I SA/Bd 395/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Inne z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020r. P. A. ("Skarżący", "Strona") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020r., powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"). Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił Stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] września 2020r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu powołując się na art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o COVID zauważył, że płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z ich opłacenia, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. Przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do 30 czerwca 2020 r., stanowi bowiem warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Warunek ten nie dotyczy jedynie płatników, którzy byli zwolnieni z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych, a taka sytuacja w niemniejszej sprawie nie miała miejsca. Organ podał, że z zapisów zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym wynika, że wymagane dokumenty Strona złożyła w dniu [...] lipca 2020r. a więc po obowiązującym terminie. Tym samym, w ocenie organu, brak jest podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej do Sądu Strona podniosła, iż wypełnione elektronicznie deklaracje zostały wysłane w programie PŁATNIK razem z wnioskiem. Nie mniej w jakiś sposób dokumenty te wpłynęły do centrali, pomimo, iż program pokazuje je w "dokumentach wysłanych". Skarżący podkreślił, iż program PŁATNIK nie jest prosty i zwykłym, niewyspecjalizowanym użytkownikom stwarza wiele problemów. Na potwierdzenie opisanych okoliczności do skargi załączono zrzuty ekranu z zakładki "dokumenty wysłane" . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 20 lipca 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku, Sąd umożliwił Skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Skarżący wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 31zo ust. 2 i art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec 2020r., z uwagi na to, że Skarżący nie przesłał do dnia 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za powyższy okres. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podniósł, że nie jest informatykiem by samodzielnie dokonać analizy zaistniałej sytuacji, jednak jest pewien, że comiesięczna procedura wysyłania wszystkich dokumentów została wykonana. Podkreślił, że dokumenty zostały wypełnione we właściwym czasie, mowa o: DRA, RCA, RSA , każdy za wskazane miesiące tj.: marzec i kwiecień 2020r. Na potwierdzenie przesłał zrzuty z ekranu gdzie widać potwierdzenie wysłania dokumentów. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] września 2020r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powtórzył, że dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020r. nie zostały przesłane przez płatnika w ustawowym terminie, bowiem wpłynęły do organu w dniu [...] lipca 2020r. W skardze do Sądu Strona wskazała ponownie na okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przesłała tez kserokopie zrzutów ekranu potwierdzające wysłanie dokumentów w terminie. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Natomiast w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Z kolei art. 31zq ust. 7 stanowi, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Z powyższych przepisów wynika, że przedsiębiorcy przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r., jeżeli: 1) był zgłoszony w określonym czasie jako płatnik, 2) zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, 3) przesłał deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że Skarżący w terminie do dnia 30 czerwca 2020r. nie przesłał dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020r. W konsekwencji Zakład odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ten okres. Już jednak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany podniósł, że w wypełnił wymagane deklaracje w programie "Płatnik" i przesłał je do organu. Podkreślił też, że zawsze składał dokumenty i opłacał składki w terminie. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji do tej podniesionej przez Skarżącego argumentacji w ogóle się nie odniósł. Nie ocenił dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ani nie wyjaśnił okoliczności które Strona podnosiła. Podkreślić należy, że jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada przekonywania zawarta w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony uważane przez nią za istotne dla sposobu załatwienia. Wszelkie podnoszone przez strony okoliczności i zarzuty, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Op 556/10). Nadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a., nie może ograniczać się tylko do przedstawienia przez organ własnego stanowiska, w sytuacji gdy przesłanki podjętego rozstrzygnięcia budzą zastrzeżenia strony. W uzasadnieniu decyzji organ winien odnieść się do tych zastrzeżeń, a nie je pomijać. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Zdaniem Sądu pomijając zarzuty strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ naruszył art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierająca prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. W pierwszej jednak kolejności organ odniesie się do regulacji zawartej w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawo o COVID, dodanej ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.) i oceni jej znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu organ wyznaczy stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia.