I SA/Bd 367/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz pełnomocnika skarżącego, adwokata S. M. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził niedopuszczalność zażalenia J. S. z dnia [...]. złożonego na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]., którym odmówiono wstrzymania wykonania wydanego przez ten organ egzekucyjny postanowienia z dnia [...]. odmawiającego uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego między innymi na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B. o nr [...] i [...]. Zawiadomieniem z dnia [...]. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym za 2009r. Czynność ta została zaskarżona przez zobowiązanego w piśmie z dnia [...]. zawierającym zarzuty oraz w piśmie z tego samego dnia stanowiącym skargę na czynność egzekucyjną. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie terminu do ich złożenia, a postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał za zasadną skargę na czynność egzekucyjną, co skutkowało uchyleniem w dniu [...]. zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym. Na postanowienie w sprawie zarzutów, pismem z dnia [...]., skarżący złożył zażalenie, a kolejnym pismem z tej samej daty wniósł o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu rozpatrzenia tego zażalenia. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie zarzutów. Natomiast postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie w sprawie zarzutów. Zażaleniem z dnia [...]., wniesionym bezpośrednio do Dyrektora Izby Skarbowej w B., strona zaskarżyła postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania postanowienia dotyczącego zarzutów w sprawie egzekucji. Zażalenie przesłane zostało do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., który jednakże nie znalazł podstaw jego zmiany ani uchylenia zgodnie z art. 132 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i przy piśmie z dnia [...]. przekazał właściwemu do jego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Skarbowej w B. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zobowiązany zarzucił, że jest ono i jego uzasadnienie niezgodne z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdził, że miał prawo złożyć wniosek o wstrzymanie wykonalności postanowienia z dnia [...]. (odmowa uznania zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich zgłoszenia). Ponadto nie zgodził się ze stwierdzeniem organu pierwszej instancji, że jego wniosek był lakoniczny i bez merytorycznego uzasadnienia, albowiem organ egzekucyjny znał treść zażalenia na to postanowienie, w którym zawarł zarzuty merytoryczne i powinien się z jego treścią zapoznać. Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując przedmiotowe zażalenie wskazał, że organ administracyjny, do którego wpłynął środek odwoławczy zobowiązany jest podjąć czynności mające na celu ustalenie, czy jest on dopuszczalny oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminu. Jeżeli ustali, że odwołanie (zażalenie) nie jest dopuszczalne to, zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, mającym na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie w tym postępowaniu, stwierdza niedopuszczalność odwołania (zażalenia). Organ wyjaśnił, że zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny odmówił wstrzymania wykonania postanowienia, którym uprzednio odmówił uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie terminu do ich złożenia. Zauważył, że skarżący został pouczony, że zażalenie na to postanowienie nie przysługuje. Podkreślił, że zgodnie ze znajdującym zastosowanie w sprawach egzekucyjnych przepisem art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W przypadku postanowień dotyczących wstrzymania wykonania orzeczenia kodeks postępowania administracyjnego takiej regulacji nie zawiera. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że miał obowiązek stwierdzić niedopuszczalność tego zażalenia. Odnośnie instytucji wstrzymania wykonania orzeczenia organ dodał, że może ono dotyczyć tylko takich orzeczeń, które posiadają cechę wykonalności, a postanowienie w sprawie zarzutów w egzekucji nie nakłada na zobowiązanego obowiązku, który miałby wykonać, tym samym nie można mówić o wykonaniu przymusowym. Organ zwrócił także uwagę, że strona wniosła o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie zarzutów do dnia rozpatrzenia zażalenia na to postanowienie, a Dyrektor Izby Skarbowej zakończył postępowanie wszczęte tym zażaleniem już w dniu [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. Uzasadniając powyższe skarżący zarzucił, iż zaskarżone postanowienie i jego uzasadnienie jest niezgodne z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdził, że miał prawo złożyć wniosek o wstrzymanie wykonalności postanowienia z dnia [...]. Ponadto nie zgodził się ze stwierdzeniem organu pierwszej instancji, że jego wniosek był lakoniczny i bez merytorycznego uzasadnienia, albowiem organ egzekucyjny znał treść zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów, w którym zawarł zarzuty merytoryczne i powinien się z jego treścią zapoznać. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób, który mógłby implikować jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Dyrektor Izby Skarbowej w B. zasadnie stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez J. S. zażalenia na postanowienie z dnia [...]. wydane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., którym odmówiono wstrzymania wykonania wydanego przez ten organ egzekucyjny postanowienia z dnia [...]. odmawiającego uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wydane w sprawie postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia odmawiającego uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej podjęte zostało na podstawie art. 123 § 1 w zw. z art. 143 k.p.a. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 143 k.p.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, jednakże organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione. W swoim postanowieniu z dnia [...]. organ egzekucyjny stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony i odmówił wstrzymania wykonania postanowienia dotyczącego uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Jednocześnie pouczył skarżącego, że na postanowienie niniejsze zażalenie nie przysługuje. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 141 § 1 k.p.a. na postanowienia wydawane w toku postępowania administracyjnego służy stronie zażalenie tylko wtedy, gdy przepisy prawa wprost możliwość taką przewidują. W przypadku postanowień dotyczących wstrzymania wykonania orzeczenia kodeks postępowania administracyjnego takiej regulacji nie zawiera. W konsekwencji organ II instancji zobligowany był do wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wniesionego przez skarżącego zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu m.in. ustalenie czy odwołanie bądź zażalenie jest dopuszczalne. Niedopuszczalność odwołania bądź zażalenia może wynikać z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje zaś m.in. właśnie sytuację wniesienia zażalenia na postanowienie, na które przepisy prawa środka takiego nie przewidują. Ustalenie zatem przez organ, iż wniesiono zażalenie na postanowienie, w stosunku do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności, nie zezwalając na przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia. Poza tym stwierdzić należy, podzielając w tym względzie stanowisko organów, że instytucja wstrzymania wykonania orzeczenia (postanowienia) może dotyczyć tylko takich orzeczeń, które posiadają cechę wykonalności, a polega ona na tym, że możliwe jest wykonanie obowiązku w drodze przymusu egzekucyjnego, np. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego. Postanowienie w sprawie zarzutów w egzekucji nie nakłada na zobowiązanego żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane w drodze egzekucji. Tak więc tego typu postanowienie w ogóle nie podlega instytucji wstrzymania. Reasumując skonstatować wypada, że zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie art. 134 k.p.a. jest zgodne z prawem. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Sąd nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.