I SA/Bd 360/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. i J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy J.G.i J.G. wnieśli w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z informacji zawartych w urzędowym formularzu PPF skarżący twierdzą, że posiadają ograniczone możliwości finansowe. Podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, którego łączny dochód wynosi 3650 zł brutto miesięcznie, a wydatki sprowadzają się do kwoty około 2930 zł. Z nich wygenerowano odpowiednio: czynsz – 320 zł, zakup energii elektrycznej – 63 zł, gaz – 17 zł, abonament RTV – 16 zł, antena TV – 20 zł, telefon – 65 zł, ubezpieczenie mieszkania – 16 zł, wyżywienie – 1000 zł ( w tym także zakup środków czystości i odzieży), polisa emerytalna – 860 zł, leki – 250 zł. Na utrzymanie samochodu wnioskujący przeznaczają miesięcznie 300 zł. Oboje małżonkowie są zatrudnieni w instytucjach budżetowych jako kierowca i pomoc kuchenna. Podkreślili charakter służebny wykonywanej przez siebie pracy w Polskim Związku Niewidomych oraz placówce opiekuńczo-wychowawczej w B. Jako majątek wskazali mieszkanie. Zgromadzili oszczędności w kwocie 10000 zł. Wykazali ponadto, że będąc osobami w podeszłym wieku chorują i czekają ich w perspektywie operacje chirurgiczne. Z zeznania podatkowego wynika, że 2008 r. osiągnęli dochód w wysokości 44983,98 zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art.199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) , dalej p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie (...), radcy prawnego (...). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 214 § 1 p.p.s.a do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wniósł do Sądu pismo podlegające opłacie. Nie ma wątpliwości, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi na decyzję w zainicjowanym przez wnioskujących postępowaniu, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia - 82 zł, wynosi 100 zł. Biorąc natomiast pod uwagę § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w niniejszym postępowaniu w pierwszej instancji, wynosi 60 zł netto (73,20 zł brutto). Wyjaśnić należy, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, który obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie omawianego przywileju następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak więc, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania przesłanek dla uwzględnienia żądania obciąża stronę. Obowiązkiem referendarza natomiast jest dokonanie wnikliwej i swobodnej, lecz nie dowolnej, analizy świadczeń, informacji oraz dokumentów przedłożonych przez osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy wyjątkowy charakter prawa pomocy, bowiem instytucja ta może być stosowana tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. W utrwalonym orzecznictwie sądowym wskazuje się, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Mając więc na uwadze takie spostrzeżenia stwierdzić należy, że udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc zatem powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżących we wniosku o udzielenie prawa pomocy sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnili oni, że znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie czy to kosztów postępowania sądowego, czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Za taką oceną kondycji finansowej wnioskujących przemawia niekwestionowana okoliczność, że posiadają nie tylko stałe dochody, ale również i zgromadzili oszczędności w kwocie 10000 zł. W kontekście możliwości przyznania prawa pomocy nie może również pozytywnie także wpłynąć fakt, że jako właściciele pojazdu o wartości 20000 zł, ponoszą kilkusetzłotowe koszty jego eksploatacji. Ponadto, skoro zainteresowani skutecznie regulują ciążące na nich wydatki związane z opłacaniem funduszu emerytalnego w znacznej wysokości (860 zł miesięcznie), to przyjąć można, że w obecnej sytuacji materialnej są w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego. W ocenie referendarza tego rodzaju zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Wprawdzie skarżący zainicjowali postępowanie w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem ( zarejestrowanych w repertorium pod sygn. akt I SA/Bd 359/09 oraz I SA/Bd 360/09), to jednak opłacenie wszelkich kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza do uiszczenia 346,40 zł. Obowiązek ten nie wykracza poza ich możliwości płatnicze. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.