I SA/Bd 404/07
WyrokWSA w Bydgoszczy2007-07-04
Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Teresa Liwacz, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów osobowych, w tym stawki podatku dla pojazdów używanych nabywanych wewnątrzwspólnotowo, są zgodne z art. 90 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który zakazuje dyskryminacji podatkowej towarów pochodzących z innych państw członkowskich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów osobowych, w tym stawki dla pojazdów używanych nabywanych wewnątrzwspólnotowo, mogą być niezgodne z art. 90 ust. 1 TWE. Naruszenie to polega na tym, że podatek akcyzowy zapłacony od używanego samochodu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego może przewyższać podatek rezydualny zawarty w cenie podobnego samochodu już zarejestrowanego w kraju. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom celnym ponowne zbadanie sprawy z uwzględnieniem wykładni prawa wspólnotowego.Stan faktyczny
Skarżący R. K. złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając, że polskie przepisy dotyczące opodatkowania samochodów niezharmonizowanych są zgodne z prawem UE. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów TWE dotyczących dyskryminacji podatkowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy celne błędnie zinterpretowały prawo wspólnotowe.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 lipca 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) nr (...) 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
I SA/Bd 404/07
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) Nr (...) odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnatrzwspólnotowego samochodu osobowego marki (...) w wysokości (...) rok produkcji 1995.
W uzasadnieniu organ celny wskazał, iż w dniu (...) do Urzędu Celnego w B. wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłaty podatku akcyzowego wraz z należnymi odsetkami.
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił podatnikowi stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty.
Uzasadniając przedmiotową decyzję po dokonaniu interpretacji przepisów mających zastosowanie w powyższej sprawie organ podatkowy stwierdził, iż wyroby akcyzowe niezharmonizowane to takie, które mogą być obłożone podatkiem akcyzowym tylko w danym państwie członkowskim bez naruszenia zasad prawa wspólnotowego. W związku z tym fakt przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Wspólnoty Europejskiej, nie ogranicza ustawodawstwa polskiego w kwestii tworzenia katalogu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych opodatkowanych podatkiem akcyzowym. O takim stanie prawnym zdaniem Naczelnika Urzędu Celnego stanowi art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.
Od powyższej decyzji pismem z dnia 18 marca 2006r. skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w T., w którym stwierdził, iż podatek akcyzowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego został pobrany niesłusznie.
Decyzją z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne oraz prawo wtórne, uzupełniane orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który został powołany w celu kontrolowania przestrzegania
oraz dokonywania wykładni prawa wspólnotowego. Do aktów wspólnotowego prawa wtórnego należy zaliczyć rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie.
Organ podkreślił, iż z wyżej wymienionych aktów prawa wtórnego jedynie rozporządzenie jest aktem wiążącym państwo w całości i jest bezpośrednio stosowane w każdym państwie
członkowskim. Oznacza to, że akty te stają się częścią krajowych systemów prawnych bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności transpozycyjnych i wywierają skutki
bezpośrednie w stosunku do jednostek. Rozporządzenia mają taką samą moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich. Ich obowiązywanie zależy jedynie od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Dyrektywą, która reguluje podstawy harmonizacji podatku akcyzowego oraz określa
zasady nakładania i poboru podatku akcyzowego na szczeblu Wspólnoty Europejskiej jest Dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków
dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.
Dalej wskazał, iż z art. 3 ust. 3 powyższej Dyrektywy wynika, iż Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w ust. 1 pod warunkiem jednakże, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi. Zgodnie z wyżej wymienionym artykułem państwa członkowskie Unii Europejskiej zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż oleje mineralne, alkohol i napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe pod warunkiem, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy handlu między tymi państwami. Polska skorzystała
z przysługującego prawa i w ustawie o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004r.
(Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) została uregulowana sprawa opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów nie zarejestrowanych na terenie kraju, a stawki tego podatku zostały opublikowane w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego z dnia 22 kwietnia 2004r. (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.).
W ocenie Dyrektora Izby Celnej wszystkie zagadnienia związane z podatkiem akcyzowym dotyczącym samochodów (wyroby tzw. niezharmonizowane) są regulowane jedynie przez przepisy polskiego prawa i tylko w jego granicach możliwe
jest rozstrzygniecie przez organ celny tej sprawy.
Ponadto stwierdził, że Państwa Członkowskie mają swobodę regulacji
w tym zakresie i mogą stosować stawki akcyzy na takim poziomie, który
jest najkorzystniejszy ze względu na ich własny interes społeczno - ekonomiczny,
np. w Finlandii dodatkowo opodatkowane są leki, słodycze, czekolada, cukier, nawozy sztuczne, a także samochody (osobowe i dostawcze) oraz motocykle. Natomiast w Danii specjalnym podatkiem opodatkowano np. wodę mineralną, herbatę, kawę, czekoladę, słodycze, lody, opakowania sztuczne.
Podkreślił również, iż zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego
nie jest instytucją traktatów założycielskich Unii Europejskiej i Wspólnot. Zasada
ta ukształtowała się w orzecznictwie ETS. Jej uzasadnieniem jest ustanowienie specyficznego porządku prawnego, na korzyść którego państwa członkowskie ograniczyły swoje uprawnienia suwerenności. Wspólnotowy porządek prawny z chwilą wejścia Traktatu w życie stał się integralną częścią porządków prawnych państw członkowskich, które sądy obowiązane są stosować. ETS odnosi pierwszeństwo zarówno do prawa pierwotnego (traktatów założycielskich), jak i prawa pochodnego (aktów wydawanych przez organy Unii). Pierwszeństwo prawa wspólnotowego jest pierwszeństwem stosowania, a nie obowiązywania. Oznacza to. że prawo wspólnotowe nie jest w stanie uchylić prawa krajowego. Zasada nadrzędności Konstytucji jest zasadą najwyższej rangi, a pierwszeństwo prawa wspólnotowego zapewnione jest wyłącznie w granicach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ odwoławczy stwierdził, iż zagwarantowane w art. 91 ust. 2 Konstytucji pierwszeństwo stosowania umów międzynarodowych, ratyfikowanych na podstawie upoważnienia ustawowego lub podjętego w trybie ogólnokrajowego referendum upoważniającego: w tym umów o przekazaniu kompetencji "w niektórych sprawach" – przed postanowieniami ustaw niedającymi się współstosować – nie prowadzi wprost do uznania analogicznego pierwszeństwa tychże umów przed postanowieniami Konstytucji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich jest głównym, ale nie jedynym depozytariuszem uprawnień w zakresie stosowania traktatów w systemie prawnym Wspólnot i Unii Europejskiej. Orzeka on na zasadzie wyłączności o ważności i wykładni prawa wspólnotowego. Przedmiotowa wykładnia dokonywana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości winna mieścić się zdaniem organu w zakresie funkcji i kompetencji przekazanych przez państwa członkowskie na rzecz Wspólnot. Wykładnia ta winna być ponadto oparta na założeniu wzajemnej lojalności pomiędzy instytucjami wspólnotowo-unijnymi a państwami członkowskimi. Założenie to generuje - po stronie ETS - powinność przychylności dla krajowych systemów prawnych, po stronie zaś państw członkowskich – powinność najwyższego standardu respektowania norm wspólnotowych.
Państwa członkowskie w ocenie organu zachowują prawo do oceny, czy prawodawcze organy wspólnotowe, wydając określony akt, działały w ramach kompetencji przekazanych i czy wykonywały swe uprawnienia zgodnie z zasadami subsydiarności i proporcjonalności. Przekroczenie tych ram powoduje, że wydane poza nimi akty nie są objęte zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego
Ponadto Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż art. 23 ust. 1 i ust. 2, art. 25 oraz art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską nie jest skierowany do podmiotów jakimi są m.in. organy podatkowe, lecz do podmiotów, do których należy władza ustawodawcza.
Zgodnie natomiast z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.
Powstanie obowiązku podatkowego jest uzależnione od występowania cechy
nieistotnej dla stwierdzenia podobieństwa produktów krajowych i zagranicznych, czyli fakt niezarejestrowania pojazdu w Polsce. Podobieństwo towarów w ocenie organu drugiej nstancji rozpatruje się albo mając na uwadze sposób klasyfikowania tych samych towarów z punktu widzenia regulacji podatkowych, celnych lub statystycznych, albo poprzez kryterium użyteczności - czyli podobieństwo towarów ze względu na zaspokajanie użytkownikom tych samych potrzeb tego samego rzędu i możliwość używania ich zamiennie albo jako wyroby ekwiwalentne. Podatek akcyzowy jest w Polsce wymagany od podmiotu dokonującego każdej sprzedaży samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją na terytorium RP. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Toruniu polskie przepisy podatkowe nie różnicują produktów krajowych od nabywanych wewnątrzwspólnotowo. Samochody osobowe niezarejestrowane w kraju podlegają obowiązkowi podatkowemu wynikającemu z ustawy o podatku akcyzowym, a obowiązek zapłaty podatku akcyzowego wynika z faktu objęcia tym podatkiem samochodów osobowych przywiezionych do Polski w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego, jak również sprzedawanych przed ich pierwszą rejestracją na terenie RP oraz samochodów osobowych pochodzących z importu. Akcyza naliczana jest także od samochodów nowych wyprodukowanych w kraju jak również od kolejnej sprzedaży samochodu nowego, przed pierwszą rejestracją, np.: w ramach sieci dealerskiej określonej marki samochodów, gdzie poprzez zwiększenie marży, wzrasta podatek akcyzowy. W takim stanie prawnym i w tak obowiązujących zasadach opodatkowania nie można stwierdzić zróżnicowania sytuacji samochodu osobowego wyprodukowanego w Polsce, sprzedanego do innego kraju UE i następnie sprowadzonego do Polski, jak również sytuacji samochodu wyprodukowanego za granicą i sprowadzonego stamtąd jako samochodu używanego do Polski.
Nałożenie podatku akcyzowego na wszystkie samochody, w tym używane, nie jest wyrazem dyskryminacji podatkowej, lecz wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania. Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie organu, nie można zgodzić się z podniesionym przez skarżącego zarzutem naruszenia postanowień Traktatu, bowiem podatkiem akcyzowym obciążana jest każda wyżej wymieniona czynność - zatem ten rodzaj podatku stanowi powszechny podatek wewnętrzny (art. 25 Traktatu), jak również zastosowany w niniejszym przypadku podatek akcyzowy obciąża także w takim
samym stopniu wyroby krajowe i nie można twierdzić, że odnosi się on wyłącznie do
towarów pochodzących z innych Państw Członkowskich (art. 90 Traktatu).
Organ odwoławczy podkreślił, iż sprzedaż w kraju używanych samochodów osobowych (już w kraju rejestrowanych) nie podlega wprawdzie podatkowi akcyzowemu,
jednakże należy mieć na względzie fakt, iż podatek ten, zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu (bądź przez producenta, bądź też importera) jest już zawarty w cenie samochodu. W związku z tym nie można w kontekście art. 90 TWE mówić o dyskryminacji nabywców samochodów osobowych wyprodukowanych i użytkowanych w innych Państwach Członkowskich, w porównaniu do zakupujących takie same wyroby wyprodukowane i użytkowane w kraju, jak twierdzi strona skarżąca.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, iż przywołane w odwołaniu wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie odpowiadają przedstawionej we wniosku sytuacji i nie mogą być przenoszone na stan faktyczny w przedmiotowej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz postanowień Dyrektywy 92/12 EWG i 70/50 EWG.
W ocenie skarżącego organy celne błędnie interpretują przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wskazał również, że w wyroku z dnia 9 maja 1985 roku w sprawie 112/84 Michael Humbolt v Directer des services fiscaux skład orzekający ETS podkreślił bezwzględne obowiązywanie art. 90 TWE względem wszystkich państw członkowskich. Stwierdzono, iż powyższy przepis zabrania różnicowania stawek podatku nakładanego na samochody, które w praktyce dotyczy samochodów importowanych z innych krajów członkowskich, a tym samym stanowi formę ukrytej dyskryminacji towarów pochodzących z tych krajów. Zdaniem wnioskodawcy jego stanowisko potwierdza również orzeczenie ETS z dnia 12 września 2002 roku w sprawie C-101/00 Tulliasiamies, Antki Siiiin przeciwko Finlandii. Sprawa dotyczyła szykanowania handlu autami używanymi. ETS uznał za niedopuszczalną sytuację w której w cenie porównywalnego pojazdu na rynku wewnętrznym podatki stanowią 25%, natomiast w cenie podobnych aut używanych, sprowadzonych w imporcie prywatnym stanowią one 40-70%.
Wskutek nałożenia podatku akcyzowego zdaniem skarżącego podobne proporcje ustaliły się na rynku polskim. W tej sytuacji do rozpatrzenia wniosku o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego należy stosować zapisy TWE wspomniane we wniosku. Zdaniem wnioskodawcy interpretacja dokonana przez organy celne jest subiektywna i błędna.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przypadku nieuwzglednienia powyższego wniosku w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 24 października 2006r. Sąd zawiesił z urzędu postępowanie z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, co do zgodności regulacji krajowych w zakresie podatku akcyzowego z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską
Postanowieniem z dnia 22 maja 2007r. Sąd z urzędu podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego
z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie
obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę
do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić
należy, że decyzja ta narusza prawo.
Przystępując do rozważenia sprzeczności wydanego rozstrzygnięcia z prawem
wspólnotowym należy zauważyć, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej
Polskiej do Unii Europejskiej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) z dniem 1 maja 2004r.
zaczęło obowiązywać w Polsce prawo wspólnotowe. Na mocy art. 2 Aktu dotyczącego
warunków przystąpienia oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii
Europejskiej od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich (m.in. Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską) i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych państwach członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie. Z kolei art. 54 tego Aktu stanowi, że nowe państwa członkowskie wprowadzą w życie środki niezbędne do przestrzegania od dnia przystąpienia przepisów dyrektyw i decyzji
w rozumieniu artykułu 249 Traktatu WE.
Szczególne właściwości prawa wspólnotowego wynikają z zasady: bezpośredniego skutku, bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich. Zgodnie z tą ostatnią zasadą organy państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądy, są obowiązane do niestosowania przepisu prawa wewnętrznego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa wspólnotowego (np. wyrok ETS w sprawie 106/77 Amministrazione delie Finanze delio Stato przeciwko Simmmenthal SpA). Według natomiast zasady bezpośredniego skutku prawo wspólnotowe wprost nakłada na jednostki pewne prawa i obowiązki. W praktyce oznacza to, że podmioty indywidualne w państwach członkowskich mogą przed sądami krajowymi powoływać
się na treść prawa wspólnotowego i wywodzić z niego określone dla siebie prawa
lub obowiązki drugiej strony. Natomiast zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania norma prawa wspólnotowego uzyskuje status prawa pozytywnego w państwach członkowskich bez konieczności jej transformacji do porządku krajowego
(por. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pod red. R. Skubisza, W-wa 2003, s. 39).
Wnosząc o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym, skarżący podnosi zarzut niezgodności przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U.
Nr 29, poz. 257 ze zm.) z art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Według art. 80 ustawy o podatku akcyzowym akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy są m.in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie samochodów powstaje
z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 podstawą opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe.
W myśl art. 81 tej ustawy podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego
samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju są obowiązane:
1) po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, 2) dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.
Z kolei z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) wynika, że stawka akcyzy na nowe samochody lub nie starsze niż 2 lata wynosi, w zależności od pojemności silnika, 3,1 % lub 13,6 %. W przypadku natomiast sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji stosuje się stawki akcyzy obliczone według określonego w tym przepisie wzoru (Su = Sn + 12 x (W-2). Stawka akcyzy wzrasta wraz z wiekiem pojazdu, nie może jednak przekroczyć 65% podstawy opodatkowania.
Art. 90 ust. 1 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie będzie nakładać
pośrednio lub bezpośrednio, na produkty innych państw członkowskich jakiegokolwiek
podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt
krajowy.
Przepis ten jest bezpośrednio skuteczny (por. wyrok ETS w sprawie 57/65 Lutticke przeciwko Hauptzollamt Sarrelouis). Stanowi on w systemie Traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Przepis ten ma zapewnić swobodny przepływ towarów między państwami członkowskimi
w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich (por. wyrok ETS w sprawach C - 393/04 i C - 41/05 Air Liquide Industries Belgium). Warunki te mogą zostać zniekształcone wskutek zastosowania krajowego systemu podatkowego traktującego w inny sposób towary
ze względu na ich pochodzenie.
Zakaz dyskryminującego opodatkowania dotyczy towarów podobnych. Trybunał
szeroko interpretuje pojęcie podobieństwa towarów i ocenia je nie na podstawie
ich identyczności, ale raczej w związku z ich podobnym lub porównywalnym użyciem,
ocenianym na podstawie możliwego rozwoju nawyków konsumentów (por. wyrok ETS
w sprawie C - 216/81 COGIS przeciwko Amministrazione delie Finanse delio Stato, wyrok ETS w sprawie C - 106/84 Komisja przeciwko Danii). Uznaje on również podobieństwo towarów, gdy ze względu na ich cechy i ich użycie mogą być one postrzegane jako towary konkurencyjne (por. wyrok ETS w sprawie C-113/94 Casarin przeciwko Directeur generades impost). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno samochody używane sprowadzane z innych państw członkowskich jak i używane samochody zakupione w kraju posiadają takie same obiektywne cechy, jak surowce wykorzystywane do ich produkcji czy sposób wytwarzania oraz spełniają te same potrzeby z punktu widzenia konsumenta. Są to zatem produkty podobne.
W zakresie opodatkowania używanych samochodów przywożonych zza granicy
Trybunał orzekł już, że art. 90 TWE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi
się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z innych państw (por. wyrok ETS w sprawie C- 387/01 Weigel przeciwko Finanziandesdirektion fur Ybralberg, wyrok ETS
w sprawach C -290/05 i C 333/05 Nadasdi oraz Nemeth).
Art. 90 ust. 1 TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach – do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe.
W sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej
w Warszawie (w związku z którą Sąd zawiesił postępowanie), Trybunał orzekł, iż artykuł
90 ust. 1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło
taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne
w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie
§ 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r., ma takie skutki.
W przedmiotowej sprawie, w świetle powyższego wyroku Trybunału, skarżącemu
będzie należał się zwrot podatku akcyzowego, gdy kwota zapłaconego przez niego podatku za używany samochód przywieziony z zagranicy będzie przewyższać podatek rezydualny zawarty w cenie odsprzedaży podobnego samochodu używanego,
który został już zarejestrowany w kraju. Chodzi więc o porównanie akcyzy zapłaconej
od używanego samochodu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej z akcyzą zawartą w cenie pojazdu jaką trzeba by zapłacić, gdyby kupiło
się podobny używany samochód w kraju. Naruszenie art. 90 ust. 1 TWE nastąpi wówczas, gdyby okazało się, że zapłacony przez skarżącego podatek przewyższa akcyzę zawartą
w cenie podobnego pojazdu w kraju.
Ustalenie czy strona powinna otrzymać zwrot podatku akcyzowego należy
do organów celnych. W tym celu określą one wartość rynkową używanego pojazdu w kraju podobnego do sprowadzonego przez skarżącego z zagranicy w oparciu o zobiektywizowane kryteria (takie jak np.: wiek pojazdu, przebieg, stan ogólny), i wyliczą hipotetyczną kwotę podatku akcyzowego zawartą w cenie pojazdu krajowego. Kwotę
tę porównają z kwotą akcyzy uiszczoną przez skarżącego i dokonają zwrotu podatku,
jeżeli strona zapłaciła więcej niż powinna. Należy mieć na względzie, że cena odsprzedaży pojazdu w kraju maleje wraz ze spadkiem wartości pojazdu. Przy czym, jeśli podatek
od nowego pojazdu równy jest pewnemu ułamkowi jego ceny, to rezydualny podatek zawarty w cenie późniejszej odsprzedaży, uwzględniającej deprecjację wartości pojazdu, jest równy temu samemu ułamkowi.
Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji
podatkowej. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie
ma art. 187 § 1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Uzasadnienia decyzji organów celnych nie odpowiadają też wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji. Dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego będzie można ocenić czy żądanie skarżącego stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego jest uzasadnione i czy doszło do naruszenia
art. 90 ust. 1 TWE.
Wobec zajętego przez Sąd stanowiska pozostałe zarzuty podniesione w skardze
nie wymagają szczegółowego rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło