I SA/Bd 412/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc marzec 2003 roku w wysokości 25.383,00 zł W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: ww. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. doręczono podatnikowi w dniu 5 listopada 2008r. Strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania. Ostateczny termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 listopada 2008r. W dniu 26 stycznia 2009r. (data stempla pocztowego) podatnik wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazał, iż o wydaniu decyzji, które miały być doręczone poprzez awizo dowiedział się z postanowień Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]r. znak [...], doręczonych w dniu 26 stycznia 2009r. Odpisy zaskarżonych decyzji zostały na wniosek strony wydane w dniu 26 stycznia 2009r. w Urzędzie Celnym w B. Skarżący podkreślił, że z przedmiotowych postanowień wynika, iż przesyłka była awizowana dwukrotnie w dniu 20 i 28 października 2008r. Zaznaczył, że w okresie awizowania odbierał na poczcie inne przesyłki, jednak przesyłka z Urzędu Celnego nie została mu wydana. W związku z tym zaniedbaniem ze strony poczty, złożył reklamację w Urzędzie Pocztowym. Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...]r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podkreślił, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji przysługuje stronie w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, a podatnik odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł w dniu 26 stycznia 2009r. (data stempla pocztowego). Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż strona podejmując osobiście w dniu 22 grudnia 2008r. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuły wykonawcze nr [...] wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w T. powzięła wiedzę o istnieniu przedmiotowej decyzji. W związku z tym w ocenie organu termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem rozpoczął się w dniu 23 grudnia 2008r. i ostatecznie upłynął w dniu 29 grudnia 2008r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 26 stycznia 2009r. (data stempla pocztowego).W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tzn. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi tj. do dnia 29 grudnia 2008 r. Stwierdzając w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania lub przywrócenie przez organ drugiej instancji uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie ustawowego terminu oraz odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest brak możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości zarzucając mu: błędne przyjęcie, iż w dniu 22 grudnia 2008r. ustała przyczyna uchybienia terminu; błędne przyjęcie, iż do uchybienia terminu doszło z winy strony; niezastosowanie art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym strona wnosząc wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zobowiązana jest jednocześnie dokonać tej czynności; niezastosowanie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym dla przywrócenia terminu strona winna uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Ponadto podniósł, iż tytuły wykonawcze wystawione w dniu 21 listopada 2008r. na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. zostały mu doręczone w dniu 22 grudnia 2008r. Nie zgodził się z poglądem Dyrektora Izby Celnej, iż tego dnia rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesieniu odwołania od decyzji, ponieważ w dniu 29 grudnia 2008r. złożył zarzuty do tytułów wykonawczych, w których podniósł, iż przedmiotowa decyzja nie została mu doręczona ani nie został wezwany do dobrowolnego spełnienia świadczenia. W związku z tym zdaniem skarżącego egzekucja prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych była niedopuszczalna i winna być umorzona. Skarżący wyjaśnił, że gdyby w dniu 29 grudnia 2008 r. miał wiedzę o doręczeniu zastępczym decyzji przez awizo nie wnosiłby zarzutów z żądaniem umorzenia egzekucji. O doręczeniu zastępczym dowiedział się dopiero z postanowień wydanych na skutek zarzutów, które doręczono mu 19 stycznia 2009r. W związku z czym w terminie 7 dni od tej daty złożył wniosek o przywrócenie terminu. Jednocześnie złożył wniosek o wydanie odpisów decyzji, które zostały doręczone 26 stycznia 2009r. i w tym samym dniu złożył stosowne podanie. Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt Dyrektora Urzędu Celnego w T. w sprawie zarzutów na egzekucję prowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] Skarżący podniósł, iż żeby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należy zgodnie z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa złożyć odwołanie. W myśl art. 222 ustawy, odwołanie od decyzji organu podatkowego powinny zawierać zarzuty przeciw decyzji, określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazać dowody uzasadniające to żądanie. Zdaniem strony wymóg ten sprawia, iż przed złożeniem odwołania i jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu, strona musi mieć możliwość zapoznania się z rozstrzygnięciem, jego uzasadnieniem, a także pouczeniem o przysługujących jej środkach odwoławczych. W konsekwencji zdaniem skarżącego termin do złożenia podania o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg dopiero 26 stycznia 2009r., w którym to dniu zapoznał się z decyzjami i złożył stosowny wniosek. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, iż w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie uwolnił się od zarzutu winy w uchybieniu terminu ani nie przedstawił żadnego przeciwdowodu na to domniemanie. Podniósł, iż przepisy proceduralne nie ustanawiają domniemania winy strony w uchybieniu terminu. Art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w przeciwieństwie do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień stanowi, iż strona ma jedynie uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zatem w opozycji do stanowiska organu strona nie musi obalać domniemania winy, ani przedstawiać dowodów. Od niekorzystnych skutków uchybienia terminu może uwolnić się jedynie przez uprawdopodobnienie, a więc środkiem słabszym niż dowód. Zdaniem skarżącego, strona uprawdopodobniła przesłanki do przywrócenia terminu poprzez przedstawienie dowodu w postaci uwzględnienia jej reklamacji przez Pocztę Polską. W ocenie skarżącego pozbawienie go instancji odwoławczej w postępowaniu podatkowym, w którym nałożono obowiązek podatkowy rzędu 400.000 zł plus odsetki od roku 2003 godzi w prawa konstytucyjne strony, takie jak prawo do zaskarżania decyzji administracyjnych i ochrony dóbr majątkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia [...]r. skarżący podniósł, że nieprawdziwa jest informacja umieszczona na kopercie, w której nadano plik decyzji podatkowych, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Skarżący zaznaczył, ze posiada skrzynkę pocztową i w niej umieszczane są wszystkie zawiadomienia, zgodnie z praktyką Poczty. Ponadto skarżący zaznaczył, że awizo nie zostało prawidłowo wypełnione przez Pocztę, co przyczyniło się do tego, ze pracownik poczty nie mógł odszukać przedmiotowej przesyłki w systemie informatycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym sprawy istotne jest to, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył też odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, gdyż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi oparte zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60), zwanej dalej O.p. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W takim stanie faktycznym organ podatkowy drugiej instancji nie mógł wydać postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie wskazanego przepisu. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko wtedy, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ podatkowy w toku postępowania odwoławczego stwierdzi uchybienie terminu do złożenia odwołania. Zauważyć wypada, że stwierdzenie przez organ podatkowy uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie stoi na przeszkodzie złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu i do rozpoznania wniosku przez organ zgodnie z treścią art. 162 i art. 163 § 2 O.p. Przywołane regulacje tworzą schemat kolejności czynności, jakie organ odwoławczy winien wykonać w toku postępowania zainicjowanego samym odwołaniem. Po pierwsze, organ powinien zbadać odwołanie wnoszone przez stronę pod kątem jego dopuszczalności i terminowego wniesienia oraz spełnienia warunków określonych przepisem art. 222 O.p. Po drugie, w razie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., w dalszej zaś kolejności, w razie złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 162 i 163 § 2 O.p. Natomiast w sytuacji, gdy strona składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania składa też odwołanie, a organ podatkowy w wydanym postanowieniu w przedmiocie tego wniosku przyjmuje, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stwierdzającego to uchybienie. Przenosząc przeprowadzone rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wydanie przez odwoławczy organ podatkowy postanowienia z dnia 11 maja 2009r., stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji równoczesnego wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania, było zbędne, bowiem już samo postanowienie, odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z przyczyn wskazanych w jego uzasadnieniu stwierdzało, że został uchybiony przez nią termin do wniesienia odwołania. Tym samym nie zachodziła konieczność powtórnego stwierdzenia tejże okoliczności w osobnym postanowieniu opartym o art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który w sprawie nie miał już zastosowania. Skoro, zatem strona skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wydanego w sytuacji, w której złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a organ odmawiając przywrócenia terminu uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, to zasadnym było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Mając na względzie przedstawioną argumentację Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.