I SA/Bd 448/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. sp. z o. o. w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o. o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier za luty 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 07 lipca 2011 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że obecnie pozostaje w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku podatkowym poniosła stratę w wysokości 2.170.353,36 zł. W wyniku wprowadzenia nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier zapłaciła o 277,8 % podatku więcej niż przed zmianą przepisów. Skarżąca wskazała, że podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych obniżając koszty funkcjonowania firmy. Wyjaśniła, że powodem trudnej sytuacji finansowej jest również wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz wygasanie i nie przedłużanie posiadanych zezwoleń. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 2.336.820 zł, wartość środków trwałych 8.039.924,62 zł zaś stan na rachunku bankowym zostało zgromadzonych 14.312,75 zł. Postanowieniem z dnia 05 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek spółki z uwagi na wykazane dodatnie saldo na rachunku bankowym skarżącej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 17 sierpnia 2011 r. spółka wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu wskazała, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku spółki jest obecnie zerowy. Skarżąca dodała, że sprzedaż majątku nieruchomego spółki miałaby charakter nieodwracalny i w przypadku pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia sprawy przez Sądem odzyskanie tego majątku nie będzie już możliwe. W odniesieniu do posiadanych środków finansowych na rachunku bankowym, skarżąca wskazała, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, szczególnie drastycznie wysokiego podatku od posiadanych automatów. Zarządzeniem z dnia 05 września 2011 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie posiadanych nieruchomości i ruchomości (np. środków transportu), złożenie odpisu zeznania podatkowego za 2010 r. w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, złożenie odpisu deklaracji miesięcznych na podatek dochodowy za okres ostatnich 3 miesięcy, złożenie wyciągów obrazujących stan środków na posiadanych przez spółkę bieżących rachunkach bankowych oraz wyciągów z posiadanych lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące. W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka nadesłała tabele amortyzacyjnych środków trwałych – budynki i budowle, środki transportu, CIT-8 za 2010 r., oświadczenie o wyniku podatkowym za okres ostatnich 3 miesięcy, rachunek zysków i strat oraz bilans na dzień 31 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 05 sierpnia 2011 r., stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższej regulacji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na osobie prawnej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo należy zauważyć, że gwarantowane art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak również wysokość wpisu sądowego wynoszącą w tej sprawie 2.874 zł oraz stan faktyczny przedmiotowej sprawy, Sąd stwierdził, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 2.336.820 zł, wartość środków trwałych 8.039.924,62 zł, za 2010 r. (według CIT-8) spółka osiągnęła przychód wynoszący 27.998.670,02 zł, poniosła koszty uzyskania tego przychodu w wysokości 29.949.203,79 zł, co spowodowało, że w konsekwencji poniosła stratę w wysokości 1.950.533,77 zł. Zauważyć jednakże wypada, że jak wynika z nadesłanego na wezwanie Sądu bilansu na dzień 31 lipca 2011 r. spółka posiada środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 2.036.055,08 zł. Dodać też wypada, że kwota ta uległa zwiększeniu bowiem na koniec roku 2010 spółka posiadała kwotę 1.675.102,27 zł (bilans na dzień 31 grudnia 2010 r. załączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy). Z bilansu na dzień 31 lipca 2011 r. wynika również, że spółka posiada inne środki pieniężne w wysokości 202.444 zł (z bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. - 208.129 zł). Oceniając zatem sytuację skarżącej, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów finansowych należy stwierdzić, że spółka dysponuje środkami pieniężnymi i ponosi wydatki związane z bieżącą działalnością. Przy czym podkreślenia wymaga, że do takich wydatków zaliczają się również opłaty sądowe. Przedsiębiorca nie może tych ostatnich wydatków pomijać w planowaniu kosztów swojej działalności, licząc na to, że uzyska dofinansowanie z budżetu państwa. Traktowanie innych kosztów działalności z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku, gdy podmiot kontynuuje swoją działalność stanowiłoby nadużycie wnioskowanej instytucji. Wprawdzie spółka wykazuje straty podatkowe w ostatnich latach, ale nie jest to także żadna nadzwyczajna okoliczność, pozwalająca na potraktowanie skarżącej w sposób uprzywilejowany i sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym. Podkreślenia wymaga bowiem, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającą wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Zaznaczyć również trzeba, że przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością. Dodatkowo wyjaśnić należy, że również powoływana przez stronę okoliczność obniżenia kosztów funkcjonowania firmy, celem zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, w ocenie Sądu, nie dowodzą złej kondycji finansowej i niemożności zdobycia środków na koszty sądowe. Okoliczności takie stanowią bowiem normalne ryzyko związane z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej i nie uzasadniają kredytowania należnych opłat sądowych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.