I SA/Bd 347/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: ZUS, Zakład, organ) stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez W. P. (dalej także: Skarżąca, Strona) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że Strona decyzję z dnia [...] marca 2021 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą odebrała osobiście w dniu [...] marca 2021 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał z dniem [...] marca 2021 r. Strona wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadała w palcówce pocztowej w dniu [...] kwietnia 2021 r. zatem po upływie terminu. Organ zauważył, że Skarżąca o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy została pouczona w decyzji z [...] marca 2021 r. Dodał, że nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. W skardze Skarżąca przyznaje, iż z uwagi na pandemię 1 dzień spóźniła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak uważa, że ze względu na niskie dochody z emerytury nie jest w stanie spłacać zadłużenia nawet w systemie ratalnym i wnosi o jego umorzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. Skarżąca podkreśliła, że umorzenie raty w wysokości [...] zł umożliwi jej zaspokojenie potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] września 2021 r. (por. k. 38 akt sądowych). Jednocześnie Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma i Skarżąca z tej możliwości skorzystała. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inne stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266) – dalej: "u.s.u.s.", w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego ("k.p.a."). Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w mowa w cyt. przepisie, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy wskazać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z powyższym co do zasady każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu już stanowi jego uchybienie. Okoliczności stanu faktycznego w sprawie nie budzą, w ocenie Sądu, wątpliwości. Jak wskazał organ, wydana w pierwszej instancji decyzja z dnia [...] marca 2021 r., została Skarżącej doręczona w dniu [...] marca 2021 r. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał z dniem [...] marca 2021 r. Nadanie przez Skarżącą przesyłki miało natomiast miejsce w dniu [...] kwietnia 2021 r., czyli jeden dzień po upływie 14-dniowego terminu. Sama Skarżąca przyznała to również w złożonej do Sądu skardze. W tym kontekście stanowisko prezentowane przez organ jest prawidłowe, niemniej jednak pomija ono szczególne rozwiązanie przewidziane na gruncie przepisów ustawy COVID-19. W rozpoznawanej sprawie należy jednakże uwzględnić fakt, że ogólna reguła wynikająca z regulacji art. 134 i art. 129 § 2 k.p.a. doznaje istotnych modyfikacji, których pominięcie rzutuje na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Ustawą z dnia [...] grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2255), na mocy której (art. 1 pkt 24) od dnia [...] grudnia 2020 r. wprowadzono bowiem m.in. przepis art. 15zzzzzn2, który w ust. 1 przewiduje, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Jednocześnie w myśl art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Biorąc pod uwagę fakt, że wydanie przez Zakład decyzji w pierwszej instancji miało miejsce w dniu [...] marca 2021 r., po wejściu w życie powołanej wyżej nowelizacji ustawy COVID-19 z dnia 15 grudnia 2020 r., w rozpoznawanej sprawie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie. Doszło bowiem do uchybienia terminu, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie Skarżącej ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Jednakże z akt sprawy wynika, że organ stwierdziwszy uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie skierował do Skarżącej zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Uwzględniając zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu, Zakład ponownie rozpoznając sprawę zawiadomi Skarżącą o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczy jej przewidziany prawem termin do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie nie wydano orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, ponieważ Skarżąca jest zwolniona z obowiązku ich ponoszenia. T. Wójcik L. Kleczkowski A. O.