I SA/Bd 407/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi Z.C. J. S., M. S., W. C. spółka jawna na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 maja 2022 r. nr 560500.7137038.2022-RDZ-ODW w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2022 r. nr 560500/0198800/2020, 560500/0059915/2022, 560500/0081138/2022 Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zakład odmówił [...] spółce jawnej wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Mimo to w dniu [...] października 2020 r. spółka ponownie złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. i zażądała wydania decyzji o zwolnieniu z obowiązku opłacenia składek zgodnie z wnioskiem. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Zakład odmówił spółce wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. Organ podał, że wniosek został złożony pismem z dnia [...] listopada 2020 r., które wpłynęło do Zakładu w dniu [...] listopada 2020 r. Zgodnie zaś z art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa o COVID") wniosek należało złożyć do dnia [...] czerwca 2020 r. Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy nie przewidują możliwości przywrócenia tego terminu. Ponadto termin na złożenie wniosku ma charakter terminu materialnoprawnego, zatem nie mają do niego zastosowania przepisy o przywróceniu terminu. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 504/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r., a także postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. WSA uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek należy rozpoznać w kontekście regulacji zawartej w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. W toku ponownego postępowania organ przeprowadził z udziałem strony czynności wyjaśniające dotyczące przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek i decyzją z dnia [...] marca 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez spółkę wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Od decyzji tej spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który rozstrzygnięty został decyzją z dnia [...] maja 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] marca 2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z wyjaśnień złożonych przez spółkę wynika, iż nie zostało przeprowadzone prawidłowo pełne postępowanie związane ze złożeniem wniosku drogą elektroniczną. Spółka przedłożyła 5 wydruków systemowych (trzy dokumenty utworzone [...] kwietnia 2020 r. o godzinie 9.29 i posiadające status "roboczy", dwa kolejne dokumenty utworzone [...] kwietnia 2020 r. o godzinie 10.46 posiadające status "dokumenty wysłane"). Z przedłożonych przez spółkę urzędowych poświadczeń przedłożenia (UPP) wynika, że nie dotyczyły one spółki jako płatnika składek za zatrudnianych pracowników, ale [...] oraz J. S.. Oznacza to, że do ZUS przekazane zostały tylko wnioski dotyczące wspólników jako odrębnych przedsiębiorców, a nie został wysłany wniosek o zwolnienie dotyczący spółki jako płatnika składek za pracowników, zgłoszonych do ubezpieczeń na koncie płatnika (NIP [...]). W ocenie Zakładu spółka nie uprawdopodobniła, że złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek, ani nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło wskutek zaistnienia okoliczności niezależnych od spółki. W skardze do tut. Sądu skarżąca zarzuciła ZUS naruszenie art. 31zo ust. 1a i art. 31zp ust. 1 i 2 ustawy o COVID oraz naruszenie art. 2a ustawy o ubezpieczeniach społecznych, tj. równego traktowania ubezpieczonych, które uniemożliwiło spółce realizację gwarantowanego w cytowanej wyżej ustawie o COVID prawa do pomocy publicznej dla osób najbardziej dotkniętych epidemią (niestabilnością gospodarczą). Ponadto zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a i nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy słusznego interesu obywateli, tj. przedsiębiorcy. Zarzuciła też naruszenie art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID przez niezastosowania przepisu, który przedłużył termin do zgłoszenia wniosku o zwolnienie od obowiązku zapłaty składek ZUS za miesiące marzec, kwiecień, maj, 2020 r. do dnia [...] sierpnia 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 239 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku, Sąd umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. ZUS odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że ustawa o COVlD ustala maksymalny termin do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek (do [...] czerwca 2020 r.) i nie przewiduje możliwości jego przywrócenia na wniosek płatnika. Z uwagi na to, że jest to termin materialnoprawny brak jest podstaw do zastosowania uregulowań zawartych w k.p.a. dotyczących przywracania terminów. W wyniku wniesionej skargi, tut. Sąd wyrokiem (prawomocnym) z dnia 9 listopada 2021 r., I SA/Bd 504/21 uchylił powyższą decyzję. Sąd uznał, że ZUS naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak zbadania, czy faktycznie uchybienie terminu miało miejsce z przyczyn zawinionych po stronie skarżącej lub biura rachunkowego. W konsekwencji przedwczesna była odmowa, na podstawie art. 61a k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Jednocześnie Sąd stwierdził, że wobec uwzględnienia skargi, organ powinien ocenić złożony przez stronę wniosek z dnia [...] lipca 2020 r. o przywrócenie terminu w kontekście regulacji zawartej w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponownie rozpatrując sprawę organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy o COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Na podstawie art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). W oparciu o przepis art. 15zzzzzn(2) ust. 3 termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu został wydłużony z 7 do 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu W rozpatrywanej sprawie organ zarzucił spółce, że uchybienie terminu nastąpiło z jej winy, a zatem że nie została spełniona jedna z przesłanek przywrócenia terminu. O tej winie ma świadczyć fakt, że nie przeprowadzono pełnego postępowania związanego ze złożeniem wniosku. Wniosek nie został złożony, z uwagi na popełnione błędy. W ocenie organu dokumenty zostały utworzone, ale nie zostały wysłane. Nadto organ zauważył, że dołączone przez skarżącą do pisma z dnia [...] lutego 2022 r. dwa urzędowe poświadczenia przedłożenia (UPP) nie dotyczyły płatnika [...] spółka jawna J. S., M. S., W. C. (NIP [...], lecz płatnika składek [...] M. S. oraz płatnika składek [...] J. S.. Decydujące znaczenie dla rozpatrywanej sprawy mają wnioski płynące z ustalonego przez organy stanu faktycznego. Przystępując do rozważań w tej płaszczyźnie należy wskazać, że zebrany w aktach materiał dowodowy winien być przez organ rozpatrzony w całości (art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś wynik tej oceny winien się znaleźć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do odmowy zastosowania przepisów prawa. Z analizy materiału dowodowego powinny być wyciągnięte syntetyczne, przekonywujące wnioski. Za prawdziwe należy uznawać tylko te zdania, które są oparte na określonych rozsądnych dyrektywach poznawczych, logiczne, wynikające z danego dowodu (por. Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 174). Zebrane dowody muszą się ułożyć w logiczną całość, zgodną z doświadczeniem życiowym i zasadami wiedzy, pozwalającą przekonująco stwierdzić, iż dany fakt miał w rzeczywistości miejsce (por. K. Piasecki w pracy zbiorowej Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 788-795). W zaskarżonej decyzji wynika, że ZUS dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o dołączone przez skarżącą do pisma z dnia [...] lipca 2020 r. wydruki systemowe (w liczbie pięć): trzy dokumenty utworzone [...] kwietnia 2020 r. o godz. 9.29 i posiadające status "roboczy", dwa kolejne dokumenty utworzone [...] kwietnia 2020 r. o godz. 10.46 posiadające status "dokumenty wysłane". Należy jednak zauważyć, że do wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. został załączony jedynie wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek oraz jeden wydruk z systemu informatycznego. W aktach sprawy brak jest dokumentów, na które powołuje się organ. Nadto Zakład stwierdził, że załączone przez skarżącą do pisma z dnia [...] lutego 2022 r. dwa urzędowe poświadczenia przedłożenia (UPP) nie dotyczyły płatnika [...] spółka jawna J. S., M. S., W. C., lecz płatnika składek [...] M. S. oraz płatnika składek [...] J. S.. Do takiego wniosku organ doszedł w oparciu na identyfikatory poświadczenia ([...]) wskazane na urzędowych poświadczeniach przedłożenia, jednakże nie wyjaśnił na jakiej podstawie przypisał te identyfikatory [...] M. S. oraz [...] J. S.. Sąd nie ma możliwości zweryfikowania w tym zakresie poprawności ustaleń organu. Zakład uważa także, że wniosek nie został złożony, z uwagi na popełnione błędy w procedurze jego wysłania. Trzeba jednak zauważyć, że w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że jej zdaniem wniosek nie dotarł do organu, ponieważ nastąpiło przeciążenie systemu ZUS PUE i system się zawiesił. Stwierdzono, że pomimo otrzymana komunikatu, że dokumenty zostały wysłane, nie przeszły one z dokumentów roboczych do dokumentów wysłanych. Wniosek nie był widoczny jako niewysłany w aplikacji obsługiwanej przez biuro rachunkowe. Spółka wskazuje zatem zupełnie inną przyczynę braku wysłania wniosku, niezależną od niej. Ani organ pierwszej instancji, ani organ drugiej instancji nie odnieśli się do tych twierdzeń strony. Organ nie może ograniczać się tylko do przedstawienia własnego stanowiska, jeżeli w toku postępowania strona, zapatruje się na się faktyczną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. Jeżeli skarżąca nie ma racji, to Zakład powinien wyjaśnić, dlaczego się myli. Tymczasem organ pierwszej instancji ograniczył się do opisania procedury związanej ze złożeniem wniosku i stwierdził, że procedura ta nie została zachowana, co zostało powtórzone przez organ odwoławczy. W rezultacie nie wiadomo na czym konkretnie polegał akcentowany przez organ błąd strony (np. braku poprawnej autoryzacji dokumentu) w wysłaniu wniosku. W konsekwencji sformułowana przez Zakład konkluzja, że uchybienie terminu nastąpiło z winy spółki nie wynika logicznie i przekonująco z treści wydanych w sprawie decyzji. Zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji naruszają art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na względzie wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Organ będzie miał także na względzie, że w poprzednim wyroku z dnia 9 listopada 2021 r., I SA/Bd 504/21 tut. Sąd wskazał, że organ powinien rozważyć, czy w sprawie będzie miał zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Zakład odniesie się też do twierdzenia strony, zawartego już w piśmie z dnia [...] marca 2022 r., że jej wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek powinien być rozpatrzony z uwzględnieniem wyrok tut. Sądu z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 828/21. Należy zauważyć, że wyrok ten nie został zaskarżony przez organ, stał się prawomocny i został wydany w zbliżonej, jak ta właśnie sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania nie postanowiono, gdyż skarżąca jest zwolniona z obowiązku ich uiszczania.