I SA/Bd 430/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Inne z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za luty 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję Organ rentowy decyzją z dnia [...] marca 2021 r. zwolnił J. B. (Skarżący) z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie [...]zł. Kwota zwolnienia została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do [...] marca 2021 r. Pismem z dnia [...] marca 2021 r. Skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie wniosku RDZ-B7 przekazanego elektronicznie w dniu [...] marca 2021 r. Wyjaśnił, że księgowa złożyła deklarację rozliczeniową po terminie i nie uwzględniła pracownika A. G.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r. wynikających z reklamacji z [...] marca 2021 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy wskazał, że na podstawie przepisu art. 31 zq ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CO\/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r, poz. 374 ze zm., dalej jako: "ustawa COVID") zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Korekta deklaracji rozliczeniowej, która zwiększyła zadeklarowane składki na ubezpieczenia w stosunku do poprzedniej deklaracji wpłynęła na konto Skarżącego w dniu [...] marca 2021 r., to jest po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek za luty 2021r. Dlatego przyrost należności spowodowany korektą ponad kwotę zwolnienia (627,01 zł) podlega opłaceniu wraz z należnymi odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia terminu wymagalności do dnia zapłaty włącznie. Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi działalność w branży gastronomicznej i jego przychody spadły o 80-90%. Nadmienił, że wpływy uzyskiwane wyłącznie ze sprzedaży obiadów na wynos nie pozwalają na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania lokalu. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. organ utrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wyjaśniając szczegółowo powody braku możliwości zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wynikających ze złożonej korekty. Organ ponownie wyjaśnił, że na podstawie przepisu art. 31 zq ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustawy COVID zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Kwota składek podlegająca zwolnieniu z obowiązku ich opłacania jest ustalana jednorazowo i nie jest korygowana po wpływie korekt deklaracji rozliczeniowych. Organ podał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] lutego 2021 r. do [...] lutego 2021 r., z uwagi na fakt, że złożył on korektę deklaracji rozliczeniowej, która zwiększyła zadeklarowane składki, i która wpłynęła po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek za luty 2021 r. Kwota do zwolnienia z opłacania składek jest ustalana według stanu dokumentów na dzień rozpatrywania wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Kwota ta jest ustalana jednorazowo i nie jest korygowana po wpływie korekt deklaracji rozliczeniowych. W dniu [...] marca 2021 r. Skarżący został zwolniony z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie [...]zł. Kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia [...] marca 2021 r. Korekta deklaracji rozliczeniowej, która zwiększyła zadeklarowane składki na ubezpieczenia w stosunku do poprzedniej deklaracji wpłynęła na konto Skarżącego w dniu [...] marca 2021 r., t.j. po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek za luty 2021 r. (kolejna korekta wpłynęła [...] marca 2021 r.). Przyrost należności spowodowany korektą Skarżący powinien opłacić doliczając kwotę należnych odsetek za zwłokę liczonych od dnia terminu wymagalności do dnia zapłaty włącznie. W skardze do tut. Sądu Skarżący podał, że w dniu [...] lutego 2021 r. zatrudnił nowego pracownika A. G. w okresie pandemii dając zatrudnienie w branży najbardziej narażonej w tym okresie na znalezienie pracy – w gastronomii. Biuro rachunkowe prowadzące jego księgowość złożyło deklarację rozliczeniową do [...] marca 2021 r. nie uwzględniając nowego pracownika. Wynikało to tylko z błędu księgowego, a nie zamierzonego. [...] deklaracji rozliczeniowej, która zwiększyła zadeklarowane składki na ubezpieczenie w stosunku do poprzedniej deklaracji wpłynęła na moje konto [...] marca 2021 r., tj. po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacenia składek za luty 2021 r. W rozumieniu prawa z art. 31 zq 4 zwolnieniu z obowiązku opłacenia podlegają należności z tytułu składek na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. Wniósł o obiektywną i merytoryczną ocenę jego sprawy podkreślając, że w okresie pandemii dał zatrudnienie nowemu pracownikowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dodał, że Skarżący nie argumentuje na jakiej podstawie organ powinien skorygować kwotę zwolnienia ustaloną na dzień [...] marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] października 2021r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja, narusza prawo w sposób wymagający usunięcia jej z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą odmówiono Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od [...] lutego do [...] lutego 2021r. W niniejszej sprawie organ przyjął, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia według korekt deklaracji, bowiem korekty te zostały złożone po załatwieniu wniosku o zwolnienie. Skarżący zatem skorzystał ze zwolnienia w zakresie określonym pierwotną deklaracją. Na ten dzień (rozpoznania wniosku) znana była kwota składek wynikająca z pierwotnej deklaracji, a nie z korekty deklaracji przesłanej [...] marca 2021 r. Podać należy, że w myśl §10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, dalej jako "rozporządzenie COVID-19"), płatnika prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.Z, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, z którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie ma podstaw do zwolnienia Skarżącego z obowiązku opłacania należności składkowych za luty 2021r. w wartościach wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc, gdyż korekta deklaracji za ten okres rozliczeniowa złożona została [...] marca 2021 r., czyli po rozpatrzeniu już wniosku o zwolnienie według pierwotnej deklaracji. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266 i 321, dalej jako: "u.s.u.s.") mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie tut. Sądu z treści powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy COVID i rozporządzenia COVID-19 żadną miarą nie wynika stanowisko organu, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości. Zdaniem Sądu nie sprzeciwia się temu treść art. 31zq ust. 4 ustawy COVID, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy COVID terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona – nawet błędna – to późniejsza korekta tej deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2021r. sygn. akt V SA/Wa 2124/21). Sąd zauważa, że w odwrotnym przypadku, tj. gdy pierwotna deklaracja wykazywałaby wyższą kwotę składek niż należną, to skorygowanie deklaracji nie mogłoby pozostać obojętne na wysokość zwolnienia. Nie można byłoby twierdzić, że ostatecznie kwota zwolnienia jest wyższa niż wynikająca z korekty deklaracji pomniejszającej kwotę składek. Przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do sytuacji, w której kwoty zwolnienia składek mogłyby być wyższe lub niższe niż wielkość wynikająca z dokonanych przez płatnika deklaracji korygujących nie podważonych skutecznie przez organ, a zatem zgodnych z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę, w związku z naruszeniem przepisów §10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 i art. 31zq ustawy COVID, organ weźmie pod uwagę, że niezależnie od dokonanych w tym zakresie ustaleń, nie dające się usunąć wątpliwości w koniecznym dla załatwienia meritum sprawy zakresie, organ rozstrzygnie na korzyść Skarżącego, stosownie do art. 81a k.p.a., mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony. Zdaniem tut. Sądu, brak regulacji prawnej co do składania korekt deklaracji nie może negatywnie wpływać na prawa strony, nawet jeżeli ona nie złożyła od razu deklaracji z prawidłową kwotą składek, lecz dopiero w wyniku korekty deklaracji złożonej po rozpatrzeniu wniosku. Sąd ma na uwadze dobro płatników w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu epidemii. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych zasad z k.p.a. musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym skorzystanie ze zwolnienia, nawet jeżeli oni nie dopełnili od razu obowiązku w zakresie złożenia "prawidłowej" deklaracji, po czym błąd ten skorygowali). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.