I SA/Bd 415/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. S. S. we [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 września 2023 r. nr 040000/71/573974/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odrzucić skargę Decyzją z dnia 13 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") odmówił stronie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o stosowanie ceny maksymalnej paliw gazowych. W pouczeniu organ wskazał, że strona może wnieść odwołanie do Sądu Okręgowego - Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem Oddziału ZUS. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, strona zgodnie z pouczeniem wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego we [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy we [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał się za niewłaściwy i sprawę przekazał do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Rozpatrując zażalenie organu, Sąd Apelacyjny w G. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r., sygn. akt [...] oddalił zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożenie przedmiotowej skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z § 2 tego przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotowo dotyczącej stosowania ceny maksymalnej paliw gazowych, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Ustawa ta wskazuje w art. 3a ust. 20, że od decyzji, o których mowa w ust. 12 (odmowa ustalenia prawa do stosowania ceny maksymalnej paliw gazowych) lub 18 (cofnięcie prawa do stosowania ceny maksymalnej), przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego dla postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepisy art. 83 ust. 5-7 i art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio. Z kolei w art. 3a ust. 19 tej ustawy wskazuje się, że w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-9, 11 i 12, 14-16 oraz 18 stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, co ma zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest rozstrzygnięciem procesowym, a nie merytorycznym jakie zapadłoby na gruncie wymienionego art. 3a ust. 20 ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że została ona wydana na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Na procesowy charakter rozstrzygnięcia wskazuje także uzasadnienie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 września 2023 r., gdzie wskazano, iż "Wniosek o stosowanie maksymalnej ceny paliw gazowych można złożyć nie później niż w terminie 30 dni od dnia wystawienia faktury za dostarczone paliwa gazowe. Przedłożona przez Państwa faktura została wystawiona 13 czerwca 2023 r., więc wniosek należało złożyć najpóźniej do 13 lipca 2023 r. Państwo złożył wniosek 12 września 2023 r., tj. po upływie terminu.". W tych okolicznościach, stronie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na podstawie art. 61a § 2 k.p.a. Na okoliczności przysługującego stronie prawa wniesienia zażalenia wskazał także Sąd Okręgowy we [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2023 r., sygn. akt [...]. Na wydanie zaskarżonej decyzji w trybie art. 61a k.p.a. zwrócił także uwagę Sąd Apelacyjny w G. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2024 r., sygn. akt [...]. W tej sytuacji, złożenie skargi na decyzję wydaną w pierwszej instancji, w sytuacji gdy stronie przysługiwał jeszcze środek zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym wynikający z art. 61a § 2 k.p.a. (zażalenie), jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i skutkuje jej odrzuceniem. Odnosząc się do błędnego pouczenia w zaskarżonej decyzji o prawie wniesienia odwołania za pośrednictwem organu do Sądu Okręgowego we [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sąd wskazuje, że okoliczność ta może stanowić podstawę do rozważenia przez organ zastosowania art. 58 k.p.a. po uprzednim złożeniu przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji orzeczenia.