I SA/Bd 317/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor sądowy Mirella Łent, Protokolant asystent sędziego Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 07 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości Postanowieniem z dnia [...] 2004r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. obciążył M. M. kosztami postępowania przeprowadzonego w sprawie samochodu osobowego marki AUDI 80 o numerze nadwozia [...] i roku produkcji 1983, w wysokości 2.919,76 zł. Na sumę tych kosztów składały się koszty przechowywania pojazdu na parkingu depozytowym Izby Celnej w T. od dnia zabezpieczenia samochodu w postępowaniu celnym tj. od dnia [...] 2002r. do dnia wydania przez Sąd Rejonowy w T. Wydział X Grodzki postanowienia o orzeczeniu przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. do dnia [...] 2004r. - w kwocie 2.712,36zł oraz koszt opinii technicznej z dnia [...] 2002r. - w kwocie 207,40zł. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż funkcjonariusze Urzędu Celnego w T. wykonując czynności służbowe dokonali kontroli samochodu osobowego marki AUDI 80 o niemieckich numerach rejestracyjnych, którym kierował Tomasz B. Ustalono, iż samochód osobowy zarejestrowany był na firmę "R." z siedzibą w Niemczech, której właścicielem jest A. M. Pojazdem tym przyjechał do Polski M. M. w sierpniu 1998r. Dnia [...] 1998r. pojazd został czasowo wyrejestrowany przez organ niemiecki. Następnie dnia [...] 1999r. z uwagi na to, iż pojazd nie został ponownie zarejestrowany, niemiecki Wydział Komunikacji dokonał jego wyrejestrowania. Postanowieniem z dnia [...] 2002r. zostało wszczęte przez Urząd Celny w T. postępowanie celne w sprawie uregulowania sytuacji prawnej wymienionego samochodu marki AUDI 80. W dniu [...] 2002r. organ dokonał zajęcia tego pojazdu. Stroną tego postępowania był M. M Postępowanie w sprawie przedmiotowego samochodu zostało zakończone w dniu [...] 2004r. postanowieniem Sądu Rejonowego w T. Wydział X Grodzki, na mocy którego orzeczono przepadek pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. strona złożyła zażalenie zarzucając niezasadne obciążenie ją kosztami przechowywania samochodu. W uzasadnieniu podała, iż kwota, którą została obciążona jest znacznie zawyżona, gdyż organy celne prowadziły postępowanie opieszale i przez większość czasu nie wykonywały żadnych czynności. Organ w toku postępowania nie przestrzegał prawa prowadząc postępowanie przewlekle, lekceważył wszelkie terminy i nie uwzględniał interesu strony. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, iż zaistniałe koszty postępowania powstały na skutek zawinienia M. M. gdyż to on naruszył warunki odprawy czasowej uproszczonej, pod którymi samochód marki AUDI 80 został zwolniony z należności celnych przywozowych, opuszczając polski obszar celny z jednoczesnym pozostawieniem auta w Polsce oraz udostępniając pojazd osobie nieuprawnionej do korzystania z dobrodziejstw odprawy czasowej uproszczonej z całkowitym zwolnieniem od cła. Tym samym przyczynił się do konieczności przeprowadzenia przez organ celny postępowania zmierzającego do uregulowania sytuacji prawnej pojazdu. Konsekwencją powyższego było zabezpieczenie auta pociągające za sobą naliczenie kosztów jego przechowywania oraz powołanie biegłego rzeczoznawcy w celu określenia prawidłowej wartości celnej towaru. Dyrektor Izby Celnej podkreślił powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 02 sierpnia 2000r. sygn. akt I SA/Wr 2757/98), iż przez zawinione działanie strony, w rozumieniu art. 267 § l pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, należy rozumieć każde działanie strony postępowania, w następstwie którego organ celny obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w czasie którego konieczne jest przeprowadzenie określonych dowodów. Organ w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż zabezpieczenie pojazdu oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia prawidłowej wartości pojazdu było obowiązkiem organu celnego i stanowiło jeden ze składników prowadzonego postępowania wyjaśniającego, które doprowadziło do orzeczenia przepadku towaru na rzecz Skarbu Państwa, a w konsekwencji uregulowania sytuacji prawnej towaru. Kosztem sporządzenia takiej opinii oraz kosztami parkowania samochodu powinien zostać obciążony skarżący. Organ zaznaczył, iż ze względu na reorganizację służby celnej, która miała miejsce w maju 2002r., oraz przedłużające się postępowania sądowe termin zakończenia postępowania administracyjnego ulegał przesunięciu, co miało bezpośredni wpływ na tak długi czas jego trwania. Nie zmienia to jednak faktu, iż strona, niezadowolona z przedłużającego się czasu trwania postępowania, miała pełne prawo wystąpić z ponagleniem do Dyrektora Izby Celnej w T., do czego upoważniał ją przepis art. 141 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Z możliwości tej jednak nie skorzystała. Na powyższe postanowienie M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze podtrzymał całą argumentację zawartą w zażaleniu. Ponownie wskazał na przewlekłość prowadzonego postępowania i w związku z tym znaczne zawyżenie jego kosztów. Uważa, iż organ II instancji nie odniósł się do większości zarzutów zawartych w zażaleniu. Podniósł, iż niezasadne jest obciążanie go kosztami za przechowywanie samochodu na parkingu depozytowym organu celnego, ponieważ koszty przechowywania powstały nie z winy skarżącego, lecz organu i jego błędów proceduralnych. Zarzucił, iż Dyrektor Izby Celnej nie analizował przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Podał, że w ciągu jednego roku organ jedynie skierował do Sądu wniosek, który został oddalony z braku czynności niezbędnych do orzeczenia przepadku, co zostało wytknięte przez Sąd. Zdaniem skarżącego wniosek do Sądu mógł być już skierowany w styczniu 2004r. Podsumowując wyraził wolę uiszczenia opłaty za 2-3 miesiące, ale nie za tak długi okres, który został przyjęty przez organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi i przywołał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza przepisy prawa. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organ celny obciążył skarżącego opłatą za przechowywanie pojazdu na parkingu depozytowym Izby Celnej w T. poczynając od dnia zabezpieczenia samochodu w postępowaniu celnym, tj. od dnia [...] 2002r. do dnia wydania przez Sąd Rejonowy w T. postanowienia o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. do dnia [...] 2004r. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 267 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym stronę obciążają koszty powstałe z jej winy. Przywołany przepis ma charakter restrykcyjny. Warunkiem jego zastosowania jest wykazanie przez organ, że koszty powstały z winy strony. Brak tej przesłanki skutkuje niewystąpieniem podstaw do obciążenia strony kosztami postępowania. Przyznać należy rację organom, że skarżący spowodował sytuację, w której samochód marki Audi 80 został wprowadzony na polski obszar celny, skorzystał z odprawy czasowej uproszczonej z całkowitym zwolnieniem od cła, pojazd nie został wywieziony, lecz pozostawiony w Polsce i udostępniony osobie nieuprawnionej do korzystania ze wskazanej odprawy. W tej sytuacji zajęcie pojazdu i przechowywanie go na parkingu depozytowym organu celnego było zasadne. Oczywiście spowodowało to powstanie kosztów z tytułu tego przechowania, czy sporządzonej opinii. Nie budzi wątpliwości, iż co do zasady kosztami powstałymi z tego tytułu należało obciążyć skarżącego. Zauważyć jednak należy, że organ celny zobligowany jest do załatwienia sprawy wnikliwie i szybko, co wynika z ogólnej zasady postępowania wyrażonej w art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy również mieć na uwadze przepisy regulujące terminy załatwiania spraw (art. 139 § 1-3). W szczególności należy zwrócić uwagę na przepis art. 139 § 4 wymienionej ustawy, na podstawie którego do terminów określonych w 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Ustalić zatem należało z jakich przyczyn organ prowadził postępowanie ponad dwa lata. Otóż należy stwierdzić, iż pierwszy wniosek do Sądu w sprawie przepadku pojazdu został skierowany dopiero [...] 2003r. Z akt administracyjnych nie wynika, czy i jakie czynności podejmował organ pomiędzy otrzymaniem opinii z dnia [...] 2002r. sporządzonej przez "R." S.A., a datą wymienionego wniosku. Ponadto lektura uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] 2003r. Sygn. akt [...] jednoznacznie wskazuje, iż odmowa wydania orzeczenia o przepadku samochodu na rzecz Skarbu Państwa była spowodowana niewyczerpaniem przez organ celny instytucji przewidzianych przepisami kodeksu celnego. Dopiero skuteczne okazały się działania organu podjęte po wydaniu wymienionego wyroku. Doprowadziły one do uwzględnienia przez Sąd wniosku organu celnego i orzeczenia w dniu [...] 2004r. o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do obciążenia skarżącego opłatą z tytułu przechowywania pojazdu za cały okres postępowania, a tym samym za cały okres przechowywania pojazdu w depozycie celnym. Należy zatem z obciążenia opłatą wyłączyć ten okres, o który nastąpiło przedłużenie postępowania na skutek nieprawidłowych działań organu celnego w zakresie wymaganego przez Sąd wyczerpania przesłanek uzasadniających skierowanie wniosku w sprawie przepadku pojazdu. Nie można również przerzucać na skarżącego skutków długotrwałego załatwiania sprawy spowodowanej reorganizacją "służby celnej" i dużą ilością spraw, a na które to okoliczności organ celny powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (s. 4 tego postanowienia). Sąd zauważa, że trudności, które powstały w związku z reorganizacją organów i załatwieniem nawet znaczącej ilości spraw mogły być między innymi przyczynami przedłużenia postępowania, jednakże nie powstały one z przyczyn, a tym bardziej z winy skarżącego. Jednocześnie za nietrafne należy przyjąć wywody strony skarżącej w zakresie konkretnego okresu (2-3 miesiące) przechowywania pojazdu, za który gotów byłaby uiścić opłatę. Są to bowiem subiektywne odczucia co do terminu, w którym organ celny powinien podjąć działania, a właściwy sąd powinien rozpatrzyć sprawę przepadku pojazdu. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości .