I SA/Bd 361/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości M. W. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie W skardze strona skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienie z wpisu od skargi. W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2016 r. stronie skarżącej przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznania prawa pomocy (PPF) w celu jego wypełnienia i przedłożenia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, wynikającym z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z informacją zawartą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wezwanie doręczono stronie w dniu 22 lipca 2016 r. Skarżący do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przesłał wypełnionego formularza PPF. W dniu 2 sierpnia 2016r. (data nadania 29 lipca 2016r.) wpłynął do Sądu wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż konieczne jest przedłożenie przez Syndyka Masy Upadłości M. W. o stanie środków masy. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. Referendarz pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. strona złożyła sprzeciw (zatytułowany "skarga") na powyższe zarządzenie, w którym podała, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Do sprzeciwu syndyk dołączył oświadczenie, w którym poinformował o stanie środków masy upadłości, które pochodzą z zaliczki wpłaconej przez wierzyciela hipotecznego posiadającego zabezpieczenie wpisane do księgi wieczystej, przeznaczonej na pokrycie kosztów likwidacji majątku oraz kosztów postępowania upadłościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po tej dacie, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 p.p.s.a., stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z tym przepisem rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień Referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się o na urzędowym formularzu według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz 1257). Niezachowanie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08) - w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Skarżący odebrał przesyłkę z wezwaniem Referendarza w dniu 22 lipca 2016 r., zatem termin do jego wykonania upływał z dniem 29 lipca 2016 r. (włącznie). Jak wynika z akt sprawy, skarżący ani w zakreślonym terminie, ani też w terminie późniejszym nie przedłożył wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu. Wobec powyższego należało orzec o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 in fine. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi: "Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania", natomiast art. 260 przewiduje, że po wniesieniu sprzeciwu Sąd rozstrzyga kwestie prawa pomocy postanowieniem. Podkreślić również należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Prawidłowe zastosowanie przez sąd przepisów p.p.s.a. poprzez żądanie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na przesłanym skarżącym formularzu PPF nie jest więc naruszeniem przepisów i norm gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to stosując się do obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej poprzez wypełnienie wszystkich rubryk formularza o przyznanie prawa pomocy. Z treści sprzeciwu wynika, że pełnomocnik błędnie zrozumiał treść zarządzenia. Referendarz wezwał stronę skarżącą do wypełnienia i przedłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, co wynika z art. 257 p.p.s.a. Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany. Termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku procesowego, jakim jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 w związku z art. 252 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale, niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jak to miało miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy. Mimo wezwania pełnomocnik strony skarżącej nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy według wymogów ustawy. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji.