I SA/Bd 388/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 03 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na przywołane powyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, twierdząc, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi pozwalającymi na ich uiszczenie. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Miesięczny dochód rodziny, na który składają się świadczenia emerytalno - rentowe wynosi 4681 zł brutto. Wnioskodawca udokumentował, że w jego przypadku rzeczywista wysokość źródła utrzymania sprowadza się do 2084 zł netto, gdyż podlega ono potrąceniu z powodu egzekucji sądowej o 913,65 zł. Dodatkowo zainteresowany wskazał, że pełni jako wiceprezes zarządu szereg obowiązków w spółce "Y" sp. z o.o. w G., polegających między innymi na prowadzeniu działań marketingowych i czynnym udziale w bieżącej działalności handlowej. Skarżący przedstawił bilans wydatków miesięcznych rodziny obejmujących: spłatę kredytu konsumpcyjnego – 840 zł, opłacenie czynszu – 440 zł i energii elektrycznej - 80 zł; uiszczenie podatków - 809 zł; potrącenie komornicze – 913 zł; opłata na poczet ubezpieczenia emerytalnego – 470 zł; zakup wyżywienia – 779 zł, leków - 240 zł, środków czystości - 70 zł oraz prasy - 20 zł. Z przedłożonej w niniejszym postępowaniu dokumentacji wynika, że T.L. zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz przebył on rehabilitację leczniczą. Ponadto skarżący nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek oszczędności czy przedmioty wartościowe. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi na postanowienie w zainicjowanym przez wnioskującego postępowaniu wynosi 100 zł. Wyjaśnić należy, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (który zgodnie ze wskazaniem strony obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych), sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie z treścią ww. przepisu przyznanie tego przywileju następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona zainteresowana bowiem powinna we wniosku wykazać istnienie pozytywnej przesłanki dla przyznania prawa pomocy. Skoro zatem rozstrzygnięcie referendarza wymaga ustalenia, czy skarżący wykazał skutecznie, że poniesienie kosztów sądowych zagrażałoby jego codziennej egzystencji, to omawiany wniosek powinien być sporządzony rzetelnie i należy w nim zawrzeć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej. Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy wyjątkowy charakter prawa pomocy, bowiem instytucja ta może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. W utrwalonym orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Tym samym prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Mając więc takie spostrzeżenia na uwadze stwierdzić należy, że udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc zatem powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżącego we wniosku o udzielenie prawa pomocy sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za taką oceną kondycji finansowej wnioskującego przemawia niekwestionowana okoliczność, że wysokość stałego dochodu gospodarstwa domowego, w którym pozostaje, sprowadza się miesięcznie do kwoty 4681 zł brutto. Skarżący udokumentował, że stanowiące jego jedyny dochód świadczenie emerytalno – rentowe ulega potrąceniu z powodu egzekucji. Nie wykazał przy tym jednak, że liczne obowiązki wiceprezesa zarządu spółki ‘Y" ( karta 18 w aktach o sygn. I SA/Bd 387/09) wykonuje nieodpłatnie. Okoliczność ta budzi wątpliwości co do kompletności udzielonych przez skarżącego informacji odnośnie wszystkich jego źródeł utrzymania. Na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy, w kontekście możliwości przyznania prawa pomocy, nie może również pozytywnie także wpłynąć fakt, że płaci on co miesiąc podatek w kwocie 809 zł, albowiem nie sposób dokonać ustalenia jego podstawy czy źródła. Ponadto, skoro skarżący skutecznie reguluje ciążące na nim zobowiązania np. spłaca raty kredytu konsumpcyjnego, to przyjąć można, że w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również pełne koszty postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Jednocześnie w ocenie referendarza zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Podkreślenia końcowo wymaga, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpatrywana w dwóch aspektach- z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Wprawdzie skarżący zainicjował postępowanie w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem ( zarejestrowanych w repertorium pod sygn. akt I SA/Bd 387/09 oraz I SA/Bd 388/09), to jednak ich opłacenie na obecnym etapie postępowania sprowadza do uiszczenia łącznie kwoty 200 zł, co nie wykracza poza możliwości płatnicze T.L.. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.