, że łamie jego konstytucyjne prawa, gdyż jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, nabytej poprzez zasiedzenie, od 20 lat. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismami z 21, 28 kwietnia, 5, 12, 19, 26 maja oraz 2, 9, 16, 23, 30 czerwca o zbliżonej treści skarżący ponownie poinformował Sąd, iż jest od 20 lat właścicielem nieruchomości, którą zasiedział w dobrej wierze. W dniu 16 października 2007r. minął ustawowy 30-dniowy termin na załatwienie przez organ wszystkich jego spraw, a 16 czerwca 2008r. minął ustawowy 9-miesięczny termin na załatwienie spraw najtrudniejszych i najbardziej zawiłych. Zaznaczył, że nie wyraża zgody na dopisanie do jego nieruchomości p. Z. M. i p. I. K. – spadkobierców – jako współwłaścicieli ½ części oraz na ustanowienie kuratora sądowego na nieruchomości i na jej podział. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Organ prawidłowo zakwalifikował treść, jaką niosą ze sobą liczne pisma skarżącego, co do tego, że jego żądanie obejmowało wyłączenie spod egzekucji wierzytelności, jaka przysługiwała zobowiązanemu z tytułu najmu. Tak zakreślone granice sprawy, co do czego skarżący nie wniósł zastrzeżeń, ograniczyły Wojewódzki Sąd Administracyjny w swej kontroli tylko do kwestii poprawności działania w przedmiocie postanowienia o wyłączeniu spod egzekucji z 11 marca 2009r. W takim wypadku, ustawodawca przewidział tryb postępowania ustalony w art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 j.t. ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Podkreślić należy, że treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że pozytywne działanie organu egzekucyjnego może objąć tylko tyle na ile zgodził się wierzyciel – w sprawie Burmistrz Miasta A. Taką zgodę uzyskano tylko do 4/5 wysokości wypłat (k. 40 akt administracyjnych) i organ nie miał prawa do tego, by tę wielkość – zgodnie z oczekiwaniami skarżącego – zwiększyć. Organ przyjął zwolnienie spod egzekucji na tyle, na ile uzyskał zgodę wierzyciela i takie postępowanie należało uznać za zgodne z prawem. Mając na względzie powyższe oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.