I SA/Bd 328/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 19 lutego 2024 r., Nr KO.411.2412.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku na rzecz G. C. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. Inne po rozpatrzeniu odwołania G. C. z dnia 5 grudnia 2023 r. od decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] listopada 2023 r., w przedmiocie oddalenia wniosku o dokonanie korekty wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego i ustalenia nadpłaty z tego tytułu oraz zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2018-2022, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2023, poz. 2383 ze zm.) stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w zaskarżonej decyzji pouczono o terminie i trybie wniesienia odwołania wskazując, iż prawo wniesienia odwołania do Inne przysługuje za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, tj. Wójta Gminy T. - w terminie 14 dni od dnia (daty) jej otrzymania. Tym samym strona niniejszego postępowania została prawidłowo pouczona w tym zakresie przez organ I instancji. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie w dniu [...] listopada 2023 r. Doręczenie zostało dokonane w sposób zgodny z przepisami ustawy i należy je uznać za skuteczne. Organ podkreślił, że bieg 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania rozpoczął się w dniu [...] listopada 2023 r. (piątek - dzień powszedni) i upłynął z dniem [...] listopada 2023 r. (czwartek - dzień powszedni), ponieważ zgodnie z art. 12 § 1 O.p. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Odwołanie od tej decyzji zostało z kolei nadane przez stronę w placówce pocztowej operatora Poczta Polska S.A. w dniu [...] grudnia 2023 r. (tak potwierdzenie nadania poprzez operatora Poczta Polska S.A., tj. pieczęć na kopercie w aktach sprawy). Tym samym więc, z uwagi na fakt, że odwołanie to zostało złożone pismem z dnia [...] listopada 2023 r. nadanym przesyłką pocztową w dacie [...] grudnia 2023 r., organ uznał, że strona uchybiła terminowi do jego złożenia, a termin ten nie został przez nią zachowany zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 ustawy. Organ podkreślił, że termin określony w przytoczonych przepisach jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W złożonej skardze skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 223 § 2 pkt 1 (w zw. z art.12 § 6 pkt 2) O.p. w wyniku ustalenia, że strona wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] listopada 2023 r. z uchybieniem 14-dniowego terminu od dnia jej doręczenia; - art. 228 §1 pkt 2 O.p. w wyniku zastosowania tego przepisu na skutek błędnego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wskazując na powyższe, strona reprezentowana przez profesjonalnego Pełnomocnika wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący podał, że decyzję otrzymał w dniu [...] listopada 2023 r., a odwołanie z dnia [...] listopada 2023 r. złożył w tym dniu, a więc w terminie, listem poleconym za pośrednictwem Poczty Polskiej. Przesyłka otrzymała numer [...]. Odbiór tej przesyłki, z tożsamym numerem, dokonany został przez Gminę (z up. Wójta, przez Sekretarza Gminy) w dniu [...] grudnia 2023 r. W dniu [...] grudnia 2023r., korzystając z udostępnionej przez Pocztę Polską usługi "Śledzenie przesyłek - Tracking", skarżący dokonał odczytu oraz wydruku stanu ww. przesyłki. Wynika z niego, że przesyłka o tym numerze nadana została w UP T. w dniu 2023-11-30 o godz.14:10:43, a doręczona 2023-12-05 o godz. 10:02:00. Skarżący zauważył, że z uwagi na charakter operatora oraz funkcjonowanie systemu ewidencji przesyłek, są to zapisy bezwzględnie wiarygodne i tym samym prawdziwe, potwierdzające okoliczności nadania i odbioru przesyłki. Skarżący podkreślił, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia SKO było ustalenie, iż na kopercie z odwołaniem operator zamieścił odcisk pieczęci zawierający datę [...] grudnia 2023 r., co wskazywałoby na dzień nadania. Zapis ten (tj. odcisk) jest, zdaniem skarżącego, całkowicie błędny i nieprawdziwy, o czym niezbicie świadczą dowody przedłożone do skargi. Analizując wygląd i treść zapisów na kopercie skarżący wskazał, że odcisk pieczęci o treści: "[...]*" uczyniony został w jej centralnej części. Po jego lewej stronie uczynione zostały odciski pieczęci: "POTWIERDZENIE ODBIORU" oraz "POTWIERDŹ ... ODBIO...". Zdaniem skarżącego zapis taki odnosi się do odbiorcy przesyłki, a nie nadawcy, co ma pełne potwierdzenie w przedłożonych dowodach. Zdaniem skarżącego, już na etapie wstępnego rozpoznania jego odwołania przez organ I instancji (pod kątem zachowania terminu), prima facie można było dostrzec, że przesyłka ta nie mogła być nadana [...] grudnia 2023 r., albowiem w tym dniu została doręczona do Urzędu Gminy i to o dokładnie wskazanej godzinie: 10.02., a nadana [...] listopada 2023 r. Wiara obu organów w to, że przesyłkę można nadać w Poczcie Polskiej w godzinach porannych, tak aby jej doręczenie nastąpiło tego samego dnia o godz. 10.02 (np. 5 grudnia), nie znajduje uzasadnienia, nawet w sytuacji, gdy nadawca i odbiorca są z tej samej miejscowości. Ponadto, po zapoznaniu się z "dowodem" w postaci koperty z rzekomą datą nadania w dniu [...] grudnia 2023 r., skarżący wniósł o urzędowe potwierdzenie przez Pocztę [...], nadania i odbioru przesyłki numer [...]. Okoliczności, na które się powołuje zostały w całości potwierdzone przez Pocztę. Na dowód skarżący przedłożył: - skan wydruku z pocztowej książki nadawczej strony, z nadanym numerem przez operatora pocztowego i jego pieczęcią; - skan potwierdzenia odbioru przesyłki przez Gminę; - skan wydruku ze strony internetowej "Śledzenie przesyłek - Tracking emonitoring.poczta-polska.pl", przesyłka (00)[...] - pismo Poczty [...] S.A., z wyciągiem z bazy danych tego operatora z [...] marca 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie. Z uwagi na dowody dołączone do skargi, w ocenie organu odwoławczego, skarga jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Należy wskazać, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, jeśli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa, sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to zastrzeżenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga ma uzasadnione podstawy. Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Należy przy tym podkreślić, że treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., I FSK 854/08 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat tego, czy rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego było prawidłowe co do meritum, należy wskazać, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno być oparte na dowodach wskazujących na okoliczność, że odwołujący przekroczył termin określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. jest terminem zawitym. Czynność dokonana z uchybieniem tego terminu jest nieskuteczna, tym samym odwołanie wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ odwoławczy. Stwierdzając uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, organ bada w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustala, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej i to one w efekcie przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z akt administracyjnych oraz załączonych do skargi dokumentów przez Pełnomocnika strony skarżącej wynika, że decyzja organu pierwszej instancji została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu [...] listopada 2023 r. Trafnie organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] listopada 2023 r., co nie było kwestionowane w skardze. Zdaniem Sądu, jednak na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów oraz załączonych do skargi, wniosek organu, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania był nieuprawniony. Podstawą stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania było ustalenie przez organ, że na kopercie z odwołaniem operator zamieścił odcisk pieczęci zawierający datę [...] grudnia 2023 r., co zostało przyjęte przez organ jako dzień jego nadania. Z akt sprawy sądowej i treści skargi jednak wynika, że skarżący odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł w dniu [...] listopada 2023 r., a nie jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu - [...] grudnia 2023 r. Powyższe potwierdza skan wydruku z pocztowej książki nadawczej strony, z nadanym numerem przez operatora pocztowego i jego pieczęcią. Odbiór tej przesyłki, z tożsamym numerem, dokonany został przez Gminę (z up. Wójta, przez Sekretarza Gminy) w dniu [...] grudnia 2023r., co wynika ze skanu potwierdzenia. Ponadto ze "Śledzenia przesyłek - Tracking" (skan wydruku, przesyłka ([...]) wynika, że przesyłka o tym numerze nadana została w Urzędzie Pocztowym T. w dniu [...] listopada 2023 r. o godz.14:10:43, a doręczona 2023-12-05 o godz.10:02:00. Zasadnie Pełnomocnik podnosi, że analizując wygląd i treść zapisów na kopercie nie sposób pominąć, iż odcisk pieczęci o treści: "[...]*" uczyniony został w jej centralnej części. Po jego lewej stronie uczynione zostały odciski pieczęci: "POTWIERDZENIE ODBIORU" oraz "POTWIERDŹ ... ODBIO...". Zatem nietrudno zauważyć, że zapis taki odnosi się do odbiorcy przesyłki, a nie nadawcy. Ponadto należy mieć na uwadze, że skarżący wniósł o urzędowe potwierdzenie przez Pocztę [...], nadania i odbioru przesyłki numer [...]. Potwierdzone zostało, że sporna przesyłka została nadana [...] listopada 2023 r., a nie 5 grudnia 2023 r. (pismo PP S.A., z wyciągiem z bazy danych tego operatora z [...].03.2024 r. i k. 11-12 akt sądowych). Trudno też nie przyznać racji Pełnomocnikowi, który wywodzi, że przesyłka nie mogła być nadana [...] grudnia 2023 r., skoro w tym dniu została doręczona do Urzędu Gminy, i to dokładnie o wskazanej godzinie: 10.02, nawet w sytuacji, gdy nadawca i odbiorca są z tej samej miejscowości. W ocenie tut. Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z uwzględnieniem załączonych dokumentów do skargi (Sąd przeprowadził dowód z tych dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., co zostało odnotowane w protokole z posiedzenia z dnia [...].08.2024 r. – k. 31 akt sądowych) pozwala w pełni zweryfikować ustalenia w zakresie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W zwrocie "dowody uzupełniające" chodzi o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie zasadnie się podnosi, że sąd administracyjny może w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Uwzględniając powyższe rozumienie art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd w niniejszej sprawie uznał, że na etapie rozpoznania skargi zachodziła potrzeba i możliwość uzupełnienia materiału dowodowego. Mając na uwadze dokonane ustalenia, trzeba zaznaczyć, że w przypadku postępowania zmierzającego do oceny terminowości wniesionego odwołania zastosowanie mają ogólne zasady panujące w postępowaniu podatkowym. Z art. 122 O.p. wynika, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Tej zasadzie organ uchybił, albowiem stan faktyczny sprawy nie został przez organ należycie wyjaśniony na etapie postępowania administracyjnego. W myśl art. 125 § 1 O.p. organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Również tę zasadę naruszył organ, nie działając w sprawie wystarczająco wnikliwie, co skutkowało wydaniem wadliwego postanowienia. Według art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Również w tym zakresie działanie organu nie było prawidłowe, bowiem nie zebrano i nie oceniono w sprawie całokształtu materiału dowodowego. Należy też podnieść, że do postanowień organu podatkowego ma odpowiednie zastosowanie (na mocy odesłania z art. 219 O.p.) przepis art. 210 § 4 O.p., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji (tu: postanowienia) zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. W sytuacji, gdy organ nie zebrał kompletnego materiału dowodowego oraz go nie omówił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, takie rozstrzygnięcie organu nie może zostać uznane za prawidłowe. Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego narusza art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 122, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ stwierdził bowiem uchybienie terminu do wniesienia odwołania, pomimo tego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był niepełny, skutkiem tego okoliczności faktyczne zostały przez organ ustalone i ocenione błędnie. Wydanie zaskarżonego postanowienia w świetle omówionych braków było niezgodne z prawem. Dowody przedłożone na etapie skargi przez Pełnomocnika strony skarżącej skutecznie podważyły stanowisko organu. W konsekwencji powyższego, tut. Sąd przesądza, że odwołanie G. C. z dnia [...] listopada 2023 r. od decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] listopada 2023 r. zostało wniesione w terminie i podlega merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ odwoławczy. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd orzekł również w pkt 2 sentencji wyroku o kosztach postępowania na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, obejmujący zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi (100 zł), wynagrodzenie Pełnomocnika strony skarżącej będącego radcą prawnym (480 zł), wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), a także opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).