I SA/Bd 35/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-02-20
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Leszek Kleczkowski, Ewa Kruppik-Świetlicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ ZUS prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Wnioskodawca nie wykazał całkowitej nieściągalności zobowiązania ani wystąpienia przesłanek umorzenia określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu wykonawczym. Mimo trudnej sytuacji finansowej, wnioskodawca posiadał dochody (renta, pomoc rodziny, potencjalne dochody z nieruchomości) i spłacał zobowiązania cywilnoprawne, co wykluczało umorzenie należności o charakterze publicznym.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za kwiecień 2017 r. wraz z odsetkami, powołując się na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz brak uzasadnienia w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy. Wnioskodawca, utrzymujący się z renty i prowadzący wcześniej działalność gospodarczą, argumentował, że opłacenie składek pozbawiłoby go środków do życia. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, wskazując na posiadane przez wnioskodawcę dochody, współwłasność nieruchomości i spłacane zobowiązania cywilnoprawne. Wnioskodawca zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę
Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Stronie umorzenia za miesiąc kwiecień 2017r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...]zł, ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł.
Pismem z [...]. Skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z dnia [...]. Zobowiązany oświadczył, że jest
w trudnej sytuacji finansowej, otrzymuje rentę w wysokości [...] zł, a prowadzona przez Niego działalność gospodarcza do dnia [...]. przyniosła straty w kwocie [...]zł. Skarżący poinformował również, że jest trwale częściowo niezdolny do pracy i w tej sytuacji nie jest w stanie opłacać zaległości. Jednocześnie zaznaczył, że musi kupić węgiel na zimę, wykupić leki i żyć przez cały miesiąc. Do pisma dołączył kserokopie: orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]., zestawienia z księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do lipca 2017r. oraz decyzji o waloryzacji renty z dnia [...].
Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał
w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą - zakład budowlany wielobranżowy - w okresie od [...]. do [...]. Strona jest współwłaścicielem [...] nieruchomości. Źródłem dochodu Zobowiązanego jest renta inwalidzka przyznana na stałe w kwocie [...]zł brutto, [...] zł netto. Z powyższego świadczenia dokonywane są potrącenia
w wysokości [...] zł i przekazywane komornikowi sądowemu. Na utrzymaniu Strony pozostaje żona, która nie posiada własnego dochodu. Skarżący ponosi stałe wydatki
z tytułu czynszu w kwocie [...]zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie [...]zł oraz kosztów związanych z leczeniem w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponadto spłaca kredyt hipoteczny w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, którego całkowita spłata nastąpi w 2042r. oraz pożyczkę w Banku Pekao (pozostało ok. [...] zł), której miesięczna rata wynosi [...] zł.
Wskazując na przesłanki umorzenia zaległości określone w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017r.
poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", organ podał, że z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania w niniejszej sprawie art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane
w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. w stosunku do przedmiotowego zadłużenia również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego działalności Skarżącego. Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Nie można stwierdzić, aby okoliczności,
o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w niniejszym przypadku, albowiem naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przeciwnie, egzekucja z majątku Zobowiązanego jest skuteczna, zatem uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu zobowiązania wobec ZUS.
Odnosząc się do przesłanek wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", organ wskazał, że Skarżący powołał się na trudną sytuację finansową jednak nie przedłożył w trakcie postępowania żadnych dowodów potwierdzających taki stan rzeczy, a mianowicie decyzji o uzyskiwanych zasiłkach z pomocy społecznej, czy decyzji o przyznanych dodatkach mieszkaniowych. Zobowiązany nie poniósł strat materialnych w wyniku klęsk żywiołowych i innych podobnych zdarzeń. Odnosząc się do kłopotów zdrowotnych organ zauważył, że od 2014r. Skarżący pobiera świadczenie rentowe, a pomimo to prowadził działalność gospodarczą do lipca 2017r. Zatem kłopoty zdrowotne nie były przeszkodą
w prowadzeniu działalności gospodarczej na własny rachunek. Ponadto
z przedłożonych dokumentów wynika, że Zobowiązany jest częściowo niezdolny do pracy trwale, a zatem nie jest całkowicie wykluczony z rynku pracy. Wobec powyższego organ uznał, że brak jest przesłanek do umorzenia zaległości na podstawie art. 28
ust. 3a u.s.u.s.
W kwestii poniesionych przez Skarżącego strat z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres od stycznia do lipca 2017r. organ stwierdził, że ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Z ustaleń stanu faktycznego wynika, że Skarżący spłaca zobowiązania cywilnoprawne. Organ zaznaczył, że zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publiczny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że w przedmiotowej
sprawie umorzenie należności z tytułu składek byłoby działaniem przedwczesnym, albowiem Skarżący otrzymuje stały dochód w postaci świadczenia rentowego,
z którego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne. Ponadto jest współwłaścicielem [...] nieruchomości. W konsekwencji brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2017r.
W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu z dnia [...]., ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r.,
poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez ich niezastosowanie skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego w sposób należyty oraz niezałatwieniem
sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela,
a ponadto przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, a nie wszechstronny oraz wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków sprzecznych
z zasadami doświadczenia życiowego, w efekcie czego wydana została zaskarżona decyzja. Zarzuciła także naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]., a tym samym odmową umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, mimo iż opłacenie przez Skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne pozbawiłoby Skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a więc spełnione zostały przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a nadto za umorzeniem składek przemawiają zasady słuszności.
Skarżący uważa, że wykazał, iż jego sytuacja materialna uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przedstawiając na powyższą okoliczność szereg dowodów (w tym w szczególności dowody wpłat za czynsz, opłacone rachunki za prąd, gaz, oraz Internet, dowody wpłat rat kredytu i pożyczek, dowody spłaty zadłużenia, koszty leczenia). Dowody te, zdaniem Strony, uzasadniają zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Ponadto, Skarżący podał, że utrzymuje się z renty, z której ok. [...] zł pobiera komornik sądowy, w konsekwencji pozostaje mu ok. [...] zł na życie. Zaznaczył, że wszystkie Jego dochody na dzień złożenia oświadczenia przed organem to tylko renta. Podniósł, że spłata zadłużenia pozbawi Go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ze względu na swój stan zdrowia i wiek, Skarżący nie ma możliwości aktywizacji zawodowej. Odnosząc się do posiadanych udziałów w nieruchomościach, Skarżący wskazał, że nieruchomości te są niezbywalne z uwagi na brak porozumienia
z pozostałymi współwłaścicielami.
W ocenie Skarżącego, zaskarżona decyzja nie spełnia standardów określonych przepisami k.p.a., ponieważ Zakład w treści uzasadnienia ograniczył się wyłącznie do kontroli decyzji uprzednio wydanej, nie rozpatrzył natomiast całej sprawy merytorycznie, czego konsekwencją jest wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Brak w treści decyzji własnej oceny sprawy w ramach ponownie prowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem tej części wniosku, która dotyczyła pomocy de minimis.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
I. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a zatem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r.,
poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to bowiem do wyłącznej kompetencji organu administracji.
Rozpoznawana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej umorzenia na wniosek strony, należności
z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP za kwiecień 2017r. oraz odsetek za zwłokę. Podnieść należy, że pismem z dnia [...]. Skarżący "sprostował" wniosek z dnia [...]. wskazując, że "wniosek dotyczy tylko miesiąca kwietnia 2017" (k. 5 akt administracyjnych). W związku z tym zasadnie organ w przedmiotowej sprawie wydał rozstrzygnięcie dotyczące wyłącznie tego okresu rozliczeniowego.
Podać należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległych składek ma charakter uznaniowy. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się zaś do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji między wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).
II. W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Art. 28 ust. 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28
ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność, tj.: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Podejmując decyzję
w zakresie umorzenia należności, organ w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie ma obowiązku umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim przypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności
z tytułu składek.
III. W związku z analizą akt niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności
w oparciu o to kryterium. Niewątpliwie w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3
pkt 2 u.s.u.s. Podnieść należy, że w sprawie nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego, nie został oddalony wniosek o ogłoszenie upadłości. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Nie można też stwierdzić istnienie okoliczności z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., ponieważ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Co więcej organ podał, że egzekucja z majątku Skarżącego jest prowadzona i należności są stopniowo ściągane.
Powyższe powoduje, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organ miał podstawy do uznania, iż stan całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku Zobowiązanego nie zaistniał, a tym samym przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła.
IV. W przedmiotowej sprawie również prawidłowo organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki umorzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia
z dnia 31 lipca 2003r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią tego uregulowania, Zakład może umorzyć należności
z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,
w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Mając na uwadze powyższe przesłanki należy podać, że w okresie od [...]. do [...]. Skarżący prowadził działalność gospodarczą. Źródłem dochodu jest renta inwalidzka przyznana na stałe w kwocie [...]zł brutto.
Z powyższego świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości [...] zł
i przekazywane komornikowi sądowemu. Skarżący jest współwłaścicielem domu. Na utrzymaniu Skarżącego pozostaje żona, która nie posiada własnego dochodu. Skarżący jako stałe wydatki podał: czynsz w kwocie [...]zł, opłaty eksploatacyjne
w kwocie [...]zł oraz koszty związane z leczeniem w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponadto Skarżący spłaca kredyt hipoteczny w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, którego całkowita spłata nastąpi w 2042r. oraz pożyczkę w Banku Pekao (pozostało ok. [...] zł), której miesięczna rata wynosi [...] zł.
Z powyższego wynika, że wydatki przekraczają osiągane dochody. W związku z tym niewątpliwie istnieje dodatkowe źródło dochodów ponad świadczenie rentowe, a które pozwala Skarżącemu pokryć te wydatki. Skarżący powołuje się na bardzo trudną sytuację finansową, jednocześnie nie przedłożył w trakcie postępowania żadnych decyzji o uzyskiwanych np. zasiłkach z pomocy społecznej, czy o przyznanych dodatkach mieszkaniowych. Sąd zauważa, że są one przyznawane osobom szczególnie dotkniętym problemami materialnymi. Co do zasady są także potwierdzeniem faktycznych trudności finansowych osób, dla których są wydawane.
Na rozprawie Skarżący załączył na poparcie swojego wystąpienia m.in. oświadczenia synów, z których wynika, że pomagają ojcu w spłacie kredytu. Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżący może liczyć na pomoc rodziny.
Podkreślenia szczególnego wymaga, że Skarżący spłaca dość wysokie, jak na jego możliwości finansowe, zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym z tytułu zadłużenia wobec banków (ponad [...] zł miesięcznie). W tym miejscu podnieść należy, że banku nie można traktować jako wierzyciela uprzywilejowanego, wobec którego długi należy spłacać w pierwszej kolejności, natomiast ZUS - jako wierzyciela, który powinien umorzyć zaległe składki w sytuacji wystąpienia trudności płatniczych. Nie można żądać od ZUS, aby umarzał zaległości z tytułu składek, gdy jednocześnie Skarżący regularnie ma wypłacaną rentę i spłaca zadłużenie wobec banku. Trudno akceptować stan, w którym od instytucji publicznych żąda się rezygnacji z należności, gdy jednocześnie podejmuje się starania mające na celu zaspokojenie banku. Nie można skutecznie domagać się wnioskowanej ulgi – w świetle regulacji prawnych – gdy większą dyscyplinę finansową wykazuje się wobec banku niż wobec ZUS
i jednocześnie od kilku lat z ZUS pobiera się systematycznie świadczenie rentowe.
Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy ma także okoliczność, że Skarżący – jak podał organ - jest współwłaścicielem [...] nieruchomości. W skardze Skarżący podnosi, że nie jest możliwe ich zbycie, bowiem brak jest zgody na sprzedaż współwłaścicieli. Ponadto na rozprawie Skarżący wyjaśnił, że nieruchomości stanowią gospodarstwo rolne, które jest uprawiane przez syna (k. 23 akt sądowych). Zdaniem tut. Sądu, trudności w porozumieniu się wszystkich współwłaścicieli co do sprzedaży nieruchomości nie może stanowić podstawy do umorzenia zaległości z tytuł składek. Brak bowiem takiego porozumienia może stanowić podstawę do wystąpienia do sądu powszechnego np. o zniesienie współwłasności. Ponadto oddanie synowi gospodarstwa rolnego do uprawiania i pobierania pożytków nie może stanowić szczególnej okoliczności uzasadniającej umorzenie zaległych składek. Oczywiście tut. Sąd nie ocenia takiego kierunku rozporządzania majątkiem, to jednak nie stanowi to usprawiedliwienia dla skutecznego żądania udzielenia ulgi przez ZUS. Należy bowiem mieć na uwadze, że gospodarstwo rolne przynosi pożytki.
V. W ocenie tut. Sądu, w sprawie nie wystąpiła także przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, gdyż nie uniemożliwiała ona Skarżącemu choćby prowadzenia działalności gospodarczej, nawet jeżeli pomagał w jej prowadzeniu członek rodziny (syn). Skarżący bowiem pobiera świadczenie rentowe od 2014r.,
a zatem także w okresie prowadzenia działalności gospodarczej na niego zgłoszonej (działalność gospodarcza prowadzona do lipca 2017r.). Zauważyć też należy, że Skarżący jest częściowo, a nie całkowicie niezdolny do pracy. Oceny co do wskazanej przesłanki, nie zmienia dokumentacja medyczna załączona na rozprawie, bowiem organ odniósł się do tego zagadnienia na s. 4 zaskarżonej decyzji, a w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty dotyczące stanu zdrowia Skarżącego. Ponadto Sąd ocenia zaskarżoną decyzję na dzień jej wydania.
W sprawie nie wykazano też, aby Skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęsk żywiołowych i innych podobnych zdarzeń.
VI. W tej sytuacji należy stwierdzić, że z uwagi na przywołane okoliczności, natychmiastowa rezygnacja przez ZUS z należności nie znajduje uzasadnienia
w świetle regulacji ustawowych i rozporządzenia. W ocenie Sądu dokonując powyższej analizy, stanowisko organu w przedmiotowej sprawie nie narusza prawa, a podjęte negatywne dla Wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Reasumując podkreślić należy, że umorzenie należności z tytułu składek zawsze powinno wynikać z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania przy dołożeniu starań przez zobowiązanego. W świetle treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji majątkowej Strony, nie nosi cech dowolności. Argumentacja uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest logiczna i przekonywująca. Świadczy o tym również fakt, że dostrzegając trudności w jednorazowej spłacie zadłużenia wobec ZUS, organ wskazał na możliwość rozłożenia należności na raty, z uwzględnieniem możliwości płatniczych Wnioskodawcy.
VII. W toku postępowania, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonał prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych. Zapewnił też stronie, przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a., prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Prawidłowo wywiązał się również z obowiązku poszanowania zasady przekonywania wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swoje stanowisko uzasadnił zaś stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., wbrew twierdzeniom skargi. Lektura obydwu decyzji pozwala na ustalenie jakimi okolicznościami kierował się organ wydając decyzję odmowną dla Skarżącego. Okoliczność, że treść decyzji po ponownym rozpoznaniu sprawy jest zbieżna
z poprzednio wydaną, wynika z podobnej oceny okoliczności w świetle zebranego materiału dowodowego, a nie braku ponownego rozpoznania sprawy przez ZUS. Fakt, że Skarżący nie zgadza się wydanym rozstrzygnięciem, nie oznacza, iż narusza ono prawo. Ponadto okoliczność, że Skarżący występuje o pomoc de minimis nie zwalnia organu od dokonania analizy pod kątem przesłanek umorzenia wymienionych
w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, co organ uczynił stwierdzając, iż one nie wystąpiły. Dalsze zatem prowadzenie postępowania byłoby zbędne.
Jednocześnie Sąd zauważa, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub
z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Sąd natomiast nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi ich umorzenie. Kontrola Sądu zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności
z prawem.
Na marginesie Sąd zaznacza, że w przypadku zmiany sytuacji zdrowotnej czy finansowej Skarżącego, nie ma przeszkód, aby złożyć kolejny wniosek o przyznanie ulgi wskazując na nowe okoliczności sprawy. Również zawężenie niniejszej sprawy do okresu rozliczeniowego za miesiąc kwiecień 2017r. (stosownie do pisma z dnia [...]., na co wskazano już wyżej) nie stanowi przeszkody do złożenia wniosku
w przedmiocie innych jeszcze okresów rozliczeniowych, o ile postępowanie odrębne nie jest jeszcze wszczęte i prowadzone.
VIII. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło