I SA/Bd 385/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w I Wydziale na rozprawie w dniu 01 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Z.L. na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości Pismem z dnia [...] Z. L. wniósł o rozłożenie na raty zadłużenia względem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego za okres od lutego 2001r. do stycznia 2004r. We wniosku wskazano, że dokonywana przez KRUS egzekucja z rachunku bankowego obejmuje jedyne źródło utrzymania rodziny, tj. pensję strony, co powoduje, że pozostaje ona bez środków do życia. Skarżący podkreślił, że nie posiada innego źródła utrzymania i zobowiązał się regularnie wywiązywać z układu ratalnego. Decyzją z dnia [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił stronie, na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), rozłożenia na raty należności za w.w. okres w kwocie 5.462 zł. W uzasadnieniu organ podał, że skarżący nie wywiązywał się terminowo z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Ulgi w spłacie należności za przedmiotowy okres udzielano stronie dwukrotnie, jednakże nie dotrzymała ona warunków zawartego układu ratalnego. W 2004r. umorzono zobowiązanemu 100% odsetek, a pozostałą zaległość rozłożono na raty. Z uwagi jednak na niedotrzymanie warunków decyzja o warunkowym umorzeniu odsetek została cofnięta. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że nie jest w stanie spłacić jednorazowo całej zaległości. Dodał, że nie może uzyskać kredytu. Sam utrzymuje trzyosobową rodzinę, a sytuacja finansowa nie uległa zmianie. Zostając bez środków do życia nie jest w stanie utrzymać rodziny, opłacać podstawowych opłat oraz innych zaległości. Decyzją z dnia [...], Prezes KRUS ponownie odmówił stronie rozłożenia zadłużenia na raty. Organ stwierdził brak podstaw do przyznania ulgi i wstrzymania egzekucji. W uzasadnieniu wskazano, że zobowiązany nie przedstawił żadnych nowych dowodów bądź okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji. Organ podkreślił, że zadłużenie jest efektem zaprzestania regularnego opłacania składek. Skarżący był regularnie informowany o wysokości zadłużenia i udzielano mu także ulgi w opłacaniu należności. Zadłużenie za okres od lutego 2001r. do stycznia 2004r. zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Z. L. podał, że nie rozumie dlaczego KRUS odmówił mu "ostatniej szansy". Wskazał, że nie dysponuje kwotą potrzebną do spłaty, gdyż utrzymuje rodzinę – żonę i syna uczącego się w drugiej klasie technikum. Podkreślił, że jest świadom, iż zaprzepaścił wcześniejszą szansę jaką dostał od KRUS. Podał także, że zadłużenie powstało, gdy sprzedał gospodarstwo, gdyż potrzebował pieniądze na leczenie chorej na nowotwór 15-letniej córki, która w 1996r. zmarła. Wtedy też zaczęły się problemy finansowe. Strona podkreśliła, że pracowała sama utrzymując 5-osobową rodzinę i do dziś pozostała jedynym żywicielem rodziny. Następnie wskutek utraty pracy założyła własną działalność gospodarczą. Dodała, że żaden bank nie chce jej udzielić kredytu, dopóki nie będzie przez 6 miesięcy uzyskiwała stałego dochodu. A w tym czasie, jaka zaznaczyła, zadłużenie wobec KRUS jeszcze wzrośnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę uznano za zasadną, choć z innych powodów niż w niej podane. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wynikająca z art. 134 § 1 p.p.s.a. zasada niezwiązania sądu administracyjnego zarzutami, wnioskami i powołaną podstawę prawną umożliwia sądowi pełną weryfikację legalności działalności organów administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2009r., II FSK 562/08). Podstawą prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej był art. 41a ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r., Nr 50, poz. 291 ze zm., nie jak podano w decyzji Dz.U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). Zgodnie z nim, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Takie zapis oznacza, że postępowanie z wniosku skarżącego o udzielenie ulgi powinno przebiegać dwuetapowo. Po pierwsze organ ma obowiązek zbadać interes zainteresowanego w otrzymaniu ulgi przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych. Po drugie, dopiero, gdy odpowiedź na etapie pierwszym będzie pozytywna, ma możliwość działania w ramach uznania administracyjnego. Przejście do etapu uznania bez badania interesu jest wadą istotną decyzji wydanej na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1) ustawy, gdyż czyni ten przepis częściowo martwym. W badanych decyzjach organ naruszył prawo już na pierwszym etapie badania, bo zabrakło analizy możliwości płatniczych zainteresowanego i stanowiska organu co do istnienia ważnego interesu. W takim wypadku organ nie mógł przejść do uznania administracyjnego, a za takie można było jedynie uznać argumenty związane z niewywiązywaniem się z dotychczasowych układów ratalnych skarżącego. W takim wypadku Sąd wskazuje, że organ powinien ponownie ocenić wniosek z [...] poczynając od zbadania istnienia ważnego interesu skarżącego pod kątem możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jednocześnie organ musi wziąć pod uwagę to, że art. 41 ustawy w żaden sposób nie ogranicza pojęcia ważnego interesu wnioskodawcy do zdarzeń mających miejsce w chwili, gdy zaległość powstała. Wręcz przeciwnie - użyte w art. 41a ust. 1 ustawy pojęcie "możliwości płatnicze wnioskodawcy" wskazuje wyraźnie, że wnioskodawca może powoływać się na fakty, które mają miejsce w chwili rozpatrywania wniosku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 sierpnia 2007r., III SA/Wa 999/07). Skoro zaskarżoną decyzją naruszono art. 41a ust. 1 pkt 1) ustawy, w stopniu mającym wpływ na jej wynik, to stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.