I SA/Bd 41/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-02-24
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Leszek Kleczkowski, Ewa Kruppik – Świetlicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie dokonując wnikliwej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz nie odnosząc się do wszystkich podniesionych przez niego zarzutów, w tym zarzutu wprowadzenia w błąd przez pracowników ZUS?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 KPA z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA z powodu nierozpatrzenia w pełni materiału dowodowego i jego oceny. Organ nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy pod kątem przesłanek umorzenia, a także nie odniósł się do zarzutu wprowadzenia w błąd przez pracowników ZUS, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący L.R. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, uzasadniając go trudną sytuacją materialną i rodzinną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki ustawowe. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący w skardze zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wnikliwej analizy jego sytuacji oraz wprowadzenie go w błąd przez pracowników ZUS.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2010r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 31 sierpnia 2009r. odmawiającą umorzenia skarżącemu L.R. należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na osobiste ubezpieczenie społeczne.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na następujące ustalenia faktyczne: wnioskiem z dnia 10 lipca 2009 r. skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na obowiązkowe ubezpieczenia. Wniosek uzasadnił faktem, iż w chwili obecnej nie posiada środków finansowych potrzebnych do uregulowania należności. Nie posiada także rzeczy materialnych i nieruchomości, których sprzedaż mogłaby pokryć kwotę zadłużenia. Podkreślił, iż oboje z żoną są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, mają na utrzymaniu dwie uczące się córki w wieku 13 i 18 lat. Z uwagi na brak wykształcenia zawodowego trudno jest mu znaleźć stałą pracę, podejmuje prace dorywcze, ale zarobki z trudem wystarczają na potrzeby żywnościowe i energetyczne. Zaznaczył, że korzystał z dodatku mieszkaniowego, jednak z powodu nie regulowania czynszu dodatek został wstrzymany. Do wniosku dołączył kserokopię decyzji z dnia 05 maja 2009r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz decyzję z dnia 02 lipca 2009r. o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Poza tym skarżący posiada zadłużenie w banku z tytułu kredytu "rok linia", którego spłata miała nastąpić w ramach układu ratalnego po 350 zł miesięcznie, jednak w chwili obecnej z uwagi na nie wywiązywanie się ze spłaty ratalnej zadłużenie skierowano do ściągnięcia w trybie egzekucyjnym. Z załączonego zeznanie podatkowe PIT -37 za rok 2008 wynika, że rodzina nie osiągnęła w roku 2008 żadnych dochodów.
W trakcie postępowania organ ustalił, że wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o pow. 43m2 z czynszem miesięcznym 238,88 zł. Oboje z żoną są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu pozostają dwie uczące się córki w wieku 13 i 18 lat, na które wypłacany jest zasiłek rodzinny w łącznej wysokości 132 zł miesięcznie. Do spłaty skarżący posiada zaciągnięty kredyt przekazany do dochodzenia na drodze egzekucyjnej przez Komornika Sądowego przy SR w I.. W grudniu 2008 organ egzekucyjny wyraził zgodę na spłatę kredytu w ratach po 350 zł. W dniu 18 maja 2009r. bank sprzedał wierzytelność wobec skarżącego firmie windykacyjnej.
Ponadto na podstawie informacji ze Starostwa Powiatowego w G. ustalono, że skarżący nie figuruje w ewidencji jako właściciel nieruchomości. Na podstawie informacji uzyskanej z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że również nie figuruje w ewidencji jako właściciel pojazdów.
Organ wskazał że nie była prowadzona egzekucja wobec przedmiotowych zaległości z uwagi na złożenie przez stronę dokumentów rozliczeniowych dopiero w dniach 05 marca 2009r. i 19 maja 2009r.
Organ I instancji w decyzji odmawiającej umorzenia należności stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia należności przewidzianych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stwierdzono także, że wprawdzie zachodzi przesłanka umorzenia należności wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141. poz. 1365), niemniej na uwadze mieć należy, iż należności powstałe z tytułu nieterminowo regulowanych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Zatem skuteczne dochodzenie od dłużników zaległych składek na ubezpieczenia leży w interesie wszystkich ubezpieczonych.
W dniu 16 września 2009 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności. W uzasadnieniu strona podniosła, że jej sytuacja finansowa nie uległa poprawie, a kwota należnych składek i odsetek jest zbyt wielka do spłacenia. Wskazała również na swoją niewiedzę o obowiązku opłacania składek jako przyczynę powstania zaległości.
W trakcie postępowania skarżący poinformował, iż miesięczne dochody uzyskiwane z prac dorywczych wyniosły 500 – 600 zł. Organ II instancji ustalił również, iż z dniem 06 sierpnia 2009r. żona skarżącego podjęła zatrudnienie w zakładzie krawieckim, uzyskując w miesiącu sierpniu wynagrodzenie w wysokości 1.032,95 zł brutto.
Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji organ przywołując regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek wyjaśnił, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2007r. nr 11 poz. 74 ze zm.).
Organ wyjaśnił, iż podniesiony przez wnioskodawcę argument dotyczący nieznajomości obowiązujących przepisów prawa, nie stanowi przesłanki umorzenia, których katalog został określony przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie.
Jednocześnie organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie stwierdzono zaistniała jedna z przesłanek określony w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. nr 141 poz. 1365 ze zm.) tj. sytuacja, w której zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ podkreślił jednak, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystywanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady- zaspokojeniu przed innymi należnościami. Zdaniem organu umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek.
W skardze do Sądu Administracyjnego strona ponownie podniosła, iż w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną, a przez ostatnie trzy miesiące nie miała żadnych dochodów, nawet z pracy dorywczej. Skarżący wskazał, że jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia żony której zarobki wynoszą równowartość najniższego wynagrodzenia. Skarżący podniósł ponadto, iż zalega z sześcioma ratami u komornika.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wskazując na argumenty zawarte uprzednio w skardze. Dodał, iż w chwili obecnej ponosi dodatkowo koszty wyjazdów do T., a związanych z leczeniem córki. Zdaniem skarżącego Zakład pobieżnie rozpatrywał jego wniosek. Wyjaśnił, iż zaległość dotyczy składek za okres kiedy zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie podniósł, iż powstała ona wskutek błędnej informacji uzyskanej w Oddziale Zakładu w G..
Zarzucił ponadto organom naruszenie art. 8 Kpa, tj. zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Wskazał, iż mimo stwierdzenia zaistnienia przesłanki umorzenia organ odmówił zastosowania tej instytucji, nie dokonując wnikliwej analizy sytuacji wnioskodawcy. Dodatkowo zarzucił organowi naruszenie art. 5 oraz 18 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).
Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).
Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.
Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.
W stanie faktycznym sprawy zarówno decyzja wydana w pierwszej instancji, jak i decyzja odwoławcza nie zawierają wnikliwej oceny okoliczności faktycznych sprawy pod kątem wszystkich przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s.
Zaległości z tytułu należności składkowych powstały w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W toku postępowania skarżący wniosek swój motywował tym, iż w chwili obecnej nie posiada środków finansowych potrzebnych do uregulowania należności z tytułu składek. Nie posiada także rzeczy materialnych i nieruchomości, których sprzedaż mogłaby pokryć kwotę zadłużenia. Podkreślił, iż oboje z żoną są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, mają na utrzymaniu dwie uczące się córki w wieku 13 i 18 lat. Wskazał, iż z uwagi na brak wykształcenia zawodowego trudno jest mu znaleźć stałą pracę, podejmuje prace dorywcze, ale zarobki z trudem wystarczają na potrzeby żywnościowe i energetyczne. Skarżący zaznaczył, iż korzystał z dodatku mieszkaniowego, jednak z powodu nieuregulowania czynszu dodatek został wstrzymany.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ rozpatrujący sprawę umorzenia długów zobowiązanego winien w sposób wnikliwy ocenić sytuację skarżącego przy uwzględnieniu w sposób szczególny przepisów art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o s.u.s. Z pierwszego z powołanych przepisów wynika możliwość umorzenia należności z tytułu składek, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Drugi zaś stanowi o możliwości umorzenia w sytuacji, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu trzeba, że wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.
Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.
Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.
Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.
Rozstrzygniecie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.
Niezależnie od powyższego podnieść należy, że podczas rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na organie ciąży obowiązek wnikliwego rozpatrzenia zarzutów i szczegółowego odniesienia się do ich treści w uzasadnieniu indywidualnego aktu administracyjnego. Stwierdzić w stanie faktycznym sprawy trzeba, że brak jest w zaskarżonej decyzji odniesienia się przez organ, do argumentu skarżącego podniesionego w odwołaniu, odnośnie wprowadzenia go w błąd przez pracowników organu, co do obowiązku uiszczania składek podczas zawieszenia działalności gospodarczej. Strona skarżąca podczas rozprawy potwierdziła, że należności z tytułu składek dotyczą okresów zawieszenia działalności gospodarczej. ZUS poinformował skarżącego, że za okresy zawieszenia działalności gospodarczej składek płacić nie powinien. W momencie składania deklaracji pracownicy organu pomagali przy jej wypełnieniu, twierdząc, że składki za okresy, w których działalność była zawieszona nie były należne.
Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy o postępowaniu administracyjnym, a mianowicie art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu nierozpatrzenia w pełni materiału dowodowego i jego oceny.
Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło