I SA/Bd 440/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi Waldemara K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] 2006r. Nr [...] w sprawie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci pojazdu marki P. , nr rej. [...] W uzasadnieniu wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. prowadzi egzekucję z majątku Waldemara K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2004r. Nr [...] wystawionego na zaległość w podatku od towarów i usług za m-c wrzesień 2004r. Protokołem z dnia [...] 2005r. zajęto należący do zobowiązanego pojazd marki P. W dniu [...] 2006r. wpłynął do Urzędu Skarbowego we W. wniosek Waldemara K. o umorzenie podatku VAT za lata 2004-2005. W piśmie tym zobowiązany zawarł prośbę o odstąpienie od egzekucji zajętego samochodu, uzasadniając ją koniecznością dowożenia chorych rodziców na badania i zabiegi do szpitali we W. i B. Na wezwanie organu egzekucyjnego zobowiązany sprecyzował, iż wniosek dotyczy zwolnienia z egzekucji wskazanego samochodu. Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] działając na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego. W zażaleniu na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Waldemar K. podkreślił, iż samochód jest jedynym środkiem transportu w prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej. Ponownie wskazał, iż samochód służy do dowożenia rodziców na zabiegi lecznicze. Ponadto podniósł, iż samochód przedstawia znikomą wartość, jest w złym stanie technicznym. Odnosząc się do argumentów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia stanowił art. 13 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , który daje możliwość zwolnienia z egzekucji przez organ egzekucyjny określonych składników majątkowych zobowiązanego. Zwolnienie takie może nastąpić , gdy : - zobowiązany wystąpi w tej sprawie z wnioskiem, - zwolnienie jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, - zobowiązany uzyska na zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji zgodę wierzyciela. Organ odwoławczy podkreślił, iż zobowiązany składając wniosek winien przedłożyć też zgodę wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel zgody takiej nie udzielił, a wyrazem stanowiska wierzyciela jest decyzja z dnia [...] 2006r. Nr [...] o odmowie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za lata 2004-2005. W ocenie organu drugiej instancji wolą wierzyciela jest dochodzenie od zobowiązanego tych należności. Organ egzekucyjny zobligowany jest podjąć więc wszelkie środki zmierzające do wyegzekwowania należności , w tym również egzekucję z ruchomości. Dyrektor Izby wskazał, że wobec nie wyrażenia zgody przez wierzyciela na zwolnienie z egzekucji wskazanego we wniosku składnika majątkowego nie zostały spełnione przesłanki z art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie mniej nadmienił, iż nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek organ egzekucyjny "może", lecz nie ma obowiązku zwolnienia określonego składnika majątkowego spod egzekucji. Orzekanie w tych sprawach opiera się bowiem na uznaniu administracyjnym a więc w warunkach pewnej swobody decyzyjnej. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ egzekucyjny odmówił wnioskowanego zwolnienia spod egzekucji po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego wskazując, iż zobowiązany nie reguluje deklarowanych podatków stąd konieczność ich dochodzenia w drodze przymusu administracyjnego. Podkreślono, iż na zajęty przez organ egzekucyjny rachunek bankowy dłużnika nie wpływają żadne środki pieniężne. W tych okolicznościach powołane przez obowiązanego argumenty dotyczące trudnej sytuacji rodzinnej związanej z chorobami rodziców nie mogą przesądzić o pozytywnym załatwieniu wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o odstąpienie od zlicytowania zajętego samochodu. W uzasadnieniu skargi powołano argumenty podnoszone już na etapie postępowania zażaleniowego podkreślając, iż zajęty samochód stanowi znikomą wartość i jest w bardzo złym stanie technicznym – skorodowany, dziury w karoserii. Zlicytowanie samochodu nie pokryje kosztów wyceny rzeczoznawcy i nie zmniejszy zadłużenia skarżącego w stosunku do Urzędu Skarbowego. Ponownie skarżący wskazuje, iż samochód jest jego narzędziem pracy. Ponadto służy do dowożenia do lekarzy i na zabiegi chorych rodziców. Rodzice mają niskie emerytury dlatego by ratować ich życie skarżący był zmuszony przeznaczyć podatek VAT na ich leczenie. Stąd powstało zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego we W. , które skarżący chce zlikwidować przez układ ratalny z Urzędem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności czyli zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu wskazanego naruszenia prawa zarzucić nie można. Podstawę prawną dokonanego rozstrzygnięcia stanowił art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zgodnie z którym organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes , może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego , jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż to na zobowiązanym spoczywa ciężar uzyskania zgody wierzyciela. W przedmiotowej sprawie zobowiązany (skarżący) zgodny takiej nie przedłożył. Organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego we W.) w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 marca 2006r. nie odnosi się w ogóle do kwestii uzyskania zgody wierzyciela rozpatrując wniosek w kontekście przesłanek z art. 13 § 1 cyt. ustawy. Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wskazuje, iż wierzyciel zgody nie udzielił czego wyrazem jest decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] 2006r. o odmowie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. W ocenie Sądu błędnie jest stanowisko organu drugiej instancji, iż stanowisko wierzyciela w kwestii zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego może stanowić decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Pomijając fakt, iż w niniejszej sprawie decyzja ta wydana została po wydaniu postanowienia przez organ egzekucyjny o odmowie wyłączenia spod egzekucji, to podkreślić należy, iż całkowicie odmienne przesłanki rozpatruje organ orzekając w przedmiocie umorzenia (bądź odmowy) zaległości podatkowych. Nie mniej w sprawie będącej przedmiotem skargi występuje sytuacja gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. W takiej sytuacji , zdaniem Sądu, organ ten mógł odstąpić od uzupełnienia wniosku w zakresie stanowiska wierzyciela i rozpatrzyć merytorycznie sprawę. Przechodząc zatem do oceny merytorycznego rozstrzygnięcia podkreślić należy, iż postanowienia podejmowane przez organy egzekucyjne na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające wyłączenie spod egzekucji określonego składnika majątkowego pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Rozstrzygnięcia z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Jednakże kontrola tego typu postanowień ogranicza się tylko i wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Tym samym, skoro Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonego postanowienia , nie jest władny wkraczać w sferę samego uznania organów administracyjnych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonego postanowienia. Kontrola rozstrzygnięć wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes zobowiązanego. Tym samym należy zgodzić się ze stanowiskiem organów , iż uznaniowy charakter instytucji wyłączenia spod egzekucji powoduje, iż zastosowanie wobec zobowiązanego tej instytucji jest prawem, a nie obowiązkiem organu. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, iż przyznana organom administracyjnym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. Należy wskazać, iż organ egzekucyjny przeanalizował sytuację finansową i rodzinną skarżącego a przede wszystkim możliwości zaspokojenia wierzyciela w inny sposób (inny środek egzekucyjny) niż zajęcie ruchomości (samochodu osobowego marki P.). Zgromadzony w sprawie materiał w ocenie Sądu nie pozostawia wątpliwości, iż podejmując rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie organ znał sytuację skarżącego, w sposób prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie dokonał również analizy wskazanych przez skarżącego okoliczności, w celu ustalenia, czy wystąpił ważny interes zobowiązanego. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.