I SA/Bd 422/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Mirella Łent Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za sierpień 2003 roku w wysokości 59.613 zł W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono podatnikowi w dniu 5 listopada 2008r. Strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania. Ostateczny termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 listopada 2008r. W dniu 26 stycznia 2009r. (data stempla pocztowego) podatnik wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazał, iż o wydaniu decyzji, które miały być doręczone poprzez awizo dowiedział się z postanowień Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]r. znak [...] doręczonych w dniu 26 stycznia 2009r. Odpisy zaskarżonych decyzji zostały na wniosek strony wydane w dniu 26 stycznia 2009r. w Urzędzie Celnym w B.. Skarżący podkreślił, że z przedmiotowych postanowień wynika, iż przesyłka była awizowana dwukrotnie w dniu 20 i 28 października 2008r. Zaznaczył, że w okresie awizowania odbierał na poczcie inne przesyłki, jednak przesyłka z Urzędu Celnego nie została mu wydana. W związku z tym zaniedbaniem ze strony poczty, złożył reklamację w Urzędzie Pocztowym. Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...]r.odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podkreślił, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji przysługuje stronie w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, a podatnik odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł w dniu 26 stycznia 2009r. Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż strona podejmując osobiście w dniu 22 grudnia 2008r. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuły wykonawcze nr [...] wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w T. powzięła wiedzę o istnieniu przedmiotowej decyzji. W związku z tym w ocenie organu termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem rozpoczął się w dniu 23 grudnia 2008r. i ostatecznie upłynął w dniu 29 grudnia 2008r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 26 stycznia 2009r. (data stempla pocztowego). W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tzn. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi tj. do dnia 29 grudnia 2008 r. Stwierdzając w przedmiotowej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania organ podkreślił, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką stanowi wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania lub przywrócenie przez organ drugiej instancji uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie ustawowemu terminowi oraz odmowa jego przywrócenia, powodują bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest brak możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości zarzucając mu: błędne przyjęcie, iż w dniu 22 grudnia 2008r. ustała przyczyna uchybienia terminu; błędne przyjęcie, iż do uchybienia terminu doszło z winy strony; niezastosowanie art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym strona wnosząc wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zobowiązana jest jednocześnie dokonać tej czynności; niezastosowanie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym dla przywrócenia terminu strona winna uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Ponadto podniósł, iż tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...]r. na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. zostały mu doręczone w dniu 22 grudnia 2008r. Nie zgodził się z poglądem Dyrektora Izby Celnej, iż tego dnia rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesieniu odwołania od decyzji, ponieważ w dniu 29 grudnia 2008r. złożył zarzuty do tytułów wykonawczych, w których podniósł, iż przedmiotowa decyzja nie została mu doręczona ani nie został wezwany do dobrowolnego spełnienia świadczenia. W związku z tym zdaniem skarżącego egzekucja prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych była niedopuszczalna i winna być umorzona. Skarżący wyjaśnił, że gdyby w dniu 29 grudnia 2008r. miał wiedzę o doręczeniu zastępczym decyzji przez awizo nie wnosiłby zarzutów z żądaniem umorzenia egzekucji. O doręczeniu zastępczym dowiedział się dopiero z postanowień wydanych na skutek zarzutów, które doręczono mu 19 stycznia 2009r. W związku z czym w terminie 7 dni od tej daty złożył wniosek o przywrócenie terminu. Jednocześnie złożył wniosek o wydanie odpisów decyzji, które zostały doręczone 26 stycznia 2009r i w tym samym dniu złożył stosowne podanie. Skarżący podniósł, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powinno nastąpić wraz z wniesieniem tego odwołania. Jednocześnie na podstawie art. 222 ustawy, odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazać dowody uzasadniające to żądanie. Zdaniem strony wymóg ten sprawia, iż przed złożeniem odwołania i jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu, strona musi mieć możliwość zapoznania się z rozstrzygnięciem, jego uzasadnieniem, a także pouczeniem o przysługujących jej środkach odwoławczych. W konsekwencji zdaniem skarżącego termin do złożenia podania o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg dopiero 26 stycznia 2009r., w którym to dniu zapoznał się z decyzjami i złożył stosowny wniosek. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, iż w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie uwolnił się od zarzutu winy w uchybieniu terminowi. Podniósł, iż przepisy proceduralne nie ustanawiają domniemania winy strony w uchybieniu terminu. Art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w przeciwieństwie do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień stanowi, iż strona ma jedynie uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zatem w opozycji do stanowiska organu strona nie musi obalać domniemania winy, ani przedstawiać dowodów. Od niekorzystnych skutków uchybienia terminu może uwolnić się jedynie przez uprawdopodobnienie, a więc środkiem słabszym niż dowód. Zdaniem skarżącego, strona uprawdopodobniła przesłanki do przywrócenia terminu poprzez przedstawienie dowodu w postaci uwzględnienia jej reklamacji przez Pocztę Polską. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia 20 października 2009r. skarżący podniósł, że nieprawdziwa jest informacja umieszczona na kopercie, w której nadano plik decyzji podatkowych, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Skarżący zaznaczył, ze posiada skrzynkę pocztową i w niej umieszczane są wszystkie zawiadomienia, zgodnie z praktyką Poczty. Ponadto skarżący zaznaczył, że awizo nie zostało prawidłowo wypełnione przez Pocztę, co przyczyniło się do tego, ze pracownik poczty nie mógł odszukać przedmiotowej przesyłki w systemie informatycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Należy wskazać, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a, kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym sprawy istotne jest to, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył też odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 11 maja 2009 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania w uznaniu, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi oparte zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W takim stanie faktycznym organ podatkowy drugiej instancji nie powinien wydać postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie wskazanego przepisu. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko wtedy, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ podatkowy w toku postępowania odwoławczego stwierdzi uchybienie terminowi do złożenia odwołania. Przywołane regulacje tworzą schemat kolejności czynności, jakie organ odwoławczy winien wykonać w toku postępowania zainicjowanego samym odwołaniem. Po pierwsze, organ powinien zbadać odwołanie wnoszone przez stronę pod kątem jego dopuszczalności i terminowego wniesienia oraz spełnienia warunków określonych przepisem art. 222 Ordynacji podatkowej. Po drugie, w razie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W dalszej zaś kolejności, w razie złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 162 i 163 § 2 Ordynacji podatkowej. Natomiast w sytuacji, gdy strona składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania składa równocześnie odwołanie, a organ podatkowy w wydanym postanowieniu w przedmiocie tego wniosku przyjmuje, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdzającego to uchybienie. Niezależnie od powyższych wywodów, organ winien w sprawie przesądzić kwestię doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji. Wątpliwości, co do tego, czy w sprawie w ogóle rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, co jest warunkiem wstępnym orzeczenia, że terminowi temu uchybiono – legły u podstaw uchylenia przez Sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu. Ustalenie tych okoliczności ma także wpływ na prawidłowość orzeczenia w tej sprawie. Mając na względzie przedstawioną argumentację Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.