I SA/Bd 366/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Mirella Łent (spr) Sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi M. I. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz radcy prawnego A. K. kwotę 312,20 zł (trzysta dwanaście złotych 20/100) tytułem przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 12.350 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 431 zł. W uzasadnieniu wskazał, że nie korzysta z pomocy społecznej, albowiem nie dotrzymał wyznaczonego terminu stawiennictwa w urzędzie pracy. Poinformował, że stracił status osoby bezrobotnej, a pomoc socjalna nie jest udzielana osobom niezarejestrowanym. Wskazał, że ze względu na wysokie zadłużenie z tytułu użytkowania gazu i energii, nie może liczyć na pomoc socjalną. Zaznaczył, że boryka się z trudnościami w regulowaniu podstawowych opłat eksploatacyjnych mieszkania, które uniemożliwiają spłacenie w sposób jednorazowy przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił wnioskodawcy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2012 r. w kwocie 12.350 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 431 zł. W złożonym odwołaniu skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jako przesłankę ważnego interesu podatnika i interesu publicznego wskazał "bezwzględną konieczność zmiany warunków mieszkaniowych". Podniósł, że w 2007 r. jako niepełnoletni chłopiec otrzymał od matki w drodze darowizny ½ części we własności lokalu mieszkalnego. W tym okresie znajdował się pod opieką nadzoru sądowego, który skierował go do ośrodka szkolno-wychowawczego. Z chwilą ukończenia osiemnastego roku życia skarżący zameldował się w swoim mieszkaniu, jednakże ze względu na zadłużenie mieszkania jak i brak środków finansowych na jego utrzymanie postanowił je wynająć. W tym czasie korzystał z pomocy finansowej matki i dziadków. Ponadto podniósł, że umowa najmu była sporządzona nieprecyzyjnie, co skutkowało nieuregulowaniem kosztów związanych z ogrzewaniem przez najemców. Zaistniała sytuacja pogorszyła sytuację finansową skarżącego, wobec tego postanowił on sprzedać mieszkanie, aby pozyskać środki na uregulowanie istniejących zaległości. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że ze względu na trudności w podjęciu pracy w kraju, wyjechał za granicę. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazując na przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") zaznaczył, że odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę następuje na podstawie indywidualnych decyzji uznaniowych. Organ podatkowy nie jest więc zobligowany do wydania decyzji pozytywnej nawet gdy istnieją przesłanki przemawiające za rozłożeniem na raty zaległości podatkowej. Organ podał, że aktem notarialnym Repertorium [...] z dnia [...] r. podatnik dokonał wraz z bratem odpłatnego zbycia udziału wynoszącego ½ części we własności lokalu mieszkalnego położonego w I. przy ul. [...] za kwotę 130.000 zł, które nastąpiło przed upływem pięciu lat licząc od końca roku, w którym nastąpiło nabycie. Prawo do tej nieruchomości skarżący nabył wraz z bratem w drodze darowizny otrzymanej od matki R. G. aktem notarialnym Repertorium [...] dnia [...] r. Jednocześnie w dniu [...] r. aktem notarialnym Repetytorium [...] strona nabyła własność lokalu mieszkalnego o powierzchni 32,88 m2 za kwotę 49.000 zł (koszty notarialne w kwocie 1.807,30 zł) Środki na zakup lokalu pochodziły z transakcji sprzedaży poprzedniego mieszkania, zaś nadwyżkę podatnik przeznaczył na remont zakupionego mieszkania położonego w kamiennicy, na potwierdzenie czego w toku postępowania przedłożył zestawienie wydatków, faktury VAT i paragony. Organ podał, że w dniu [...] r. podatnik złożył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-39 za 2012 r., które następnie skorygował w dniu [...] r. Wykazał w nim podatek dochodowy z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 12.350 zł. W zakresie stanu majątkowego strony organ podał, że w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia [...] r. skarżący wskazał, że miesięczne wydatki stałe budżetu domowego stanowią opłaty za energię elektryczną - 70 zł, wodę - 40 zł, gaz - 350 zł. W regulowaniu wyżej wymienionych kosztów utrzymania partycypują bliscy strony. Ponadto z informacji udzielonej przez matkę skarżącego wynika, że podatnik obecnie przebywa za granicą. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy przemawiającej za udzieleniem ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umożliwienia ich spłatę w miesięcznych ratach w wysokości 50 zł organ stwierdził, że wskazane przez stronę możliwości płatnicze nie pozwalają na pokrycie ewentualnie przyznanego układu ratalnego. Do akt sprawy skarżący nie podał informacji o osiągniętych dochodach. Zatem organ stwierdził, że w obecnej sytuacji wnioskodawca nie jest w stanie wywiązać się z ewentualnie udzielonej ulgi. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości byłoby pozorne, bowiem podatnik nie uprawdopodobnił, że będzie w stanie regulować ewentualnie przyznany układ ratalny. W tym zakresie organ wskazał, że mając na uwadze, iż strona posiada zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2012 r. w kwocie 12.350 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 431 zł, udzielony układ ratalny (50 zł miesięcznie) postrzegany w perspektywie długiego okresu, ponad 20 lat, budzi wątpliwości co do realnej możliwości jego zrealizowania. Zdaniem organu, rozłożenie zaległości podatkowej na tak długi okres mogłoby skutkować nieuregulowaniem należności, albowiem nie można przewidzieć, jakie będą możliwości płatnicze strony za 5 czy 10 lat. W konsekwencji ustalenie rat na okres ponad 20 lat jest pozbawione obiektywnej możliwości oceny zdarzeń przyszłych w kontekście sytuacji materialnej skarżącego. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne ustalenie, że nie zachodzi ważny interes po stronie skarżącego do rozłożenia na raty zaległości podatkowej w kwocie 12.350 zł z tytułu zbycia udziału w lokalu mieszkalnym, polegające na nieuwzględnieniu faktu, że skarżący nabył udział w lokalu jako nieletni w wyniku darowizny, będąc w tym czasie w ośrodku szkolno-wychowawczym, co uniemożliwiało jego zameldowanie w tym lokalu w chwili nabycie udziału, a także poprzez uznanie, że brak jest podstaw do rozłożenia zaległego podatku na raty, co spowodowało odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego w tym przedmiocie. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz przepisów O.p., poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności spawy, w tym ustalenia, czy skarżący faktycznie nie jest w stanie uiszczać podatku w ratach i zaniechanie przez organ rozłożenia zaległości podatkowej uwzględniając także interes Skarbu Państwa W uzasadnieniu skarżący przedstawił okoliczności otrzymania w drodze darowizny ½ części we własności lokalu mieszkalnego oraz jego sprzedaży i kupno nowego. Podniósł, że wszelkie środki uzyskane ze sprzedaży w kwocie 65.000 zł przekazał na zakup i remont nowego mieszkania, zatem nie posiada środków na zapłacenie należnego podatku. W związku z powyższym zaznaczył, że błędne jest stanowisko organu uznające, iż nie ma interesu po stronie skarżącego przemawiającego za rozłożeniem zaległości podatkowej na raty. Dodatkowo skarżący podał, że ze względu na trudności w podjęciu pracy w kraju wyjechał za granicę. Zaznaczył, że utrzymuje się z pracy dorywczej, z której jest w stanie płacić 3.600 zł rocznie na poczet zaległości podatkowej. Dodatkowo we wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) skarżący wskazał, że jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku i nie osiąga żadnych dochodów. Poza mieszkaniem, za które płaci jego matka, nie posiada żadnego majątku. Podał, że posiada wykształcenie gimnazjalne i ma problemy ze zdrowiem psychicznym; nie może poradzić sobie z problemami związanymi z sytuacją, w jakiej się znalazł. Nie ma środków na żywność, odzież, środki czystości. Jego matka od czasu do czasu wysyła mu paczki. Korzysta też z pomocy ojca, ale w małym zakresie, gdyż ojciec cierpi na depresję dwubiegunową maniakalno-depresyjną i nie zawsze jest z nim kontakt. Na dzień składania wniosku mieszkał u matki, bo nie miał za co żyć. Dodał także, że musi się leczyć, a nie jest ubezpieczony i nie ma środków na leczenie. Od marca 2014 r. robi kurs na tapicera w OHP, ale jeszcze go nie ukończył. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że organ nie wziął pod uwagę, iż faktycznie istnieje możliwość spłaty przez skarżącego zaległości w ratach, ponieważ skarżący korzysta między innymi z pomocy rodziców, istnieje możliwość dorywczej pracy – na te okoliczności skarżący wskazywał w toku postępowania przed organem podatkowym. Powołał się również na szczególną sytuację osobistą, którą organ powinien uwzględnić, tj. przebywanie w ośrodku szkolno-wychowawczym. Dodał, że skarżący jest właścicielem lokalu, którego wartość przekracza zaległości, zatem w przypadku niewywiązania się z ewentualnego układu ratalnego istniałaby możliwość zaspokojenia wierzyciela. Zdaniem pełnomocnika spłata zaległości w ratach po 50 zł byłaby realna, a sytuacja osobista skarżącego uzasadnia tak długi okres układu ratalnego. W odpowiedzi pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że Skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 12.350 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 431 zł. w postaci umożliwienia ich spłaty w miesięcznych ratach w wysokości 50 zł. W tym miejscu należy odnieść się do twierdzeń pełnomocnika złożonych na rozprawie, że w trakcie postępowania podatkowego padła propozycja spłaty zadłużenia w ratach po 200zł miesięcznie i stwierdzić, że w aktach kwota ta jest jedynie podana jako miesięczne zarobki uzyskiwane z prac dorywczych w ogrodnictwie i rolnictwie, czego utożsamiać nie można. Nie jest też zgodne z doświadczeniem życiowym by zarobek taki mógł dać możliwość spłaty w tej wysokości. Przede wszystkim należy jednak uznać, że organ uzyskawszy taką informację, nie musiał brać jej pod uwagę jako formę propozycji innego układu ratalnego. Za prawidłową należy uznać też ocenę, że skarżący w żaden sposób nie wykazał by mógł spłacać inną kwotę raty miesięcznie. Skarżący powoływał się na pracę za granicą jednak nie potrafił tego wykazać. WSA wyjaśnia, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego. Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem w samym sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego. W ocenie WSA ustalenia w tym zakresie zostały dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 op). Organ rozpatrzył zarówno poszczególne dowody z osobna, jak również we wzajemnej łączności i ustosunkował się do różnic w zebranych dowodach. Mógł kierować się nie tylko wiedzą, ale i doświadczeniem życiowym i jego rozumowanie było zgodne z prawidłami logiki. Zasadniczym przedmiotem sporu była odmowa udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia poprzez nie uzyskanie rat w wysokości 50 zł miesięcznie. Zatem w sprawie należało odnieść się do przepisu art. 67a § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a. WSA wyjaśnia, że zastosowanie ulgi polegającej na rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Efektywna możliwość realizacji zobowiązań to możliwość istniejąca w dacie orzekania o uldze. Np. nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli miesięczne przychody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnych ratach. Decyzja o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej powinna przede wszystkim uwzględniać możliwości płatnicze podatnika, inaczej ulga taka będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania. Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu prawidłowym jest stanowisko organu, który wskazał, że układ ratalny (50 zł miesięcznie) postrzegany w perspektywie długiego okresu, ponad 20 lat, budzi wątpliwości co do realnej możliwości jego zrealizowania. Racja jest w tym, że rozłożenie zaległości podatkowej na tak długi okres mogłoby skutkować nieuregulowaniem należności, albowiem nie można przewidzieć, jakie będą możliwości płatnicze strony za 5 czy 10 lat. W konsekwencji ustalenie rat na okres ponad 20 lat jest pozbawione obiektywnej możliwości oceny zdarzeń przyszłych w kontekście sytuacji materialnej skarżącego. Trudno w takiej sytuacji doszukać się efektywności realizacji zobowiązania. Odpowiadając na zarzuty skargi i oświadczenia złożone na rozprawie, o możliwości spłaty rat w innych kwotach, to są one spóźnione, gdyż Sąd ocenia decyzję na podstawie materiału zebranego przez organ podatkowy. Na marginesie można podać, że nie mają one też potwierdzenia w rzeczywistości. Sąd z urzędu wie, że skarżący jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku i nie osiąga żadnych dochodów. Poza mieszkaniem, za które płaci jego matka, nie posiada żadnego majątku. Jest to zgodne z jego oświadczeniem złożonym we wniosku o prawo pomocy, gdzie ponadto podał, że posiada wykształcenie gimnazjalne i ma problemy ze zdrowiem psychicznym; nie może poradzić sobie z problemami związanymi z sytuacją, w jakiej się znalazł. Nie ma środków na żywność, odzież, środki czystości. Jego matka od czasu do czasu wysyła mu paczki. Korzysta też z pomocy ojca, ale w małym zakresie, gdyż ojciec cierpi na depresję dwubiegunową maniakalno-depresyjną i nie zawsze jest z nim kontakt. Na dzień składania wniosku mieszkał u matki, bo nie miał za co żyć. Dodał także, że musi się leczyć, a nie jest ubezpieczony i nie ma środków na leczenie. Od marca 2014 r. robi kurs na tapicera w OHP, ale jeszcze go nie ukończył. W takim wypadku odmowa udzielenia ulgi na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej jest zgodna z prawem. Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie. O kosztach orzeczono stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W wynagrodzeniu uwzględniono kwotę podatku VAT oraz wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz E. Kruppik – Świetlicka