I SA/Bd 448/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska -Wasilewicz sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi E. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata M. W. kwotę [...](dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Bd 448/19 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrza S. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Skarżącego w sprawie umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Po rozpatrzeniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podanie (wniosek) Skarżącego z dnia [...] lutego 2019 r. zawierał braki formalne – z jego treści nie wynikało, jakich zaległości podatkowych dotyczy, jakiego podatku, za jakie okresy i w jakiej kwocie. Niewystraczające było powołanie się przez podatnika na decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. i decyzje wcześniejsze. Na wnioskodawcy bowiem spoczywa obowiązek określenia w treści wniosku (żądania), czego się domaga od organu podatkowego w sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi (umorzenia zaległości podatkowej) wszczęte może być tylko na wniosek. Organ nie może domyślać się jakiej zaległości podatkowej podanie dotyczy. W przypadku, gdy analiza treści wniosku nie usuwa wątpliwości, co do zakresu żądania podatnika, organ podatkowy ma obowiązek wezwać podatnika do usunięcia braku formalnego wniosku. Ponadto wniosek zawierał także inne braki w postaci niedołączenia do wniosku załączników, wymaganych przez art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 362 ze zm.). W ocenie SKO Burmistrz S. miał podstawę prawną, aby wezwać podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. Wezwanie prawidłowo wskazywało braki formalne, których nieusunięcie uniemożliwiało nadanie wnioskowi właściwego biegu, termin na dokonanie tej czynności, a także zawierało pouczenie o skutku niezastosowania się podatnika do wezwania w zakreślonym terminie. Stosownie do art. 169 § 4 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Zatem w ocenie organu drugiej instancji Burmistrz S. prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie przepisy prawa. W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił, że powyższe postanowienie jest krzywdzące i nieadekwatne do zgłoszonych żądań. Argumentował, że nie występował o pomoc de minimis i inną pomoc publiczną, ani o ulgę w zapłacie zobowiązania podatkowego, ale o umorzenie zaległego podatku w całości, o faktyczne zwolnienie w podatku. Podniósł, że jego sytuacja jest znana organom i jest niezmienna od 2015 r. Zdaniem skarżącego nie było w związku z tym potrzeby udzielania organowi dodatkowych wyjaśnień. Dodatkowo zarzucił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z pominięciem art. 192 O.p., czy uniemożliwiono stronie zapoznanie się z kompletnością, obiektywnością dowodów oraz ewentualne złożenie brakujących dowodów, czym odebrano mu szansę wypowiedzenia się w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych stosując przy ocenie kryterium legalności czyli zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć. Należy wskazać, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej tj. decyzja, czy, jak w niniejszej sprawie, postanowienie – podlega uchyleniu tylko wówczas, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1306 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie SKO w B., mocą którego pozostawiono wniosek Strony bez rozpatrzenia, z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Spór dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy SKO w B. zasadnie pozostawiło wniosek Strony o umorzenie podatków bez rozpatrzenia. Jak wynika z akt sprawy Skarżący wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. wystąpił do Burmistrz S. o umorzenie zaległości podatkowych "na podstawie prawnej i faktycznej jak w decyzji [...] z dnia [...].02.2015 r. i wcześniejszych umarzających". W odpowiedzi Burmistrz S. pismem z dnia [...] marca 2019 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez doprecyzowanie: których rat, za jakie lata i w jakiej kwocie dotyczy wniosek o umorzenie oraz o dołączenie do wniosku, zgodnie z wymogami art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1808), wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis lub oświadczenia o udzielonej pomocy de minimis oraz oświadczenia o innej pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, jaką podatnik otrzymał w okresie ostatnich 3 lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy (lata budżetowe). Dodatkowo organ wezwał podatnika do spełnienia wymogów stawianych w art. 122, art.187 i art. 155 O.p., t.j. do dostarczenia materiałów, dokumentów określających sytuację ekonomiczno-finansową podatnika (decyzje przyznające renty, przyznane zasiłki) oraz do wypełnienia załączonych druków. Burmistrz wskazał, że dokumenty należy dostarczyć w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania i zastrzegł i że nieusunięcie wskazanych braków w zakreślonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W podstawie prawnej wezwania Burmistrz powołał art. 155 § 1, art. 168 § 2 i art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej – O.p.). Powyższe wezwanie zostało doręczone Panu E. I. w dniu [...] marca 2019 r. Podatnik w zakreślonym terminie nie usunął wskazanych braków formalnych wniosku. Uzupełnieniem braków w opinii organu nie było pismo Strony z dnia [...] marca 2019 r., gdyż Skarżący nie sprecyzował żądania, nie podał danych niezbędnych od usunięcia wskazanych przez Burmistrza braków, a ponadto nie złożył wymaganych oświadczeń. Podatnik wskazał m.in., że umarzając podatek na wniosek z dnia [...] lipca 2012 r. oraz egzekucją [...] czerwca 2013 r. na kwotę [...]zł organ podatkowy wygenerował "nadpłatę", z której na mocy wadliwych decyzji (usuniętych z prawnego obiegu) w bezprawny sposób potrącał za kolejne lata podatki, których dotyczy wniosek o umorzenie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrz S. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Strony z [...] lutego 2019 r. w sprawie umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego, na podstawie art. 169 § 4 O.p. w związku z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz Rozporządzenia Komisji (UE)20ł9/316 z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 51 I z 22.02,2019). Jak wynika z akt sprawy, organ wyjaśnił Stronie, że powyższe przepisy wymagają od osób ubiegających się o pomoc w formie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, przedłożenia organowi podatkowemu: wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymały w roku, w którym ubiegają się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie oraz informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis. Wobec niezastosowania się podatnika do wezwania z dnia [...] marca 2019 r. w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, podanie pozostawione zostało bez rozpatrzenia, zgodnie z pouczeniem zawartym w treści wezwania. W opinii Sądu organ odwoławczy zasadnie nie uznał zarzutów Strony zawartych w zażaleniu. To, że przed organem I instancji toczą się od wielu lat sprawy z wniosków Strony dotyczące umarzania podatków nie oznacza, że organ może taką decyzję wydawać bez dostarczenia wymaganych zaświadczeń skoro jak twierdzi Strona zna Jego sytuację. Sytuacja może ulec zmianie dlatego przepisy wymagają aktualnych dowodów. Podatnik złożył zażalenie na powyższe postanowienie do tut. Kolegium w ustawowym terminie, twierdząc, że krzywdzące jest uznanie przez Burmistrza S., że nie uzupełniając na wezwanie rzekomych braków wniosku nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, w sytuacji gdy organ podatkowy mógł merytorycznie rozpatrzyć wniosek i orzec o istnieniu bądź braku przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 O.p., ponieważ organ zna sytuację podatnika od lat. Na tej podstawie skarżący domagał się uchylenia postanowienia Burmistrza S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. orzekło utrzymać w mocy powyższe postanowienie Burmistrza S.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium zwróciło uwagę, że istotnie podanie (wniosek) E. I. z dnia [...] lutego 2019 r, zawierał braki formalne. Z treści wniosku nie wynikało jakich zaległości podatkowych dotyczy, jakiego podatku, za jakie okresy i w jakiej kwocie. Niewystraczające było powołanie się przez podatnika na decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. i decyzje wcześniejsze. Na wnioskodawcy bowiem spoczywa obowiązek określenia w treści wniosku (żądania), czego się domaga od organu podatkowego w sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi (umorzenia zaległości podatkowej) wszczęte może być tylko na wniosek. Organ nie może domyślać się jakiej zaległości podatkowej podanie dotyczy. W przypadku, gdy analiza treści wniosku nie usuwa wątpliwości, co do zakresu żądania podatnika, organ podatkowy ma obowiązek wezwać podatnika do usunięcia braku formalnego wniosku. Art. 169 § 1 O.p. stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia". Powyższy przepis reguluje zasady usuwania braków w podaniach. Ma on charakter gwarancyjny. Wnoszący podanie, co do zasady, otrzymuje bowiem szansę naprawienia błędów i uzupełnienia braków w podaniu. Dopiero niewykonanie wskazówek organu może spowodować negatywne skutki w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy w celu ich usunięcia na podstawie art, 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi właściwego biegu. Brak formalny może również odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania. Przy czym niespełnienie przez pismo (podanie) wymogów przewidzianych przepisami prawa nie ogranicza się jedynie do przepisów ordynacji podatkowej (por. uchwałę NSA w Warszawie z 26 maja 2003 r., FPK 3/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 125), W sytuacji gdy przepisy prawa wymagają dołączenia do wniosku ściśle określonych w formie lub treści załączników, które mają na celu potwierdzenie zasadności tego wniosku, wówczas braki tych załączników - co do formy lub co do treści – należy traktować na równi z brakami formalnymi samego wniosku. Przykładem takiej regulacji jest art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tak P. Pietrasz [w:] L. Etel (red.). Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019, komentarz do art. 169 O.p.). Do niezbędnych elementów podania należy, zgodnie z art. 168 § 2 O.p. treść żądania. Z kolei według art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Na podstawie ww. przepisów treść żądania dotyczącego umorzenia zaległości podatkowych powinna wskazywać jakich zaległości podatkowych wniosek dotyczy (jakiego podatku, za jaki okres) oraz określać zakres umorzenia (w całości, czy w części). Jak już wyżej wyjaśniono, organ nie może domniemywać zakresu żądania podatnika, gdy sprawa podlega rozstrzygnięciu tylko na wniosek. Ma rację organ stwierdzając, że tego rodzaju braki żądania wniosku, zaliczyć należy do braków uniemożliwiających nadanie wnioskowi właściwego biegu. Ponadto, jak wyżej wskazano wniosek zawierał także inne braki w postaci niedołączenia do wniosku załączników, wymaganych przez art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362 ze zm.). Z przepisu powyższego wynika, że podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; 2) informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis. Podmiot ubiegający się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis w rolnictwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat obrotowych, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; 2) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis w rybołówstwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rybołówstwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; 3) informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie. Na podstawie art. 37 ust. 2a ww. ustawy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 29 marca 2010 r, w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. z 2010 r. Nr 53, p oz. 311) oraz rozporządzenie z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie informacji składanych przez podmioty ubiegające się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2010 r. Nr 121, poz. 810). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów Burmistrz S. miał podstawę prawną, aby wezwać podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. Wezwanie prawidłowo wskazywało braki formalne, których nieusunięcie uniemożliwiało nadanie wnioskowi właściwego biegu, termin na dokonanie tej czynności, a także zawierało pouczenie o skutku niezastosowania się podatnika do wezwania w zakreślonym terminie. Stosownie do art. 169 § 4 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Zarzuty postawione w skardze nie odnoszą się do meritum postanowienia organu odwoławczego. W uzasadnieniu tego postanowienia szczegółowo wyjaśniono wnioskodawcy podstawę prawną żądania przez Burmistrza S. usunięcia braków formalnych podania z dnia [...] lutego 2019 r. raz podstawę prawną i faktyczną pozostawienia tego podania bez rozpatrzenia. Ewentualne usunięcie braków formalnych podania na etapie postępowania odwoławczego nie mogło przynieść spodziewanego przez skarżącego skutku. Skarżący został jednoznacznie pouczony jakie braki formalne, w jaki sposób i w jakim terminie powinien usunąć w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i jakie będą skutki niezastosowania się do wezwania organu. Kolegium słusznie oceniło, że postanowienie Burmistrza S. nie narusza przepisów prawa oraz nie zostały naruszone przepisy postępowania, co stanowiło podstawę do utrzymania tego postanowienia w mocy. Bezpodstawny jest ponadto zarzut naruszenia przez Kolegium art. 192 O.p., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Stron swoje stanowisko przedstawiła w zażaleniu, zaś w postępowaniu odwoławczym nie były gromadzone dodatkowe dowody. Swoje ustalenia Kolegium oparło w całości na materiale znajdującym się w aktach organu pierwszej instancji, tj. na wniosku podatnika z [...] lutego 2019 r., wezwaniu podatnika z [...] marca 2019 r. do usunięcia braków formalnych podania oraz na ocenie zaskarżonego postanowienia. Wszystkie ww. dokumenty były znane skarżącemu, w związku z czym zarzut naruszenia art. 192 O.p. jest niezrozumiały. Na podstawie powyższych ustaleń Kolegium słusznie uznało, że Burmistrz S. prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie wskazane wyżej przepisy prawa. Wydane postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku podatnika z dnia [...] lutego 2019 r. jest zgodne z prawem, a to oznacza, że skarga podlega na podstawie art. 151 cyt. ustawy p.p.s.a. oddaleniu. W powyższym stanie rzeczy, zdaniem tutejszego organu odwoławczego, skarga jest bezzasadna i należy ją oddalić. U. Wiśniewska H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka