I SA/Bd 356/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia : zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, S. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że nie pracuje, nie ma innych źródeł dochodów, nie posiada żadnego majątku ruchomego, utrzymuje się dzięki pomocy rodziny i przyjaciół. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje 13-letni syn K. K. Postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Referendarz wskazał, że samo lakoniczne oświadczenie strony co do braku środków zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczające. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie z dnia 11 sierpnia 2009 r. o uzupełnienie braków wniosku, zatem nie jest możliwe ustalenie jego aktualnej sytuacji finansowej, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia, pismem z dnia 19 października 2009 r. S. K. wniósł sprzeciw. Podniósł, iż zaskarżone postanowienie zostało niesłusznie oparte na nietrafnym zarzucie braku aktywności z jego strony. Wskazał, że wezwanie o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostało bez odpowiedzi ponieważ skarżący takiego wezwania w ogóle nie otrzymał. Zaznaczył, że jest gotów wypełnić żądanie Sądu pod warunkiem otrzymania stosownego wezwania. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 2 listopada 2009 r. Sąd wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień odnośnie jego sytuacji finansowej i materialnej. W odpowiedzi, pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. strona podała, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej, nie posiada stałych źródeł utrzymania, nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, w której zamieszkuje, z nikim nie prowadzi gospodarstwa domowego, zeznania podatkowego za 2008 rok nie składała, nie posiada rachunków bankowych, ani lokat bankowych, nigdy nie korzystała ze świadczeń opieki społecznej, nie ponosi opłat za mieszkanie, wnioskodawca jest zameldowany u kolegi, nie posiada samochodu, utrzymuje się z pożyczek od znajomych i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 19 października 2009 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 września 2009 r., który nie został odrzucony przez Sąd. W świetle art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Z nadesłanego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z późniejszych wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r. wynika, że wnioskodawca nie pracuje, nie posiada stałego źródła utrzymania, utrzymuje się dzięki pomocy rodziny i znajomych. Z wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej wynika, że skarżący jest zameldowany u kolegi, nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, nie posiada samochodu ani innego majątku ruchomego. W oparciu o przedstawioną sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez sfinansowania przez nią udziału w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że znajduje się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji orzeczenia.