I SA/Bd 378/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Agnieszka Olesińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi M. S.A. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę I SA/Bd 378/20 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. umorzył postepowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do M. S.A. z siedzibą we [...] z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Postepowanie było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu: podatku od towarów i usług za maj 2015r., listopad i grudzień 2014r., wrzesień październik 2016r., sierpień i listopad i grudzień 2016r. oraz marzec maj 2018r. a także podatku dochodowym od osób fizycznych za sierpień, listopad i grudzień 2016r. W zażaleniu zarzucono, że organ egzekucyjny nie wykorzystał wszystkich elementów zabezpieczenia i w sposób nieuprawniony podjął postanowienie. Do zażalenia załączono protokoły zabezpieczenia majątku Spółki z dnia 24 września 2015 r. i z dnia [...] września 2015 r., oraz wykaz środków z konta w [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ podał, że w toku egzekucji podjęto szereg działań zmierzających do ustalenia składników majątkowych zobowiązanej Spółki, z których możliwa byłaby egzekucja. Postępowanie egzekucyjne poprzedzone było postępowaniem zabezpieczającym na majątku Spółki na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] września 2015 r. W trybie zabezpieczającym zajęto ruchomości Spółki: trzy pojazdy oraz wyposażenie znajdujące się w siedzibie firmy oraz w sklepach w G. i B. K. (m.in. komputery, lady i urządzenia chłodnicze, regały). Postępowanie zabezpieczające przekształciło się w postępowanie egzekucyjne. Zajęte trzy pojazdy Spółki: [...], po dokonaniu wyceny przez biegłego skarbowego zostały one sprzedane w drodze licytacji publicznej w dniu [...] marca 2020r. za łączną kwotę [...]zł. Z pozostałych zajętych ruchomości egzekucja jest kontynuowana na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego podatek od towarów i usług za styczeń 2015 r. Organ podał, że w toku egzekucji zastosowano wszelkie możliwe środki egzekucyjne, które nie doprowadziły do realizacji wszystkich tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli – Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.. Wielokrotnie zajmowano rachunki bankowe M. S.A. w [...] (ostatnie zawiadomienie o zajęciu z dnia [...] lipca 2019 r., odpowiedź banku o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową), w Banku [...] S.A. (ostatnie zawiadomienie z dnia [...] lipca 2019 r., odpowiedź banku z dnia [...] lipca 2019 r. o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową) i w [...] (ostatnie zawiadomienie z dnia [...] lipca 2019 r., odpowiedzi banku z dnia [...] sierpnia 2019 r., z dnia [...] października 2019 r., z dnia [...] marca 2020 r. o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową). Jedynie Bank [...] S.A. tytułem realizacji zajęcia przekazał kwotę [...]zł, która w związku ze zbiegiem egzekucji będzie rozliczona na zajęcia komorników sądowych i do tytułu wykonawczego. W związku ze zbiegami egzekucji do rachunków bankowych w [...] i w [...], tytułów wykonawczych nie przekazano do komorników sądowych, gdyż na rachunkach bankowych brak było środków. Organ egzekucyjny poszukiwał majątku Spółki, m.in. analizowano pliki JPK, jednak nie zajęto skutecznie żadnych wierzytelności należnych Spółce. Z bazy danych POLTAX wynika, że Spółka składa deklaracje VAT-7, wykazując od 2018 r. niewielkie obroty (miesięczne dostawy w wysokości [...] zł). Z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych uzyskano informację, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. Z Prezesem Zarządu spisywano protokoły o stanie majątkowym – ostatni w dniu [...] lutego 2019 r., nie ustalając majątku z którego można przeprowadzić skuteczną egzekucję. Zobowiązana Spółka złożyła również wniosek o postępowanie układowe. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...] otwarto postępowanie układowe, które zakończyło się w dniu [...] września 2018r. odmową zatwierdzenia układu. W dniu [...] grudnia 2019r. Prezes Zarządu Spółki poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] o złożonym do Sądu w dniu [...] czerwca 2019 r. wniosku o upadłość. W załączonym wniosku Spółka ujawniła swoje zadłużenie wobec banków w kwocie ponad 2,2 mln zł oraz zaległości publicznoprawne w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania stwierdzono, iż Spółka nie posiada wystarczającego majątku do zaspokojenia wszystkich dochodzonych zaległości, co uzasadniało umorzenie części postępowań egzekucyjnych. Organ egzekucyjny, podejmując takie rozstrzygnięcie kierował się względami celowościowymi. Postępowanie egzekucyjne z majątku Spółki M. prowadzone było od kilku lat przez administracyjne i sądowe organy egzekucyjne na należności w znacznej kwocie. Majątek Spółki okazał się niewystarczający do zaspokojenia wszystkich wierzycieli. W ocenie Dyrektora fakt posiadania składników majątkowych wskazanych w zażaleniu nie stanowi negatywnej przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wskazane w sentencji, gdyż organ egzekucyjny prowadzi egzekucję z zajętych ruchomości na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł należności głównej (która z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi daje łącznie kwotę ponad 460 tys. zł). Kwoty uzyskane ze sprzedaży ruchomości czy kwoty uzyskane z realizacji zajęcia rachunku bankowego w [...] (skierowano do banku zapytanie o obroty na zajętym rachunku) będą rozliczone do tego tytułu wykonawczego. Organ zauważył, że wskazane w zażaleniu ruchomości zajęte zostały w 2015 r., wobec czego ich wartość uległa zmniejszeniu. Poza tym, co decydujące w niniejszej sprawie, ruchomości te nie zostały zajęte w związku z postępowaniami prowadzonymi na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji. Zdaniem Dyrektora Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] podejmując rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wziął pod uwagę bieżącą sytuację finansową zobowiązanej Spółki oraz nieefektywność dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ustalenia organu egzekucyjnego wskazują na znaczne zadłużenie Spółki, brak majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji, a tym samym brak możliwości uzyskania kwot pieniężnych pozwalających na zaspokojenie dochodzonych należności. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęcia rachunków bankowych okazały się nieefektywne, nie ujawniono wierzytelności przysługujących zobowiązanej Spółce, nieruchomości oraz innych składników i praw majątkowych. W związku z powyższym istniały podstawy do uznania, że Spółka nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Ustalenia organu egzekucyjnego wskazują na brak możliwości uzyskania w dalszym toku postępowania egzekucyjnego kwot pieniężnych pozwalających choćby na zaspokojenie wydatków egzekucyjnych. W ocenie Dyrektora ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny w pełni uzasadniają umorzenie postępowania egzekucyjnego, a całokształt okoliczności sprawy pozwala na uznanie, że egzekucja jest bezskuteczna. W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora oraz poprzedzającego zaskarżone postanowienie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi właściwemu. Zarzuciła naruszenie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zaniechaniu spełnienia dyspozycji wspomnianej normy poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnych ustaleń zmierzających do należytej oceny dalszych możliwości prowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego z majątku skarżącej Spółki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167;) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. Z treści art. 145 § 1p.p.s.a. wynika natomiast, iż w sytuacji stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Powyższe oznacza, że zaskarżone akty mogą być uchylone tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić skuteczny zarzut naruszenia prawa w oznaczonym wyżej zakresie. Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym w sprawie zastosowania). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r. poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stosownie do art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. W świetle przywołanego przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzenie postępowania jest zależne od uznania organu egzekucyjnego. Wskazuje się przy tym, że organ ten powinien kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego, w przypadku ustalenia, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, chroni bowiem wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010). Dodać również należy, że rozstrzygniecie podjęte na tej podstawie prawnej musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień podjęcia postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Warunkiem skorzystania z możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego na wskazanej podstawie jest wykazanie przez organ egzekucyjny, iż podjął wszelkie działania w celu ustalenia majątku zobowiązanego. W skarżonym rozstrzygnięciu organ odwoławczy szczegółowo przedstawił wszystkie czynności, jakie były podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] celem zrealizowania należności pieniężnych. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych M. S.A. w [...], w Banku [...] S.A. i w [...]. Jedynie Bank [...] S.A. tytułem realizacji zajęcia przekazał kwotę [...]zł. W związku ze zbiegami egzekucji do rachunków bankowych w [...] i w [...], tytułów wykonawczych nie przekazano do komorników sądowych, gdyż na rachunkach bankowych brak było środków. Organ egzekucyjny poszukiwał jakiegokolwiek majątku Spółki, m.in. analizowano pliki JPK, jednak nie zajęto skutecznie żadnych wierzytelności należnych Spółce. Z bazy danych POLTAX wynika, że Spółka składa deklaracje VAT-7, wykazując od 2018 r. niewielkie obroty (miesięczne dostawy w wysokości [...] zł). Z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych uzyskano informację, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. Z Prezesem Zarządu spisywano protokoły o stanie majątkowym – ostatni w dniu [...] lutego 2019 r., nie ustalając majątku z którego można przeprowadzić skuteczną egzekucję. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w prowadzonym wobec zobowiązanej postępowaniu egzekucyjnym zaistniała przesłanka jego umorzenia, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a., albowiem zobowiązana nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i uzyskanie w drodze egzekucji środków, które przewyższyłyby wydatki egzekucyjne. W kontekście zarzutów skargi podkreślić należy, że organ egzekucyjny, który dokonuje oceny istnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a. nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w posiadany kilka lat wcześniej majątek może obecnie dać środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub pozwoli na realizację tytułów wykonawczych, w sytuacji gdy prowadzone obecnie czynności takich środków nie zapewniają. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Taka ocena w sprawie, zdaniem Sądu, została dokonana i dawała pełne podstawy do uznania prowadzonego postępowania egzekucyjnego za bezskuteczne i do jego umorzenia. Podkreślić w tym miejscu należy, że wszelkie zmiany stanu faktycznego świadczące o ujawnieniu majątku, umożliwiającego prowadzenie egzekucji, mogą prowadzić do ponownego wszczęcia egzekucji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie stanowi ku temu przeszkody. Zgodnie bowiem z art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika Strony na rozprawie podnieść należy, że z literalnego brzmienia przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a. nie wynika, że elementem niezbędnym postanowienia w przedmiocie umorzenia postepowania egzekucyjnego jest dokonanie kalkulacji kosztów egzekucyjnych. Sąd nie dopatrzył się także uchybień w zakresie rozważenia oraz oceny przez organ zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także co do poprawności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie, w zakresie w jakim było to niezbędne z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 59 § 2 u.p.e.a., nosi cechy zupełności, a jego ocena wskazuje na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tych ustaleń Skarżąca skutecznie nie podważyła. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił