I SA/Bd 420/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, Asesor sądowy Grzegorz Saniewski (spr.), Protokolant Damian Bronowicki, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej oddala skargę I SA/Bd 420/04 UZASADNIENIE Decyzją nr (...) z dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia (...) odmawiającą K.M. rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od października 2000 r. do marca 2001 r. w łącznej kwocie (...) wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie (...). Dyrektor ustalił, że podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie "świadczenia usług w drewnie". W związku z trudnościami w egzekwowaniu należności od dłużników zmuszony był do brania materiałów na kredyt, co spowodowało narastanie długów, w tym również zaległości podatkowych. Na pogorszenie sytuacji materialnej wpływ miał też brak zleceń. Ostatecznie podatnik sprzedał dom wraz z zabudowaniami oraz zlikwidował działalność gospodarczą w maju 2001 r. Obecnie podatnik jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku i ma na utrzymaniu dwójkę dzieci. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości ok. (...) brutto miesięcznie otrzymywane przez żonę podatnika. Podatnik nie posiada żadnych ruchomości, nieruchomości ani papierów wartościowych, jak również zadłużeń z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych, a także w stosunku do innych wierzycieli. Powołując się na treść art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wyjaśniając sposób jego zastosowania i wskazując na wyjątkowy charakter tego przepisu, Dyrektor stwierdził, że wniosek podatnika nie zawiera w swojej treści przesłanek, które wskazywałyby na konieczność przyznania mu ulgi w spłacie należnych do budżetu zobowiązań. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że nie jest w stanie dokonać jednorazowo spłaty istniejących zaległości podatkowych i biorąc pod uwagę fakt poprawy sytuacji materialnej rodziny zobowiązał się do spłaty tych zaległości w okresie trzech lat. Dyrektor podkreślił, że przedsiębiorcy prowadzą działalność we własnym imieniu i na własny rachunek. Realizując własne cele w pierwszej kolejności powinni zabezpieczyć środki finansowe na zapłatę zobowiązań podatkowych, ponieważ ich regulowanie na zasadach określonych przepisami jest podstawowym obowiązkiem podatników. Gromadzenie środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, jak i zapłatę ciążących na prowadzącym tę działalność danin publicznych jest immanentną cechą planowania takiej działalności i nie można uznać za usprawiedliwione żądania rozkładania na raty zaległości powstałych wskutek błędnej gospodarki finansowej przedsiębiorcy, który preferuje jedne wydatki kosztem innych. Dyrektor zauważył także, że podatek od towarów i usług, w którym to podatku wystąpiły zaległości, jest podatkiem "obojętnym" dla podatnika, ani nie powiększa wartości sprzedaży, ani nie stanowi kosztu. Obowiązek podatnika polega wyłącznie na ewidencjonowaniu dokonywanej sprzedaży oraz odprowadzeniu wynikającego z niego podatku od towarów i usług do budżetu. Niewypełnienie zobowiązań wobec budżetu nie może stanowić źródła finansowania podmiotu gospodarczego. Podmioty prowadzące działalność gospodarczą muszą mieć na uwadze ryzyko, jakie z tą działalnością się wiąże. Ponosi je zawsze podatnik i to on powinien poszukiwać wyjścia z trudnej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału budżetu państwa. Końcowo Dyrektor podkreślając, iż wszelkie ulgi w systemie prawa polskiego są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej, wskazał na zasady doświadczenia życiowego oraz społecznie akceptowane kryteria oceny jako oparcie dla dokonanego rozstrzygnięcia i na tej podstawie stwierdził, że nie ma szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za rozłożeniem na raty zapłaty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego błędnie zatytułowanej jako "odwołanie" skarżący zarzucił, że wbrew twierdzeniu Dyrektora Izby nie ma na utrzymaniu dwójki dzieci, natomiast w toku postępowania administracyjnego zostały przedstawione wszystkie zdarzenia i okoliczności, które doprowadziły skarżącego do jego obecnej sytuacji i ze względu na ich rodzaj powinny one być wzięte pod uwagę przez Dyrektora Izby. Wskazał, że zobowiązując się do spłaty zaległości wraz z odsetkami w ciągu trzech lat dokonał już pierwszej wpłaty, a także pomimo odmownej decyzji – następnej. Przedstawił swoją sytuację stwierdzając, że nie posiada żadnych ruchomości, papierów wartościowych, nieruchomości oraz zadłużeń z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych a także zadłużenia wobec innych wierzycieli. Nie posiada własnego mieszkania, zamieszkuje wraz z żoną u brata. Skarżący podkreślił, że do czasu wystąpienia zadłużenia wywiązywała się ze wszelkich zobowiązań względem Urzędu Skarbowego. Zwrócił uwagę na ogólną trudną sytuację i wysokość zobowiązań względem ZUS i Urzędu Skarbowego, które w połączeniu z zobowiązaniami względem wierzycieli i dostawców doprowadziły go do bankructwa. W końcowej części skargi skarżący poinformował, że powiodły się jego starania o zatrudnienie oraz ponownie zwrócił się o rozłożenie zaległości podatkowych na raty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skarżonej decyzji wraz z zawartą tam argumentacją. Stwierdził, że przedstawiona w skardze poprawa sytuacji materialnej skarżącego nie ma wpływu na prawidłowość podjętego wcześniej rozstrzygnięcia, ponieważ nie uległa ona zmianie w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja organu odwoławczego została podjęta w oparciu o aktualny stan majątkowy podatnika, który nie pozwalał na podjęcie pozytywnej dla niego decyzji. Przyznał, że słuszny jest zarzut wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji błędnej informacji o utrzymywaniu przez podatnika dwójki dzieci, jednakże nie zmienia to faktu, że skarżący nie byłby i tak w stanie spłacać ewentualnie przyznanych rat, co w konsekwencji nie ma wpływu na podjęte w decyzji rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż skarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie jest więc "trzecią instancją", organem, który jeszcze raz na podstawie zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego jak również w toku postępowania przed sądem dowodów (zeznań, pism itd) dokonuje oceny sytuacji skarżącego i na tej podstawie rozstrzyga o stosowaniu względem niego określonych przepisów prawa. Sąd administracyjny nie może więc poprzez wydanie wyroku rozłożyć na raty zobowiązania podatkowego ciążącego na skarżącym; rozstrzygają o tym właściwe organy skarbowe po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Sąd jedynie bada, czy organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, jak też czy prawidłowo zdecydowały o zastosowaniu takich a nie innych przepisów prawa oraz czy stosując owe przepisy prawidłowo odczytały ich znaczenie. Stosownie do będącego podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby przepisu art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Z treści tego przepisu wynika, że mamy tu do czynienia z uznaniem administracyjnym. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji opisanej w przepisie (hipotezie normy prawnej). Użyte w art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych. Jeżeli organ podatkowy nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko jego decyzja będzie miała charakter związany. O tym, czy występuje "ważny interes podatnika" decydują kryteria zobiektywizowane. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem, o potrzebie rozłożenia zaległości na raty. Rozpatrując w jakich okolicznościach występuje "ważny interes podatnika", zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej, że skoro powołany przepis ma charakter wyjątkowy, to tym samym jedynie zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności może spowodować jego zastosowanie. Zatem podobnie jak za umorzeniem zaległości podatkowej, która to instytucja uregulowana w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej również odwołuje się do przesłanki "ważnego interesu podatnika", za rozłożeniem na raty zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1997 r. SA/Gd 3277/95, z dnia 19 kwietnia 2000 r. I SA/Gd 655/98, z dnia 22 listopada 2000 r., SA/Sz 1295/99, LEX nr 53169, z dnia 16 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Sz 945/01) Nie są takimi wypadkami niepowodzenia w działalności gospodarczej podatnika (por. m.in. wyrok NSA z 21 września 2001 r. sygn. akt SA/Sz 884/00, opubl. LEX nr 53990). Za słuszne należy także uznać uwagi Dyrektora Izby Skarbowej, które należy przyjąć jako odnoszące się do ewentualnego wystąpienia w sprawie "interesu publicznego" przemawiającego za rozłożeniem zaległości podatkowej na raty, że niewypełnianie zobowiązań wobec budżetu nie może stanowić źródła finansowania podmiotu gospodarczego, a Skarb Państwa nie może ponosić konsekwencji dokonywanych przez podatników przedsięwzięć gospodarczych oraz doboru kontrahentów. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo zgromadziły niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, jak też oceniły racje, na które powołał się skarżący. Sytuacja podatnika nie została uznana jako szczególną i wyjątkową, co jak wyżej wskazano, słusznie zostało uznane za brak występowania sytuacji "ważnego interesu podatnika". Sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że skarżący posiada na utrzymaniu dwójkę dzieci, wobec zakresu innych okoliczności wziętych pod uwagę przy wydaniu rozstrzygnięcia, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko istotne naruszenie przepisów postępowania mogłoby być podstawą uwzględnienia skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.