I SA/Bd 438/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 08 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2003 r. oraz lipiec 2004 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy W skardze na wskazaną powyżej decyzję skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, gdyż nie posiada środków na ich poniesienie. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu (PPF) we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Wskazując miesięczny dochód rodziny wyszczególnił swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości 5.800 zł oraz 800 zł przyznane żonie z tytułu renty. Do majątku zaliczył dom o powierzchni 190 m². Wyjaśnił, że obecnie jako jedyny żywiciel rodziny sprawuje opiekę nad obłożnie chorą żoną, co wymaga ponoszenia kosztów nie tylko zakupu leków w wysokości 400 zł miesięcznie, lecz również dojazdów do przychodni i szpitali. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 2 ust 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi w zainicjowanym przez wnioskującego postępowaniu sądowoadministracyjnym, biorąc pod uwagę przedmiot zaskarżenia, jest wpisem stałym i wynosi 500 zł. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem zainteresowanego obejmuje on zwolnienie od kosztów sądowych), sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu przyznanie tego przywileju następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołana regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To on bowiem powinien wykazać, że istnieje przesłanka dla przyznania prawa pomocy. Wniosek zatem musi być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii wymaga zatem ustalenia, czy strona wykazała, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą zagrażałoby codziennej egzystencji S.J. i jego najbliższych. Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym wskazuje się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych Tak więc prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają go wcale. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjaśnić nadto należy również, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie omawianego prawa wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z kosztami, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia kondycja finansowa w jakiej się znajduje strona, bowiem dochód na osobę w jego rodzinie wynosi 3.300 zł. Z kolei koszty sądowe, celowe ze względu na kontynuowanie przez stronę postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 500 zł. Wydatek w tej wysokości bez wątpienia nie wpłynie na zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie zapewni on rodzinie minimum warunków socjalnych, nawet po uwzględnieniu kosztów leczenia żony. Z tych powodów, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.