I SA/Bd 447/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. sprawy ze skargi J. K. i L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia [...] strona skarżąca wystąpiła do Burmistrza S. o umorzenie zaległości podatkowych. W ramach przedmiotowego żądania wnioskodawcy domagali się umorzenia zaległości wynikającej z prawomocnej decyzji Burmistrza S. z [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2007 rok w wysokości [...] oraz umorzenia należności wynikających z obciążenia hipotecznego w wysokości [...] oraz [...]. Wnioskodawcy wskazali, że nie znają pochodzenia dwóch ostatnich należności, zabezpieczonych hipotecznie. Strona wskazała na konieczność poniesienia licznych wydatków na wykonanie prac remontowych w zabytkowych budynkach położonych na terenie nieruchomości oraz związany z nimi ważny interes podatnika i interes publiczny. Decyzją z [...] Burmistrz S. odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości. Organ wskazał, że sytuacja wnioskodawców nie uzasadnia zastosowania ulgi. Oceniając sytuację strony organ uznał, że w sprawie brak jest podstaw dla stosowania pomocy we wnioskowanym zakresie albowiem nie występuje uzasadniony interes publiczny, ani też ważny interes podatnika. W odwołaniu od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. podatnicy zaskarżonej decyzji zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę polegający na przyjęciu, że obecna sytuacja finansowa strony nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej oraz naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie braku zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowej lub uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S., wskazując że rozstrzygnięcie organu I instancji nastąpiło zgodnie z obowiązującym prawem, a zarzuty odwołujących się nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności nie można uwzględnić powoływanej przez stronę okoliczności ponoszenia licznych wydatków związanych z remontem nieruchomości. Taka sytuacja nie obliguje organu podatkowego do zastosowania zwolnień w podatku. Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją wyjątkową i winna ona być stosowana w szczególnych okolicznościach. Zasadą naczelną wynikającą z art. 84 Konstytucji RP jest powszechność obowiązku płacenia podatków, a bezpodstawne stosowanie ulg i umorzeń stawiałoby podatników w szczególnie uprzywilejowanej sytuacji. Organ wskazał, że w wypadku licznych nakładów strona może ubiegać się o inne formy pomocy i środki celem przeprowadzenia remontów. Organ za nietrafny uznał także zarzut zaniechania zebrania i rozważenia materiału dowodowego. Wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji prawidłowo określił sytuację majątkową strony, a w szczególności jej dochody. Powyższe okoliczności organ I instancji ustalił w toku postępowania wyjaśniającego. Nie zostały one zakwestionowane przez stronę w toku postępowania, ani też w odwołaniu. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie występuje ważny interes podatnika, ani interes publiczny, który przemawiałby za umorzeniem zaległości podatkowej. Na decyzję organu II instancji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepoinformowanie jej o terminie rozpatrzenia sprawy oraz naruszenie art. 67 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie braku przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowej lub uchylenie zaskarżonej decyzji. Strona podniosła, że umorzenie zaległości podatkowych w niniejszej sprawie uzasadnione jest zarówno ważnym interesem podatnika, jak i interesem publicznym. Zarzuciła, że organ nie przedstawił żadnych dowodów, które wykazałyby, że brak jest przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Organ również nie podważył w tym zakresie dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania. Skarżący zarzucili, że organ nie przeprowadził wnikliwej analizy zarówno dowodów, jak i przedstawionych argumentów, uniemożliwiając tym samym ustosunkowanie się do oceny materiału dowodowego i oceny prawnej. Organ zwłaszcza nie ustosunkował się do poglądów utrwalonych w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych, a powołanych w odwołaniu od decyzji Burmistrza S. Skarżący zarzucili, że organy podatkowe na tyle zignorowały ich wniosek, że nawet nie ustaliły, czy należności wynikające z obciążenia hipotecznego należą do kręgów podatkowych i czy wniosek o ich umorzenie może być w ogóle rozpatrzony. Uzasadniając zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika strona wskazała, że przejawia się ona w trudnej sytuacji finansowej wynikającej z konieczności odbudowy i remontu zabytkowego młyna. W czasie tych prac podatnicy nie będą w stanie ponieść kosztów obejmujących spłatę należności podatkowych. Odnosząc się do zaistnienia przesłanki interesu publicznego skarżący wskazali, że umorzenie zaległości podatkowych, o które wnoszą ma znaczenie społeczne gdyż związane jest z budową na terenie miasta małej elektrowni wodnej, jak też ratowania budynku zabytkowego młyna. Strona powołała się w tym zakresie na decyzję Burmistrza S. z [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie, wzmocnieniu ścian, budowie dachu na budynku turbinowni przy młynie wodnym na rzece [...] i zmianie użytkowania na małą elektrownię wodną. Uzasadnienie powołanej decyzji wskazuje, że zadanie to stanowi inwestycję celu publicznego wymienioną w art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona wskazała również na publiczny interes działań związanych z ratowaniem zabytków. Na poparcie swojej argumentacji powołała orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie tylko z powodu zarzutów zawartych w skardze. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procesowych, co mogło wpłynąć na wynik sprawy. Sąd uznał, że została ona wydana przedwcześnie, bez dokładnego ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Pierwszym zasadniczym naruszeniem jest brak prawidłowego ustalenia zakresu ulgi, udzielenia której domagali się skarżący we wniosku z [...]. Swoje żądanie wnioskodawcy sformułowali w taki sposób, że domagali się umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2007r w kwocie [...] oraz, co bardziej istotne z uwagi na wysokość należności, umorzenia wierzytelności zabezpieczonej hipotekami na nieruchomości ustanowionymi na rzecz Urzędu Miejskiego w S., jak i Gminy S. W odpowiedzi na tak sformułowane żądanie ani organ pierwszej, ani drugiej instancji nie przeanalizowali wniosku w tym zakresie, poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu decyzji odrębnych rozważań na okoliczność czy takie zobowiązanie dłużnika rzeczowego może być rozpatrywane w ramach wniosku o umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej. Jednocześnie, jak to trafnie zarzucili w skardze skarżący, organ nie ustalił nawet jednoznacznie, jaki charakter mają przedmiotowe należności zabezpieczone hipotecznie (teoretycznie mogą mieć nawet charakter cywilnoprawny). Powyższe kwestie mają pryncypialne znaczenie dla rozstrzygania o wniosku o umorzenie zaległości podatkowej albowiem zakres i istnienie owej zaległości, tudzież należności ubocznych pozwala na ocenę czy zachodzą ustawowe przesłanki udzielenia ulgi. Dopiero ustalenie wysokości należności objętych wnioskiem pozwala na ocenę czy ich zapłata w kontekście sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy jest możliwa i jakim kosztem. Organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał, czy rozstrzygał o uldze w kontekście wszystkich należności objętych wnioskiem (brak jakiegokolwiek uzasadnienia, że było to prawnie dopuszczalne), czy też tylko w odniesieniu do zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2007r. Poza powyższym istotnym brakiem rozstrzygnięcia, decyzja zaskarżona nie odnosi się do podnoszonych przez skarżących okoliczności, że przedmiotowa nieruchomość ma zabytkowy charakter i zabiegi właścicieli zmierzających do jej odrestaurowania mają szerszy wymiar społeczny. Organ nie zweryfikował takich twierdzeń negatywnie rozpoznając wniosek. Jest to okoliczność niewyjaśniona, szczególnie w kontekście zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Należy podkreślić, że decyzje wydawane na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej mają uznaniowy charakter, ale dopiero po ustaleniu, że w sprawie zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych w nim ustawowych przesłanek. Do tego etapu rozstrzygania zadaniem organu jest dokładne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy i odniesienie się do istotnych w tym zakresie twierdzeń stron. Przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" stanowią ogólnie sformułowane dyrektywy wyboru, których treść w znaczącej mierze wypełniło orzecznictwo sądowe. Trzeba uznać, że zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie nieostrych pojęć, które każdorazowo muszą być odnoszone do konkretnego stanu faktycznego. Ustalenie, że w sprawie nie są spełnione przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego determinuje negatywne rozstrzygnięcie o uldze. Ustalenie, że istnieje chociaż przesłanka, o której mowa w przepisie pozwala organowi na rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego, co – po dokonanym wyborze - także wymaga uzasadnienia. Z uwagi na wskazane powyżej istotne braki w ustaleniu stanu faktycznego i potrzebie uzupełnienia rozstrzygnięcia w tym zakresie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt.3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednocześnie zgodnie z art. 152 ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.