I SA/Bd 372/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 września 2006 r. sprawy ze skargi Hieronima J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] 2005r. w przedmiocie długu celnego W uzasadnieniu wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania. W dniu [...] 2004r. podczas wykonywania czynności służbowych funkcjonariusze Posterunku Policji w D. ujawnili na posesji Hieronima J. w P. samochód osobowy C. o n-rze rej. [...], n-rze nadwozia [...]. W toku prowadzonego postępowania policyjnego powołano biegłego z dziedziny badań mechanoskopijnych, który stwierdził, iż pole numerowe nadwozia tego samochodu zostało nabite ręcznie po uprzednim usunięciu oryginalnego numeru identyfikacyjnego tego pojazdu. Biegły następnie ustalił, iż oryginalnym numerem tego nadwozia jest nr: [...]. Przeprowadzone w ramach postępowania wyjaśniającego czynności organu celnego doprowadziły do ustalenia, iż samochód ten, jako wyrejestrowany z terenu Niemiec w dniu [...] 2003r., nie jest przedmiotem poszukiwań w tym kraju, a ponadto, jako znajdujący się na terenie RP, nie był też przedmiotem dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Powyższe ustalenia stanowiły uzasadnioną podstawę do wszczęcia postępowania celnego zmierzającego do uregulowania sytuacji prawnej przedmiotowego pojazdu. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził powstanie długu celnego w stosunku do samochodu osobowego C. obciążając jednocześnie tym zobowiązaniem Hieronima J., jako osobę, która nabyła i posiadała towar nielegalnie wprowadzony oraz która wiedziała, że w chwili jego nabycia był to towar sprowadzony nielegalnie (art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego). W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła jej niezupełność poczynionych przez organ celny ustaleń faktycznych sprawy, poprzez pominięcie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie osoby, która faktycznie dokonała nielegalnego wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny, poprzestając jedynie na obciążeniu długiem celnym osoby, która nabyła ten pojazd znajdujący się już na polskim obszarze celnym. Dyrektor Izby Celnej odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż Hieronim J. jest dłużnikiem długu celnego zgodnie z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, bowiem jest on osobą, która nabyła i posiadała towar nielegalnie wprowadzony oraz która wiedziała, że w chwili jego nabycia był to towar sprowadzony nielegalnie. Powyższe potwierdzają kolejne protokoły z przesłuchań strony zarówno w postępowaniu karnym jak też w postępowaniu celnym.W żadnym z tych strona postępowań nie zaprzeczyła ustalonemu w ten sposób stanowi faktycznemu. Organ odwoławczy podkreślił, iż takie ustalenie daje podstawę do pociągnięcia Hieronima J. do odpowiedzialności z tytułu powstałego długu celnego na podstawie przywołanego przepisu prawa celnego. Odnosząc się do przedstawionego w treści odwołania zarzutu nieujawnienia osoby, która dokonała nielegalnego wprowadzenia rzeczonego pojazdu, organ drugiej instancji wyjaśnił, iż nawet w przypadku ujawnienia jeszcze innej osoby, która również jest dłużnikiem na mocy przepisów prawa celnego, to ustalenie takie nie powodowałoby zwolnienia strony od poniesienia odpowiedzialności za powstały dług celny. Bowiem każda osoba wymieniona w § 3 art. 210 Kodeksu celnego jest dłużnikiem i każdą z tych osób, w wyniku ich ujawnienia, ustalenia, należałoby pociągnąć za ten jeden powstały dług celny, w stosunku do przedmiotowego samochodu osobowego marki C. do odpowiedzialności. Dyrektor Izby Celnej wskazał jednak, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązuje również ogólna reguła dowodowa wynikająca z art. 6 Kodeksu cywilnego, która stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W tym zakresie powołał się na wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2002r., III SA 750/01 ). A zatem strona jako osoba najbardziej zainteresowana w sprawie, powinna pomóc we wskazaniu osób również odpowiedzialnych w tej sprawie. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie Hieronim J. zachował się zupełnie biernie, błędnie zakładając, że inicjatywa należy do organu podatkowego, który ma szukać osób, które dokonały sprzedaży przedmiotowego pojazdu. W ocenie organu takie założenie jest z gruntu niesłuszne. Bowiem to strona osobiście pojechała na giełdę samochodową w Szczecinie, to strona poniosła wydatek w związku z zakupionym tam samochodem i ostatecznie to tylko strona wie od kogo go kupiła. Jednak w toku wielotorowo prowadzonych postępowań Hieronim J. nie wskazał zarówno organom ścigania jak i organom celnym tej osoby, która prawdopodobnie jest osobą, o której mowa art. 210 § 3 pkt 1 ,a zatem osoby, która dokonała nielegalnego wprowadzenia. Odpowiadając na zarzut nie zbadania "z urzędu" sprawy ujawnienia również innych osób - dłużników przez organ celny, wyjaśniono, iż organ celny I instancji, opierając się na zasadzie wynikającej z treści art. 181 Ordynacji podatkowej, oparł m.in. również na materiałach dowodowych zebranych w sprawie karnej prowadzonej przeciwko p. Hieronimowi J., w której to Sąd Rejonowy w I. w dniu [...] 2005r. wydał wyrok skazujący - sygn. akt [...], który stał się prawomocny w dniu [...] 2005r. Z materiałów tych wynika, że pomimo wykonania, w trakcie postępowania mającego na celu ustalenie sprawcy przerobienia pola numerowego samochodu osobowego marki C., szeregu dalszych czynności procesowych i operacyjnych nie zdołano bliżej wyjaśnić okoliczności przerobienia oznakowania pola numerowego w samochodzie i ustalić innej osoby sprawcy tego czynu niż Hieronima J. Ustalenie to doprowadziłoby do osoby, która nie tylko dokonała przerobienia znaków numerowych, ale jednocześnie odpowiedzialnej za powstały dług celny od przedmiotowego pojazdu, bowiem byłaby to osoba, która albo dokonała nielegalnego wprowadzenia, albo co najmniej uczestniczyła w tym wprowadzeniu samochodu na polski obszar celny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. zarzucono naruszenie art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 210 § 3 ustawy Kodeks celny. W uzasadnieniu powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podkreślają, iż ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wydania decyzji były niezupełne . Organy celne nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy czym naruszonoart. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. W szczególności nie przeprowadzono żadnych dowodów u celu ustalenia osoby, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny a miało to w ocenie skarżącego istotne znaczenie z punktu widzenia tego kto jest dłużnikiem celnym i kto winien w pierwszej kolejności uiścić należne cło w przywozie. Poprzestano jedynie na ustaleniu długu celnego wobec osoby, która nabyła towar już na polskim obszarze celnym nie podjęto innych czynności pomimo obiektywnej możliwości dokonania tych ustaleń. Przede wszystkim skarżący wskazuje na możliwość wystąpienia do niemieckich organów rejestrowych celem ustalenia kto był ostatnim właścicielem samochodu na terenie Niemiec i przesłuchanie tych osób w charakterze świadka. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do swojej biernej postawy podkreśla, iż nie miał możliwości wskazania tej osoby bowiem osoba od której zakupił samochód była mu nieznana. Zgodnie zaś z art. 210 ustawy Kodeks celny za dług celny w pierwszej kolejności jest odpowiedzialna osoba , która wprowadziła towar na polski obszar celny. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza praw w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Na wstępie należy podkreślić, iż decyzje organów celnych obu instancji wydane zostały po dniu 01 maja 2004r. to jest po dniu akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej wobec czego podstawę rozstrzygnięć powinny stanowić przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U Nr 68, poz. 622 ze zm.). Stosownie jednak do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (DZ. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) w przypadkach powstania długu celnego przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej w sprawach dotyczących długu celnego mają zastosowanie dotychczasowe przepisy ustawy - Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Z ustaleń faktycznych wynika zaś , iż samochód marki Citroen już w miesiącu marcu 2004r. znajdował się na terytorium RP. Organ pierwszej instancji powołał zatem prawidłowo w podstawie prawnej decyzji przepisy Kodeksu celnego wskazując jednocześnie na cytowany wyżej art. 26 ustawy wprowadzającej. Z niekwestionowanych a mających znaczenie dla sprawy ustaleń stanu faktycznego wynika, iż skarżący w miesiącu marcu 2004r. będąc na giełdzie samochodowej w S. otrzymał ofertę kupna samochodu osobowego podobnego co do parametrów technicznych do samochodu , którym przyjechał na giełdę. Skarżący propozycję przyjął, następnie po ok. dwóch tygodniach oferent przywiózł na lawecie samochód do miejsca zamieszkania skarżącego. Z uwagi na fakt, iż strony nie było w domu nie została sporządzona żadna pisemna umowa kupna sprzedaży. Dostarczony samochód miał już nabite numery nadwozia od samochodu, który był wcześniej w posiadaniu skarżącego. Następnie skarżący z uwagi na awarię swojego samochodu przełożył tablice rejestracyjne z tego samochodu do samochodu zakupionego od nieznajomego mężczyzny na giełdzie. Mając na uwadze powyższe organy celne uznały skarżącego za dłużnika celnego na podstawie art. 210 § 3 ustawy Kodeks celny i określiły kwotę wynikającą z długu celnego. Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku: 1) nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom przywozowym, 2) nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego. Z kolei w myśl § 3 pkt 3 tego artykułu dłużnikami celnymi są osoby, które nabyły lub posiadały towar, o jakim mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Przepis ten przewiduje bardzo szeroki krąg osób, które "nabyły, posiadały lub posiadają towar" wprowadzony nielegalnie i podlegający należnościom celnym przywozowym. Ujęcie to oznacza, że każda z osób uczestniczących w obrocie takim towarem, w tym posiadacz teraźniejszy lub przeszły (a więc władający towarem w zakresie jakiegokolwiek prawa ), może być dłużnikiem celnym. Staje się nim, gdy zostanie wykazane, że "przy zachowaniu należytej staranności" osoby te "mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne". Wykazanie jednak należytej staranności przez wskazanie zakresu powinności, jakich powinien dochować podmiot, którego zachowanie się ocenia, wymaga odniesienia przede wszystkim do miejsca, jakie w łańcuchu transakcji zajmuje osoba, której zachowanie ocenia się w celu przypisania długu celnego. Inaczej wygląda staranność profesjonalisty, zawodowo trudniącego się obrotem towarami danego rodzaju, inaczej - jego kontrahenta detalisty lub konsumenta. Innym czynnikiem relatywizacji będą okoliczności nabycia towaru przez osobę, której staranność się ocenia: mniej wymaga się od kogoś, kto towar nabywa od profesjonalisty, w sklepie czy licencjonowanym punkcie stałej sprzedaży, wyższej staranności zaś wymaga zakup na giełdzie czy od nieznanej osoby prywatnej. W ocenie Sądu organy celne zasadnie uznały, iż skarżący w realiach niniejszej sprawy nie dochował należytej staranności. Samochód został zakupiony od nieznajomego mężczyzny, skarżący nie próbował ustalić w żaden sposób danych osobowych sprzedającego, nie została sporządzona umowa , skarżący nie podjął próby sprawdzenie czy samochód został poddany odprawie celnej i dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Natomiast okoliczności, które skarżący podaje w zeznaniach (złożonych przez organami celnymi k-36-39 akt administracyjnych , jak i przed policją k 94-96 akt administracyjnych), jak chociażby fakt, iż samochód pierwotnie był na niemieckich numerach rejestracyjnych, sprzedający oświadczył , iż samochód został przywieziony "na części" , zaproponował przebicie numeru nadwozia, powinny wzbudzić w nim wątpliwości co do kwestii legalnego wprowadzenia samochodu na polski obszar celny . Reasumując , organy prawidłowo uznały, iż skarżący odpowiada za dług celny jako dłużnik na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 ustawy Kodeks celny. Ustosunkowując się do zarzutu błędnego zastosowania art. 210 § 3 cyt. ustawy poprzez nie ustalenie osoby , która nielegalnie wprowadziła towar na polski obszar celny wskazać należy, iż skarżący błędnie interpretuje § 3 art. 210 . Przepis ten wskazuje osoby , które są dłużnikami celnymi wymieniając : 1) osobę, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, 2) osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne, 3) osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Trafnie podnosi Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż każda z osób wymienionych w powyższym przepisie staje się dłużnikiem celnym niezależnie od tego czy ten sam dług celny powstał wobec innej osoby. Oznacza to , iż ujawnienie innej osoby (np. która wprowadziła przedmiotowy samochód nielegalnie ) nie zwalnia skarżącego od poniesienia odpowiedzialności za ten dług. W powyższych okolicznościach trudno także uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 122 ordynacji podatkowej. Wprawdzie przepis ten nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu strona nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeśli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Skarżący nie wykazał jakiejkolwiek inicjatywy w ustaleniu danych osobowych osoby od której nabył samochód . W sytuacji zaś, gdy organy celne ustalił, iż w sytuacji skarżącego zaistniały przesłanki o których mowa w art. 210 § 3 pkt 3 nie miały obowiązku poszukiwania innych osób, które mogłyby być dłużnikami na podstawie art. 210 § 3 kodeksu celnego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, iż brak było przesłanek do uwzględnienia skargi i w związku z tym należało ją oddalić na podstawieart. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).