I SA/Bd 327/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2016r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat we [...] prowadzi wobec J. K. (skarżący) postępowanie egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy. W toku tego postępowania zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia emerytalnego przesyłając zawiadomienia o zajęciu świadczenia z dnia [...] grudnia 2015r. dłużnikowi zajętej i wierzytelności. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wezwana została do przekazania zajętej kwoty (łącznie [...] zł) na rachunek bankowy organu egzekucyjnego na pokrycie egzekwowanej należności. W dniu [...] grudnia 2015r. odpisy zawiadomień o zajęciu świadczenia doręczone zostały Zobowiązanemu. Pismem z dnia [...] stycznia 2015r., powołując się na przepis art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczenia emerytalnego, z treści której wynikało, że kwestionuje działania podejmowane wobec niego przez organ egzekucyjny, określa je jako "niesprawiedliwe". Podniósł, że emerytura jest jedynym źródłem utrzymania jego rodziny, a organ egzekucyjny nie zbadał uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Zaznaczył, że zarzuty pod adresem organu egzekucyjnego zgłaszał we wszystkich pismach kierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także do "wyższych instancji" i zażądał "całkowitego odblokowania emerytury" oraz odszkodowania, a jako przykład "złośliwego" postępowania ZUS wskazał, że w dniu [...] grudnia 2015r. złożył pismo dotyczące art. 29 ust. 1 (ustawy z dnia 13 października 1998r.) i od tego dnia ZUS miał obowiązek odroczyć "wszelkie terminy obciążeń", tym bardziej, że wszystkie działania podejmowane wobec Zobowiązanego są "nieuczciwe i niesprawiedliwe". Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ egzekucyjny zauważył, że skarżący nie wskazał jakichkolwiek uchybień w czynnościach egzekucyjnych, a w ocenie organu czynności egzekucyjne przeprowadzone zostały prawidłowo i zgodnie z przepisami prawa. Stosownie do art. 79 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu świadczeń do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi wzywając organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadomił o każdej zmianie ich wysokości, a także poinformował o przeszkodach w realizacji zajęcia, w przypadku ich zaistnienia. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o zajęciu świadczenia, doręczając odpisy zawiadomień przesłanych do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dyrektor Oddziału ZUS wskazał, że egzekucja ze świadczeń z zabezpieczenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego stanowi środek egzekucyjny przewidziany ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i należy do środków najmniej uciążliwych, zwłaszcza z uwagi na ograniczenia egzekucji z tego rodzaju świadczeń (art. 140 i art. 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Podstawę prawną prowadzenia egzekucji należności z tytułu składek w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak wynika z art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Ponadto wyjaśnił, że wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2015r. o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty spłaty dochodzonej należności, nie wstrzymuje działań egzekucyjnych. Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 uu.p.e.a., dopiero w przypadku zawarcia umowy o rozłożeniu na raty spłaty zadłużenia z tytułu składek, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, w takim przypadku pozostają jednak w mocy dokonane czynności egzekucyjne, stosownie do art. 58 § 1 powołanej ustawy. Pismem z dnia [...] lutego 2016r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego ponownie kwestionując działania organu egzekucyjnego. Czynności egzekucyjne uznał za haniebne, a przepisy za niesprawiedliwe. Podobnie jak w skardze na czynności egzekucyjne wskazał, że emerytura jest jedynym źródłem utrzymania jego rodziny, powinien być ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a przepisy które to jemu uniemożliwiły należy zmienić. Ponownie wniósł o zwrot pieniędzy zajętych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] stycznia 2016r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne przewidziana została w art. 54 u.p.e.a. jako jeden ze środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w toku tego postępowania. Skarga przysługuje na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z tego z kolei wynika, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne mogą być czynności o charakterze wykonawczym, a więc zarzuty w niej podnoszone mogą mieć charakter wyłącznie formalnoprawny. Z tej przyczyny w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne badaniu podlega jedynie prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Dodatkowo wyjaśnił, że "czynnościami egzekucyjnymi", jak wynika z art. 1a pkt 2 ustawy, są wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Organ zauważył, że skarżący nie wskazał żadnych uchybień w czynnościach egzekucyjnych, a przeprowadzona przez organ nadzoru ocena tych czynności przez pryzmat przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 79 § 1 i § 4 pkt 1 i 2 lit. a i b regulujących tryb postępowania przy stosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej nie wykazała żadnych nieprawidłowości. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny nie uchybił tym przepisom. Zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] grudnia 2015r., których treść odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę, przesłane zostały do organu rentowego, a doręczone w dniu [...] grudnia 2015r. Ich odpisy doręczono skarżącemu w dniu [...] grudnia 2015r. Organ rentowy, pismem z dnia [...] stycznia 2016r. powiadomił organ egzekucyjny, że będzie realizował zajęcia przekazując na rachunek tego organu do piętnastego dnia każdego miesiąca kwotę [...]zł. W związku z zarzutem zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zauważono, że w przypadku, gdy zobowiązany nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję poza tym, do którego została skierowana (w tej sprawie jest to świadczenie emerytalne), nie może być mowy o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wskazano również, że nie podlegają rozpatrzeniu w przedmiotowej sprawie kwestie dotyczące ubezpieczenia w ramach systemu ubezpieczeń społecznych rolników. Rozpatrując wcześniejsze skargi na czynności egzekucyjne wnoszone przez skarżącego, w których podnosił zarzuty wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego organ nadzoru wyjaśniał, że nie jest uprawniony do rozstrzygania, ani w sprawie wysokości składek wpłaconych do ZUS, ani podstaw ich żądania. Nie jest również właściwy do rozstrzygania w kwestii strat, jakie - zdaniem Zobowiązanego - poniósł wskutek działań, czy zaniechań wskazanych wyżej instytucji. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył w jego sprawie "artykuł 282", a Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego "artykuł "286" (nie wskazując aktu prawnego, którego przepisy miałyby być naruszone). Zaznaczył jednocześnie, że kwestia ubezpieczenia w ramach rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego jest wyjaśniana na jego korzyść i na tę okoliczność załączył do skargi pismo Biura Interwencyjnej Pomocy Prawnej w Kancelarii Prezydenta RP z dnia [...] marca 2016r. oraz dokumenty zatytułowane "propozycja ugody" adresowane do ZUS i KRUS. Skarżący zażądał zwrotu wyegzekwowanych kwot wraz z odszkodowaniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę tut. Sąd uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budzi wątpliwości. W zaskarżonym postanowieniu, uznano, że nie wystąpiły żadne uchybienia w prowadzonych czynnościach egzekucyjnych. Skarżący natomiast domaga się zwrotu kwot zajętych przez egzekucję oraz odszkodowania. Zatem Sąd przyjął, że powyższe stało się istotą sporu. Skarżący złożył żądanie o zwrot pobranych w postępowaniu egzekucyjnym kwot wraz z odszkodowaniem, jednak zaznaczyć trzeba, że postępowanie toczy się w sprawie prawidłowości przeprowadzonej czynności egzekucyjnej zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia [...] stycznia 2016 r. wszczynającym postępowanie w ramach skargi na czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 54 § 1 cyt. wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat kryterium legalności nie sposób nie poczynić uwagi ogólnej, że egzekucja administracyjna prowadzona jest na podstawie tytułów wykonawczych. Sytuacja taka ma także miejsce w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny nie ma żadnych podstaw, aby odnosić się do zasadności wystawienia tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzi egzekucję. Wszystkie te argumenty pozostają poza sferą zainteresowań organu egzekucyjnego, którego rolą - wobec złożenia zażalenia na czynności egzekucyjne - było wyłącznie jego rozpoznanie. Organ egzekucyjny nie rozpoznaje sprawy od strony merytorycznej, nie bada orzeczenia, na podstawie którego wystawiono tytuły wykonawcze (wówczas bowiem stałby się trzecią instancją), co jest uzasadnione tym, że strona mogła podnieść zarzuty dotyczące meritum sprawy w postępowaniu przy wydawaniu decyzji nakładającej obowiązek w zakresie składek. Z urzędu Sądowi wiadomym jest, że w WSA w Bydgoszczy toczyły się już sprawy skarżącego dotyczące przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, i tak: a) prawomocnym wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 695/15 Sąd oddalił skargę skarżącego w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, b) prawomocnym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 889/15 Sąd oddalił skargę skarżącego w przedmiocie zwolnienie spod egzekucji administracyjnej wierzytelności z rachunku bankowego. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że w toku postępowania zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia emerytalnego przesyłając zawiadomienia o zajęciu świadczenia z dnia [...] grudnia 2015r. dłużnikowi zajętej wierzytelności. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wezwana została do przekazania zajętej kwoty (łącznie [...] zł) na rachunek bankowy organu egzekucyjnego na pokrycie egzekwowanej należności. W dniu [...] grudnia 2015r. doręczone zostały zobowiązanemu odpisy zawiadomień o zajęciu świadczenia emerytalnego na podstawie art. 79 u.p.e.a. Oceniając dokonane czynności egzekucyjne związane z egzakcją należności ze świadczenia emerytalnego z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego należy stwierdzić, że z formalnego punktu widzenia dokonane czynności organu egzekucyjnego zostały podjęte bez naruszenia prawa. Trzeba podkreślić, że w ramach prowadzonego postępowania w sprawie dotyczącej skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) Sąd nie ma kompetencji do merytorycznego orzekania o podniesionych w skardze zarzutach dotyczących tego, czy skarżący powinien być ubezpieczony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych czy w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Podnieść należy, że postępowanie egzekucyjne, w efekcie którego złożona została obecnie rozpatrywana skarga, jest konsekwencją nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ odwoławczy, zasadnie ocenił jedynie zasadność odmowy uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do nieuwzględnienia zażalenia przez organ Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, poprawnie wszczął postępowanie egzekucyjne poprzez zastosowanie zabezpieczenia na rachunku bankowym skarżącego. Dokonując z urzędu kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa materialnego ani procesowego. Organy prawidłowo prowadziły postępowanie w sprawie. Dyrektor Oddziału ZUS w T. oraz Dyrektor Izby Skarbowej dokonywali prawidłowych pouczeń w wydanych przez siebie postanowieniach (d.: k. 24 i 31-33 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze przedstawioną wyżej argumentację Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.