I SA/Bd 378/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. – Z. i J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanowił: oddalić wniosek W dniu 7 maja 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) J. Z. (w pkt. 15 znajduje się podpis jedynie J. Z.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu formularza podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Jego żona nie pracuje zaś skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem niewykończonego domu o powierzchni [...] m2, ponadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, budynek handlowy oraz samochód osobowy zajęty w ramach postępowania egzekucyjnego. Podał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu oraz wyżywieniem kształtują się na poziomie około 1.330,00 zł. Czasami pomaga matka skarżącego. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podkreślenia wymaga, iż jest to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącego przed tut. Sądem. Poprzedni został rozpoznany postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. o sygn. akt I SA/Bd 236/12. Jako, że zarówno poprzednie jak i obecne rozstrzygnięcie dzieli krótki okres czasowy to należało uznać, że zapadłe wówczas ustalenia pozostają aktualne. Zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2012r. zobowiązano stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi na nie wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem stacji benzynowej. Podał, że nie może podać dokładnej kwoty związanej z utrzymaniem domu czy też samochodów zaś ,,dopłaty bezpośrednie do obszarów rolnych zostały w całości zablokowane i przekazane US w Inowrocławiu." Według przedłożonych zeznań rocznych PIT-36 za lata 2010-1011 dochód wnioskodawcy wyniósł odpowiednio : [...] zł i [...] zł. Ponadto załączył kserokopie m.in. tytułów wykonawczych oraz nakazów zapłaty. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Z formularza wynika jednoznacznie, że dysponuje majątkiem i dochodem. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu (przy podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 21.257,00 zł wpis sądowy ustalony w oparciu o § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.) wyniósłby 638 zł), a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że skarżący posiada dochód oraz majątek. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zgodzić się należy z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.), iż podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący zaś dysponuje takim majątkiem np. budynek handlowy oraz nieruchomość rolna. Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek (wyżej wymieniony). Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.