I SA/Bd 357/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Referent- stażysta Aleksandra Pietruczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi K. K., D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. kwotę 257 (dwustu pięćdziesięciu siedmiu) złotych na rzecz K.K. i D. K. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego W dniu 18 września 2014 r. K. K. i D.K. (skarżący) złożyli wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta T. z dnia [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok. Wniosek motywowano tym, że w postępowaniu zmierzającym do wydania powyższej decyzji bez swojej winy nie uczestniczyła strona ani jej pełnomocnik, a ponadto wystąpiły istotne i nowe okoliczności w sprawie. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta T. po przeprowadzeniu wznowionego postępowania podatkowego w sprawie ustalenia skarżącym zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010r., na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.), dalej O.p., odmówił uchylenia własnej decyzji z 17 lipca 2013r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki uchylenia przedmiotowej decyzji wskazane przez pełnomocnika skarżących we wniosku o wznowienie postępowania. Organ stwierdził, że decyzje ustalające wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010-2013 zostały wydane przed ustanowieniem pełnomocnika w osobie A. L. (17 lipca 2013r.) Rozstrzygnięcia te zostały doręczone zgodnie z przepisami w dniu 21 sierpnia 2013r., a więc na rok przed sporządzeniem dokumentu pełnomocnictwa i przystąpieniem pełnomocnika do postępowań podatkowych odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Tym samym na dzień prowadzenia i zakończenia przedmiotowych postępowań zgodnie z przepisami prawa podatkowego, strony nie były reprezentowane przez pełnomocnika (brak pełnomocnika od dnia 6 listopada 2012r. - wpływ do organu wypowiedzenia pełnomocnictwa przez p. H. do dnia 5 sierpnia 2014r. i 8 października 2014r. wpływ do organu pełnomocnictwa udzielonego dla p. A. L.). Wobec powyższego, zdaniem organu podatkowego w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że ani strona, ani ustanowiony przez nią pełnomocnik nie z własnej winy nie uczestniczyli w przedmiotowym postępowaniu. Tym samym organ podatkowy stwierdził, że sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, tj. że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, uzasadniające ponowne przeprowadzenie postępowania w nadzwyczajnym trybie. Odnosząc się do argumentacji o nie uzyskaniu przed ustaleniem wymiaru podatku stanowiska innego organu Prezydent stwierdził, że jest ona bezzasadna. Dla organu podatkowego dla ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego podstawowe znaczenie, poza danymi dotyczącymi właściciela nieruchomości, powierzchni gruntu, ma klasyfikacja geodezyjna danego obszaru . Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa wart. 194 Ordynacji podatkowej. Wymiar ten został ustalony na podstawie danych ewidencyjnych, uzyskanych od innego organu, do którego zakresu działań leży nie tylko prowadzenie, ale także aktualizowanie bazy danych gruntów i budynków. Tym samym organ podatkowy uznał, iż w sprawie nie została spełniona kolejna przesłanka uzasadniająca uchylenie przedmiotowej decyzji. Rozpatrując złożone od powyższej decyzji odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że K.K. udzielił pełnomocnictwa I. H.. Pełnomocnictwo to przedłożono w Urzędzie Miasta T.. Dnia 18 września 2012 r. Prezydent Miasta T. wezwał K. K. reprezentowanego przez I. H. do złożenia informacji w sprawie podatku od nieruchomości, informacji w sprawie podatku rolnego. Pismem z dnia 29 października 2012 r. W odpowiedzi wyjaśniła ona, że nie jest umocowana do reprezentowania K.K. i D. K.w przedmiocie składania informacji w wyżej wymienionym zakresie. Pismem z dnia 14 listopada 2012 r. wezwanie analogiczne do wezwania z dnia 18 września 2012 r. skierowano do skarżących. Niedoręczone wezwanie Poczta Polska zwróciła do nadawcy. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. Prezydent Miasta T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za rok 2010 oraz lata 2012-2013. Postanowienie skierowano do K. K. i D. K.. Nie zostało ono podjęte w terminie i Poczta Polska zwróciła je nadawcy. Również bezpośrednio do stron skierowano postanowienie w sprawie wyznaczenia terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i także to postanowienie nie zostało odebrane przez adresatów. Dnia [...] Prezydent Miasta T. wydał decyzję kończącą postępowanie (o którego wznowienie wystąpiła strona). Decyzja ta została wysłana bezpośrednio do K. K. i również nie została odebrana. Organ odwoławczy podkreślił, że od czasu uzyskania odpowiedzi I.H.na wezwanie do przedłożenia informacji pisma były przez Prezydenta Miasta T. kierowane na adres: W., T.Adres ten figuruje jako adres K.K. w rejestrze gruntów. Adres ten jest również adresem zameldowania K. K.. SKO wyjaśniło, że pisma w postępowaniu podatkowym doręcza się stronie, a gdy strona ustanowiła pełnomocnika - temu pełnomocnikowi, co wynika z art. 145 § 1 i 2 o.p. Prezydent Miasta T. skierował wezwanie do przedłożenia informacji podatkowej do osoby wskazanej jako pełnomocnik, tj. do I. H.. Nie przedłożyła ona jednak żądanej informacji i wskazała, aby w tej sprawie korespondować bezpośrednio ze stronami. W konsekwencji w ocenie organu II instancji trudno, aby w takim wypadku Prezydent Miasta T. wciąż doręczał korespondencję I.H.Doręczał je zatem pod adresem wynikającym z ewidencji. Jednocześnie organ wskazał, że jak stanowi art. 147 § 1 o.p. w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń. W razie nie dopełnienia tego obowiązku pisma uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem, o czym przesądza art. 147 § 4 pkt 1 o.p. W wypadku K. K. dotychczasowy adres to ul. W.w T.. Wskazano również, że decyzje w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego doręcza się jednemu podatnikowi, jeśli występuje kilku solidarnie odpowiedzialnych podatników (art. 6c ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym, Dz. U. z 2013r., poz. 1381 ze zm.). Wprawdzie K. K. wyznaczył pełnomocnika, tj. I.H., ale ta wskazała, że nie jest umocowana do podejmowania działań, których do których podjęcia została wezwana. SKO nie zgodziło się zarzutem, że organ nie sprawdził, czy skarżący mieli świadomość wypowiedzenia pełnomocnictwa. Prezydent Miasta T. natychmiast po otrzymaniu informacji od I.H. zaczął kierować korespondencję na jedyne znane sobie - wynikające z ewidencji – adresy stron. W takim wypadku doręczania pism bezpośrednio Stronie postępowania podatkowego nie można traktować jako naruszenia prawa do udziału w postępowaniu podatkowym. Odnosząc się do argumentacji o nie zweryfikowaniu stanu faktycznego w zakresie istnienia dróg na działce stron, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że o możliwości opodatkowania gruntu podatkiem rolnym przesądza opis gruntu w ewidencji, co wyraźnie wynika z art. 1 ustawy o podatku rolnym, który stanowi: "Opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza." Jeśli grunt nie jest opisany w ewidencji w sposób scharakteryzowany w art. 1 ustawy o podatku rolnym nie można go opodatkować podatkiem rolnym niezależnie od tego, jaki jest rzeczywisty sposób wykorzystania tego gruntu. Nawet gdyby organ właściwy w sprawie ewidencji gruntów (którym jest zresztą Prezydent Miasta T.) zmienił sposób klasyfikacji spornego gruntu w ewidencji, zmiana ta oddziaływałaby na przyszłość. Byłaby zatem pozbawiona znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie opodatkowania gruntu w 2010r. Organ wyjaśnił, że powołane w odwołaniu orzeczenie sądowe oraz poglądy doktryny prawa dotyczą innego problemu, tj. wyłączenia z zakresu opodatkowania dróg publicznych. W tym wypadku w istocie ewidencja nie ma znaczenia przesądzającego, gdyż regulujący wspomniane wyłączenie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014r., poz. 849 ze zm.) nie wspomina w przeciwieństwie do art. 1 ustawy o podatku rolnym, o ewidencji. Ustalenie, że na gruncie stron nie ma dróg ani brak uzyskania stanowiska Prezydenta Miasta Torunia co do klasyfikacji gruntu nie mogą zatem mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. naruszenie art. 145 i n. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez nieustalenie kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu i tym samym uniemożliwienie tym stronom udziału w postępowaniu, 2. naruszenie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności jego art. 2 poprzez jego błędne zastosowanie, 1. naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących stwierdził, że nie można uznać, że decyzja o wymiarze podatku od nieruchomości została doręczona stronie skarżącej prawidłowo. Organ wydający decyzję o wymiarze podatku posiadał wiedzę o tym, że ani skarżący nie przebywają w Polsce, gdyż od wielu lat mieszkają w Australii. Stąd też we wszystkich sprawach do tej pory pojawiali się pełnomocnicy, a nie strony osobiście. Fakt, że strony są zameldowane pod adresem W.w T., jest dla przedmiotowego postępowania obojętny. Ustawa posługuje się określeniem "w mieszkaniu". Określenie to oznacza rzeczywiste, faktyczne mieszkanie adresata. Mieszkaniem jest każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego, a nie krótkotrwałego tylko pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma. W przedmiotowej sprawie z pewnością nie jest to mieszkanie pod adresem W. W konsekwencji w ocenie skarżących decyzje wymiarowe do dnia dzisiejszego nie zostały de facto doręczone stronom. Pełnomocnik skarżących nie zgadza się z twierdzeniem organu o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń przy co najmniej 2 miesięcznym wyjeździe za granicę. Ustawa mówi tu o stronie, a to oznacza, że obowiązek ten dotyczy osoby co do której postępowanie jest w toku. Nie każdy kto wyjeżdża za granicę na dłużej niż 2 miesiące ma obowiązek ustanowić pełnomocnika do doręczeń, a tylko ten kto już jest stroną postępowania podatkowego. Organ nie wykazał by w stosunku do skarżących toczyło się jakiekolwiek postępowanie podatkowe, a w szczególności to którego sprawa dotyczy, które nakładałoby ten właśnie rodzaj obowiązku. W konsekwencji zdaniem pełnomocnika należy uznać, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i decyzja winna zostać uchylona w całości. Organ mógł ustalić zarówno adres stron, choćby przez pełnomocnika, który występuje w szeregu innych spraw, jak też mógł ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Strona skarżąca podniosła ponadto, że nieruchomości stron są od wielu lat nieruchomościami o charakterze rolnym, tj. ziemia orna, łąki, pastwiska. Gmina Miasta T., w związku z planami zabudowy nieruchomości budownictwem wielorodzinnym, wytyczyła na nieruchomości przebieg dróg publicznych i zmieniła ich oznaczenie w ewidencji gruntów. Założeniem tego działania było wybudowanie tych dróg i ustanowienie ich drogami gminnymi. Założeniem było także przejęcie własności tych nieruchomości na rzecz gminy. W działaniu tym nie było żadnej inicjatywy właścicieli. Działali oni wręcz w zaufaniu do organu, że nie narazi to ich na żądne koszty i konsekwencje. Niestety, gmina nie wywiązała się ze zobowiązań, a właściciele pozostali z nieruchomością, która jest oznaczona w ewidencji gruntów niezgodnie z zasadami oznaczania gruntów i stanem faktycznym. Zdaniem skarżących nie mieli oni podstaw by dokonywać zmiany oznaczenia gruntów, gdyż grunty miały stać się drogami publicznymi zwolnionymi z podatku. Takie było zapewnienie organu, który jest jednocześnie organem podatkowym. Zgodnie zasadami oznaczania gruntów winny być one traktowane jako użytki rolne, gdyż są na razie drogami wewnętrznymi gospodarstwa rolnego i do użytków rolnych przylegają. Z kolei, gdyby dokonali zmiany oznaczenia, gmina nie mogłaby wybudować na nich dróg publicznych. W tym stanie rzeczy w ocenie skarżących nie ma podstaw by obarczać osoby prywatne podatkiem od planów inwestycyjnych gminy. Kwestia wysokości podatku winna być wyjaśniana w postępowaniu podatkowym dot. wymiaru podatku, w którym strona powinna mieć zapewniony udział. Działania organów w przedmiotowej sprawie wprost naruszają zasadę demokratycznego państwa prawnego. Obciążanie strony tego rodzaju opłatami wynikającymi wyłącznie z działań organów, nie powinno mieć miejsca. Z całą pewnością me jest to urzeczywistnianiem zasad sprawiedliwości społecznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 3 sierpnia 2015r. pełnomocnik skarżących poinformował, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wydało decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] w sprawie uchylenia w części łącznego zobowiązania podatkowego. Wskazując, że przedmiotowa decyzja nie została włączona do akt sprawy oraz doręczona stronom oraz pełnomocnikowi, wniósł on o wystąpienie Sądu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przesłanie przedmiotowej decyzji do Sądu celem uzupełnienia materiału dowodowego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu w powyższym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze za pismem z dnia 31 sierpnia 2015r. przesłało tut. Sądowi uwierzytelnioną kserokopię decyzji z dnia [...] roku, znak: [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] znak: [...] w sprawie uchylenia w części łącznego zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd dostrzegł naruszenie prawa co oznacza, że skargę należało uwzględnić. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy podatkowe odmawiając wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010, 2012 i 2013 r. zasadnie uznały, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w ordynacji podatkowej tj. w art. 240 § 1 kpt 4 ( " strona bez własnej winy nie brała udział w postępowaniu, jak i pkt 5 ww. przepisu t.j. ( wyjdą na jaw istotne faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję). Przede wszystkim należy wskazać, że w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego zastosowanie ma ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. ) a nie jak wskazano we wniosku o wznowienie postępowania art. 145 § 1 kpa. Jak wynika z akt sprawy strony skarżące jako podstawę do wznowienia postępowania wskazały, że ani one ani ich pełnomocnik ( A. L.) nie brali czynnego udziału w postępowaniu. Nadto na rozprawie pełnomocnik stron podkreślał, że strony skarżące nadal przebywają poza granicami kraju ( Australia), o czym organ miał pełną świadomość , zważywszy na fakt, że strony były zawsze reprezentowane przez pełnomocników, których nazwiska i adresy były znane organom. Jak wynika z akt sprawy także pełnomocnictwa udzielane obecnemu pełnomocnikowi udzielane były przez skarżących, zamieszkałych w Australii. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że adresowanie korespondencji w tej sytuacji na adres w Polsce było błędem a zatem strony bez własnej winy nie brały udziału w sprawie. Zatem w niniejszej sprawie skoro organy wiedziały, jak stwierdził pełnomocnik skarżących, że strony przez cały czas od lat przebywają poza granicami Polski i w trakcie postępowań związanych z przedmiotową nieruchomością miały pełnomocników to oznacza, że została spełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a." Wskazuje się, że taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności, wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponownie postępowanie przed organem I instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie w postępowaniu odwoławczym. (vide: B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz C.H. Beck Warszawa 2003 str. 566) Takie same zasady odnieść należy do postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – jej artykułu 240 § 1 pkt 4 Op. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że organ wysyłając błędnie korespondencję na adres toruński wiedząc o tym, że strony od lat przebywają w Australii i mają w kraju pełnomocników naruszyły prawo stron do udziału w postępowaniu przy pomocy pełnomocnika, skoro mieszkający w Australii takich posiadali z racji prowadzenia przed tym samym organem wielu innych spraw związanych z przedmiotową nieruchomością. To oznacza, że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławcze należało uchylić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.