I SA/Bd 344/07
WyrokWSA w Bydgoszczy2007-06-06
Skład orzekający: Sędzia WSA Teresa Liwacz, Asesor sądowy Ewa Kruppik- Świetlicka, Asesor sądowy Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów osobowych, w szczególności sposób naliczania akcyzy od samochodów używanych sprowadzonych z innych państw członkowskich UE, są zgodne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) zakazującym dyskryminującego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa wspólnotowego. Uznał, że art. 90 ust. 1 TWE, który zakazuje nakładania na produkty innych państw członkowskich podatku wewnętrznego wyższego niż na podobne produkty krajowe, jest bezpośrednio skuteczny i ma pierwszeństwo przed prawem krajowym. W przypadku samochodów używanych, polski podatek akcyzowy może naruszać ten przepis, jeśli kwota zapłaconego podatku od pojazdu sprowadzonego z zagranicy przewyższa podatek rezydualny zawarty w cenie podobnego pojazdu już zarejestrowanego w kraju. Organy celne powinny zbadać tę kwestię, porównując hipotetyczną akcyzę zawartą w cenie krajowego pojazdu z akcyzą zapłaconą przez skarżącego.Stan faktyczny
Skarżąca K.S. wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Organy celne odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając polskie przepisy dotyczące akcyzy za zgodne z prawem wspólnotowym i twierdząc, że nie ma dyskryminacji w stosunku do samochodów krajowych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) poprzez błędną wykładnię, wskazując na odmienne traktowanie samochodów używanych sprowadzonych z UE w porównaniu do samochodów używanych sprzedawanych lokalnie, zwłaszcza że wysokość podatku zależała od roku produkcji pojazdu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej K.S. kwotę 216 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: Asesor sądowy Ewa Kruppik- Świetlicka Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) nr (...) 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej K.S. kwotę 216 zł (dwieście szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
I SA/Bd 344/07
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) Nr (...) odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki (...)
rok produkcji 1999 w kwocie (...).
W uzasadnieniu organ powołał się na następujący stan faktyczny: pismem z dnia 16 sierpnia 2005r. skarżąca K.S. wystąpiła
do Urzędu Celnego w B. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie (...) z tytułu nabycia wewnątrzwspolnotowego samochodu osobowego.
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił podatniczce stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty oraz jej zwrotu wraz z oprocentowaniem.
Uzasadniając powyższą decyzję po dokonaniu interpretacji przepisów mających zastosowanie w powyższej sprawie organ podatkowy stwierdził, iż wyroby akcyzowe niezharmonizowane to takie, które mogą być obłożone podatkiem akcyzowym tylko
w danym państwie członkowskim bez naruszenia zasad prawa wspólnotowego.
W związku z tym fakt przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej
do Wspólnoty Europejskiej, nie ogranicza ustawodawstwa polskiego w kwestii tworzenia katalogu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych opodatkowanych podatkiem akcyzowym. O takim stanie prawnym zdaniem Naczelnika Urzędu Celnego stanowi
art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.
Pismem z dnia 20 października 2005r. nie zgadzając się powyższym rozstrzygnięciem podatniczka złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w T. W uzasadnieniu podniosła, iż przepisy ustawy o podatku akcyzowym
na podstawie których organ celny pobrał akcyzę są niezgodne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego dyskryminacji (art. 90 Traktatu) organ podatkowy II instancji stwierdził, iż polskie ustawodawstwo w zakresie akcyzy nie dyskryminuje w żaden sposób samochodów osobowych pochodzących z innych państw członkowskich w stosunku do takich samych wyrobów wyprodukowanych i użytkowanych w kraju. Dla opodatkowania akcyzą
nie ma znaczenia fakt nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, lecz konkretne zdarzenie jakim jest rejestracja pojazdu.
Powołując się na art. 80 ustawy o podatku akcyzowym organ celny wskazał, że dyspozycją tego przepisu objęte są również samochody krajowe, które po zakupie bez dokonywania rejestracji opuszczają teren kraju, a następnie po pewnym okresie czasu, po zmianie właściciela ponownie zostają wprowadzone na teren Rzeczpospolitej Polskiej, a także samochody wyprodukowane w Polsce i sprzedawane na terenie kraju np. w salonach samochodowych. Ponadto Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym jest brak rejestracji na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dokonanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 53, poz. 515
z późn. zm.), a nie posiadanie przez niego statusu towaru niekrajowego.
Każdy samochód niezależnie od miejsca produkcji, przed uzyskaniem statusu samochodu zarejestrowanego podlega tej samej procedurze administracyjnej,
jaką jest w tym wypadku procedura zapłaty podatku akcyzowego. Producenci krajowi również obowiązani są do zapłaty akcyzy od sprzedawanych samochodów osobowych, a stawki podatku akcyzowego określone w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 z późn. zm.), są jednakowe dla wszystkich podmiotów.
Odnosząc się do przywołanych w odwołaniu orzeczeniem Europejskiej Trybunału Sprawiedliwości organ odwoławczy podkreślił, iż tezy przedmiotowych orzeczeń formułują pewne ogólne zasady, a w szczególności zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed wszystkimi wewnątrzkrajowymi przepisami prawnymi
oraz bezpośredniej stosowalności norm wspólnotowych w porządku krajowym i żadna z tych zasad nie została naruszona.
Ponadto podkreślił, iż państwa członkowskie zachowują prawo do utrzymania bądź nakładania podatków na towary inne niż objęte zharmonizowaną akcyzą
pod warunkiem, że podatki te nie będą powodowały zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w obrocie handlowym miedzy państwami członkowskimi. Mają swobodę regulacji w tym zakresie i mogą stosować stawki akcyzy na takim poziomie, który jest najkorzystniejszy ze względu na ich własny interes społeczno-ekonomiczny. Przykładowo wskazał, iż w Finlandii dodatkowo opodatkowane są leki, słodycze, czekolada, cukier, a także samochody oraz motocykle. Natomiast
w Dani specjalnym podatkiem opodatkowano np. wodę mineralna, herbatę, kawę, czekoladę czy słodycze. Podniósł również, iż w poszczególnych państwach członkowskich stosowane są różne podatki i opłaty dotyczące samochodów osobowych, przy czym najbardziej popularną formą są opłaty rejestracyjne.
Ponadto stwierdził, że przepis art. 91 Konstytucji stanowi o pierwszeństwie umowy międzynarodowej i prawa tworzonego przez organizację międzynarodową wyłącznie nad ustawami, zatem nie mają one pierwszeństwa przed Konstytucją RP,
co wynika z art. 8 Konstytucji. Tezę tą potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku
z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt K 18/04.
Wskazał również, iż Konstytucja RP w art. 188 przyznaje expressis verbis wyłącznie Trybunałowi Konstytucyjnemu, orzekanie o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, a także ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. Podkreślił, iż do dnia wydania niniejszej decyzji Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się w sprawie ewentualnej niezgodności ustawy
o podatku akcyzowym z przepisami traktatowego prawa wspólnotowego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatniczka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29
poz. 257 ze zm.) w zw. z art. 9, 83, 87 i 91 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez ich błędna wykładnię prowadzącą
do uznania, iż przepisy umów międzynarodowych, a w szczególności postanowienia Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską zakazujące dyskryminującego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich, nie mają
w niniejszej sprawie zastosowania.
W uzasadnieniu podniosła, iż polskie prawo podatkowe traktuje samochody używane sprowadzone z terytorium innego państwa członkowskiego inaczej
niż samochody używane sprzedawane lokalnie. Dalej wskazała, iż kwestionowany podatek akcyzowy nakładany jest w na pojazdy sprowadzone z innego państwa członkowskiego, przy pierwszej rejestracji w Polsce w związku z tzw. nabyciem wewnątrzwspólnotowym, a co więcej jego wysokość jest uzależniona od roku produkcji pojazdu.
Ponadto stwierdziła, iż organy celne zgodnie z zasadą praworządności powinny ustalić jakie prawo w przedmiotowej sprawie jest właściwe tj. czy norma ratyfikowanej umowy międzynarodowej czy norma ustawy. W ocenie skarżącej w przypadku ustalenia sprzeczności ustawy z art. 90 TWE organ administracyjny powinien zastosować powyższy przepis.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto wskazał, że rozstrzygnięcie uwzględniające podnoszony zarzut niezgodności polskich przepisów prawa podatkowego dotyczącego akcyzy,
na podstawie których podatnik dokonał samoobliczenia podatku z normami prawa Unii Europejskiej nie leży w kompetencjach organu podatkowego. Organ podatkowy
jest zobowiązany do przestrzegania przepisów podatkowych aktualnie obowiązujących
w Rzeczpospolitej Polskiej i nie jest umocowany do orzekania o ich niezgodności
z prawem Unii Europejskiej.
Podkreślił, iż w aktach prawnych wydanych przez Komisję Wspólnoty Europejskiej w sprawie podatku akcyzowego została uregulowana jedynie kwestia
tzw. wyrobów zharmonizowanych do których nie należą pojazdy samochodowe. Możliwość wprowadzenia podatku akcyzowego dla wyrobów innych niż tzw. wyroby zharmonizowane dla każdego państwa Unii Europejskiej daje art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania,
przepływu oraz kontrolowania. Zgodnie z wyżej wymienionym artykułem państwa członkowskie Unii Europejskiej zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż oleje mineralne, alkohol i napoje alkoholowe,
wyroby tytoniowe pod warunkiem, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy handlu między tymi państwami. Polska skorzystała z przysługującego prawa i w ustawie o podatku akcyzowym została uregulowana sprawa opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów niezarejestrowanych na terenie kraju, a stawki tego podatku zostały opublikowane
w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.). Zatem wszystkie zagadnienia związane z podatkiem akcyzowym dotyczącym, samochodów
(wyroby tzw. niezharmonizowane) są regulowane jedynie przez przepisy polskiego prawa i tylko w jego granicach możliwe jest rozstrzygnięcie przez organ podatkowy
tej sprawy.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w T. polskie przepisy podatkowe nie różnicują produktów krajowych od nabywanych wewnątrzwspólnotowo. Samochody osobowe niezarejestrowane w kraju podlegają obowiązkowi podatkowemu wynikającemu z ustawy o podatku akcyzowym, a obowiązek zapłaty podatku akcyzowego wynika z faktu objęcia tym podatkiem samochodów osobowych przywiezionych do Polski w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego, jak również sprzedawanych przed ich pierwszą rejestracją na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz samochodów osobowych pochodzących z importu. Akcyza naliczana jest także od samochodów nowych wyprodukowanych w kraju, od kolejnej sprzedaży samochodu nowego, przed pierwszą rejestracją. Stanowi o tym wprost przepis art. 80 ust. 1-3 ustawy o podatku akcyzowym. Dopełnieniem powyższych regulacji są przepisy § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.), w których określono sposób obliczania podatku zarówno w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, jak również sprzedaży w kraju, z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej, czy importu.
Postanowieniem z dnia 03 kwietnia 2006r. Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości co do zgodności regulacji krajowych w zakresie podatku akcyzowego z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską
Następnie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2007r. Sąd z urzędu podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie
obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Przystępując do rozważenia sprzeczności wydanego rozstrzygnięcia z prawem
wspólnotowym należy zauważyć, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej
Polskiej do Unii Europejskiej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) z dniem 1 maja 2004r.
zaczęło obowiązywać w Polsce prawo wspólnotowe. Na mocy art. 2 Aktu dotyczącego
warunków przystąpienia oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii
Europejskiej od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich (m.in. Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską) i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych państwach członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie. Z kolei art. 54 tego Aktu stanowi, że nowe państwa członkowskie wprowadzą w życie środki niezbędne do przestrzegania od dnia przystąpienia przepisów dyrektyw i decyzji w rozumieniu artykułu 249 Traktatu WE.
Szczególne właściwości prawa wspólnotowego wynikają z zasady: bezpośredniego skutku, bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich. Zgodnie z tą ostatnią zasadą organy państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądy, są obowiązane do niestosowania przepisu prawa wewnętrznego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa wspólnotowego (np. wyrok ETS w sprawie 106/77 Amministrazione delie Finanze delio Stato przeciwko Simmmenthal SpA). Według natomiast zasady bezpośredniego skutku prawo wspólnotowe wprost nakłada na jednostki pewne prawa i obowiązki. W praktyce oznacza to, że podmioty indywidualne w państwach członkowskich mogą przed sądami krajowymi powoływać się na treść prawa wspólnotowego i wywodzić z niego określone dla siebie prawa lub obowiązki drugiej strony. Natomiast zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania norma prawa wspólnotowego uzyskuje status prawa pozytywnego w państwach członkowskich bez konieczności jej transformacji do porządku krajowego (por. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pod red. R. Skubisza, W-wa 2003, s. 39).
Wnosząc o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym, skarżąca podnosi zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 3 ustawy
z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29 poz. 257 ze zm.)
w zw. z art. 9, 83, 87 i 91 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez ich błędna wykładnię prowadzącą do uznania,
iż przepisy umów międzynarodowych, a w szczególności postanowienia Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską zakazujące dyskryminującego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich, nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.
Według art. 80 ustawy o podatku akcyzowym akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy są m.in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie samochodów powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 podstawą opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe.
W myśl art. 81 tej ustawy podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego
samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju są obowiązane: 1) po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, 2) dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.
Z kolei z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) wynika, że stawka akcyzy na nowe samochody lub nie starsze niż 2 lata wynosi, w zależności od pojemności silnika, 3,1 % lub 13,6 %. W przypadku natomiast sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji stosuje się stawki akcyzy obliczone według określonego w tym przepisie wzoru (Su = Sn + 12 x (W-2). Stawka akcyzy wzrasta
wraz z wiekiem pojazdu, nie może jednak przekroczyć 65% podstawy opodatkowania.
Art. 90 ust. 1 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie będzie nakładać
pośrednio lub bezpośrednio, na produkty innych państw członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy.
Przepis ten jest bezpośrednio skuteczny (por. wyrok ETS w sprawie 57/65 Lutticke przeciwko Hauptzollamt Sarrelouis). Stanowi on w systemie Traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Przepis ten ma zapewnić swobodny przepływ towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich (por. wyrok ETS w sprawach C - 393/04 i C - 41/05 Air Liquide Industries Belgium). Warunki te mogą zostać zniekształcone wskutek zastosowania krajowego systemu podatkowego traktującego w inny sposób towary ze względu na ich pochodzenie.
Zakaz dyskryminującego opodatkowania dotyczy towarów podobnych. Trybunał szeroko interpretuje pojęcie podobieństwa towarów i ocenia je nie na podstawie ich identyczności, ale raczej w związku z ich podobnym lub porównywalnym użyciem, ocenianym na podstawie możliwego rozwoju nawyków konsumentów (por. wyrok ETS w sprawie C - 216/81 COGIS przeciwko Amministrazione delie Finanse delio Stato, wyrok ETS w sprawie C - 106/84 Komisja przeciwko Danii). Uznaje on również podobieństwo towarów, gdy ze względu na ich cechy i ich użycie mogą być one postrzegane jako towary konkurencyjne (por. wyrok ETS w sprawie C-113/94 Casarin przeciwko Directeur generades impost). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno samochody używane sprowadzane z innych państw członkowskich jak i używane samochody zakupione w kraju posiadają takie same obiektywne cechy, jak surowce wykorzystywane do ich produkcji czy sposób wytwarzania oraz spełniają te same potrzeby z punktu widzenia konsumenta.Są to zatem produkty podobne.
W zakresie opodatkowania używanych samochodów przywożonych zza granicy Trybunał orzekł już, że art. 90 WE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z innych państw
(por. wyrok ETS w sprawie C- 387/01 Weigel przeciwko Finanziandesdirektion
fur Ybralberg, wyrok ETS w sprawach C -290/05 i C 333/05 Nadasdi oraz Nemeth).
Art. 90 ust. 1 TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach - do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe.
W sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie (w związku z którą Sąd zawiesił postępowanie), Trybunał orzekł, iż artykuł 90 ust. 1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r., ma takie skutki.
W przedmiotowej sprawie, w świetle powyższego wyroku Trybunału, skarżącemu będzie należał się zwrot podatku akcyzowego, gdy kwota zapłaconego przez niego podatku za używany samochód przywieziony z zagranicy będzie przewyższać podatek rezydualny zawarty w cenie odsprzedaży podobnego samochodu używanego, który został już zarejestrowany w kraju. Chodzi więc o porównanie akcyzy zapłaconej od używanego samochodu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej z akcyzą zawartą w cenie pojazdu jaką trzeba by zapłacić, gdyby kupiło się podobny używany samochód w kraju. Naruszenie art. 90 ust. 1 TWE nastąpi wówczas, gdyby okazało się, że zapłacony przez skarżącego podatek przewyższa akcyzę zawartą w cenie podobnego pojazdu w kraju.
Ustalenie czy strona powinna otrzymać zwrot podatku akcyzowego należy do organów celnych. W tym celu określą one wartość rynkową używanego pojazdu w kraju podobnego do sprowadzonego przez skarżącego z zagranicy w oparciu o zobiektywizowane kryteria (takie jak np.: wiek pojazdu, przebieg, stan ogólny), i wyliczą hipotetyczną kwotę podatku akcyzowego zawartą w cenie pojazdu krajowego. Kwotę tę porównają z kwotą akcyzy uiszczoną przez skarżącego i dokonają zwrotu podatku, jeżeli strona zapłaciła więcej niż powinna. Należy mieć na względzie, że cena odsprzedaży pojazdu w kraju maleje wraz ze spadkiem wartości pojazdu. Przy czym, jeśli podatek od nowego pojazdu równy jest pewnemu ułamkowi jego ceny, to rezydualny podatek zawarty w cenie późniejszej odsprzedaży, uwzględniającej deprecjację wartości pojazdu, jest równy temu samemu ułamkowi.
Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Uzasadnienia decyzji organów celnych nie odpowiadają też wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji. Dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego będzie można cenić czy żądanie skarżącego stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego jest uzasadnione i czy doszło do naruszenia art. 90 ust. 1 TWE.
Wobec zajętego przez Sąd stanowiska pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie wymagają szczegółowego rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło