I SA/Bd 32/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Marii S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2001r. utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] 2001r. określającą Marii S. – Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe za sierpień 1999r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w kwocie 10.681 zł, zaległość podatkową w kwocie 10.681 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 7.818,20 zł, i określił za sierpień 1999r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie 3.085 zł. Decyzja organu odwoławczego została zaadresowana i wysłana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika strony. W związku z tym, że urząd pocztowy przesyłkę zwrócił z adnotacją "adresat wyprowadził się", decyzja ta została wysłana na adres domowy strony. Data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazuje dzień [...] 2003r. Wnioskiem złożonym w dniu 16 sierpnia 2005r. strona wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w B. o wznowienie postępowania, podając jako przesłankę art. 240 § l pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu wskazała, iż pełnomocnik strony nie otrzymał decyzji z dnia [...] 2003 r. i był pozbawiony czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, gdyż nie został powiadomiony o możliwości wypowiedzenia się, co do zgromadzonych w sprawie dowodów. Podkreśliła, że pominięcie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony. Decyzją z dnia [...] 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił wznowienia postępowania w sprawie decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2003r. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż przesłanka z art. 240 § l pkt 4 ustawy może być zgodnie z art. 241 § 2 pkt l Ordynacji podatkowej podstawą wznowienia postępowania tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Wskazał, iż wznowienie postępowania nie jest możliwe ze względu na uchybienie ww. terminowi. Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy nie z własnej winy strona nie brała udziału w toczącym się wcześniej postępowaniu. Decyzją z dnia [...] 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 243 § l Ordynacji podatkowej przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia organ podatkowy jest obowiązany rozpoznać dopuszczalność przeprowadzenia takiego postępowania, natomiast granice badania dopuszczalności wyznacza art. 240 § l oraz art. 241 § 2 omawianej ustawy. Dopiero po przeprowadzeniu wstępnej weryfikacji w oparciu o ww. kryteria organ podatkowy postanawia o wznowieniu postępowania stosownie do art. 243 § l Ordynacji, bądź zgodnie z art. 243 § 3 tej ustawy odmawia w drodze decyzji jego wznowienia, jeżeli w sprawie zachodzą przesłanki uniemożliwiające wznowienie postępowania. Organ podkreślił, iż nie jest natomiast dopuszczalne badanie na tym etapie wystąpienia enumeratywnie wyliczonych podstaw samego wznowienia i podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, bowiem dopiero postanowienie o wznowieniu postępowania daje podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do samych przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ wskazał, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2003r., wysłana została na adres pełnomocnika i wróciła z adnotacją urzędu pocztowego "adresat wyprowadził się". W ocenie organu odwoławczego nie można w tym przypadku mówić o braku doręczenia, bo chociaż fizycznie pełnomocnik decyzji nie otrzymał, to należało uznać ją za doręczoną stosownie do art. 146 § l i 2 Ordynacji podatkowej. Pomimo braku obowiązku podejmowania dalszych prób doręczenia korespondencji, w drugiej kolejności organ podatkowy przesłał ww. decyzję na adres strony. Odnosząc się do zarzutu, że organ podatkowy znał zmieniony adres pełnomocnika na miesiąc przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2003r., organ odwoławczy wyjaśnił, iż przywołane w uzasadnieniu odwołania pismo z dnia [...] 2003r., nr [...] było odpowiedzią na złożony przez pełnomocnika wniosek w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego i wysłane zostało zgodnie z adresem we wniosku tym wskazanym. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego nie wynikało, aby pełnomocnik powiadomił organ podatkowy o zmianie adresu do doręczeń w związku z prowadzonymi postępowaniami, pomimo obowiązku nałożonego przepisem art. 146 § l Ordynacji podatkowej. W ocenie organu fakt, że dopiero w dniu [...] 2005r. strona dowiedziała się, iż jej pełnomocnik decyzji nigdy nie otrzymał, nie może stanowić przesłanki do wznowienia postępowania, bowiem stroną postępowania jest odwołująca się, a ustanowienie pełnomocnika nie pozbawia w żaden sposób strony prawa do samodzielnego reprezentowania własnych interesów. Dlatego też organ uznał, że wiadomość o podjęciu rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2003r. strona powzięła w dniu 30 września 2003r. i jest to data, od której należy liczyć bieg terminów przewidzianych w przepisach procedury podatkowej. Na decyzję organu II instancji Maria S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 240 § l pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy nie z własnej winy strona nie brała udziału w toczącym się wcześniej postępowaniu podatkowym i wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż wniosek o wznowienie postępowania został skierowany do organu w dniu [...] 2005r., ponieważ dopiero w dniu [...] 2005r. strona dowiedziała się, że jej pełnomocnik nigdy tych decyzji nie otrzymał. Nie był on również zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów. Skarżąca podniosła, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B., która została przesłana na adres domowy strony jest opatrzona datą [...] 2003r. W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że organ podatkowy, na dzień wydania decyzji, znał aktualny adres ówczesnego pełnomocnika, ponieważ pismo z dnia [...] 2003r., nr [...] zostało skierowane na zmieniony adres pełnomocnika. Skarżąca wskazała, iż we wszystkich wcześniejszych pismach kierowanych do organów podatkowych przez jej pełnomocnika widniał poprzedni adres Kancelarii Adwokackiej. W przedmiotowym wniosku pełnomocnik wskazał nowy zmieniony adres Kancelarii. Podniosła, iż przepis art. 145 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa nie dopuszcza żadnych wyjątków i obarcza organy podatkowe prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania pełnomocnikowi wszystkich pism dotyczących postępowania podatkowego. Skarżąca powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1987r., sygn. akt SA/Wr 875/86 wskazała, iż pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania. Od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. Pomimo posiadania wszelkich informacji, co do aktualnego adresu pełnomocnika skarżącej, organ podatkowy konsekwentnie pomijał go w toczącym się postępowaniu podatkowym, poprzez niedoręczanie mu odpowiednich pism, które miały istotne znaczenie dla przebiegu tego postępowania. W związku z powyższym skarżąca uznała, iż została pozbawiona możliwości brania aktywnego udziału w toczącym się postępowaniu nie z własnej winy, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Z okoliczności sprawy wynika, że zaistniały między stronami spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie i bez naruszenia prawa odmówiły skarżącej wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za sierpień 1999 r. zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2003 r. Co do zasady postępowanie wznowieniowe ma charakter jednego z trybów nadzwyczajnych w ramach, którego jeżeli zaistnieją przewidziane prawem przesłanki można dokonać wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a więc również decyzji podatkowej. Z faktu, że postępowanie wznowieniowe ma charakter postępowania nadzwyczajnego wynikają określone konsekwencje. Po pierwsze postępowanie można wszcząć i prowadzić, jeżeli zaistnieją określone przesłanki, których katalog wymieniony w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter zamknięty, a po drugie przepisy dotyczące wznowienia postępowania należy interpretować ściśle, z wyłączeniem wykładni o charakterze rozszerzającym. Skarżąca wnosząc o wznowienie postępowania podatkowego powołała się w sposób nie budzący wątpliwości na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej wywodząc, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Uzasadniając tę podstawę skarżąca twierdzi, że reprezentujący ją w postępowaniu podatkowym, dotyczącym rozliczenia podatku od towarów i usług za sierpień 1999 r., adwokat Tomasz S., nigdy nie otrzymał decyzji z dnia [...] 2003 r., bowiem decyzja ta została wysłana na niewłaściwy adres pełnomocnika, mimo że organ w dniu wydawania decyzji znał już jego nowy adres. Podnosi, że pominięcie w sprawie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżąca swój wniosek o wznowienie postępowania oparła na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem organu przed merytorycznym badaniem czy istotnie przesłanka ta zaistniała, było ustalenie czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie, tzn. w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona (wnioskodawczyni) dowiedziała się o wydaniu decyzji, której dotyczył wniosek wznowieniowy (art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Z unormowania art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej wynika, że miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczyna bieg od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. W związku z tym, że ustawodawca nie precyzuje, w jakich sytuacjach dochodzi do powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji należy przyjąć, iż każda sytuacja faktyczna, w której strona taką wiadomość powzięła powoduje rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ podatkowy obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia jednomiesięcznemu terminowi stanowi naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art.128 Ordynacji podatkowej). Uchybienie temu terminowi jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Wskutek braku możliwości doręczenia decyzji pełnomocnikowi organ podatkowy przesłał decyzję z dnia [...] 2003 r. na adres skarżącej. Decyzja ta została doręczona [...] 2003 r. Niezależnie zatem od tego, że niekwestionowany przez skarżąca fakt doręczenia jej przedmiotowej decyzji wymiarowej nie rodził określonych skutków procesowych w odniesieniu do prowadzonego postępowania w zakresie podatku od towarów i usług to, fakt ten powodował, że skarżąca powzięła wiadomość o wydaniu tejże decyzji. Poczynając od dnia doręczenia tej decyzji, tj. od dnia [...] 2003 r. rozpoczął bieg miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu [...] 2005 r. a więc już po upływie terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Powyższe dawało organom podatkowym w pełni uzasadnioną podstawę do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej zaś wydanej w tym przedmiocie zaskarżonej decyzji nie można ocenić jako sprzecznej z prawem. Wobec uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd za bezprzedmiotowe i co najmniej przedwczesne uznał ustosunkowywanie się do podniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących pozbawienia jej możliwości brania udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym albowiem okoliczności te nie były jeszcze przedmiotem merytorycznego badania i oceny przez organy podatkowe, a nadto okoliczności te nie miały istotnego znaczenia dla oceny czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie określonym w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.