I SA/Bd 450/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 października 2006 r. sprawy ze skargi Adama M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych 2. w pozostałej części oddala skargę 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części, w której zgodnie z pkt 1 została uchylona 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 412 (czterysta dwanaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego Nr [...] z dnia [...] 2003r. złożonego przez Adama M. za nieprawidłowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ celny II instancji wskazał, że Adam M. zgłosił w Urzędzie Celnym w T. (Oddziale Celnym w G.) na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] 2003r. do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towar, tj. samochód ciężarowy marki V. nr nadwozia [...], wobec którego zastosowano obniżoną stawkę celną na podstawie świadectwa przewozowego EUR-1 nr [...] z dnia [...] 2003r. Z uwagi na powstałe w opinii organu l instancji wątpliwości co do pochodzenia importowanego towaru, powyższy dowód pochodzenia został przesłany do niemieckich władz celnych w celu jego weryfikacji. W odpowiedzi niemieckie władze celne nadesłały pismo nr [...] z dnia [...] 2005r., w którym poinformowały, że importowany pojazd posiada polskie pochodzenie, a wpis widniejący w polu nr 4 dokumentu - "Deutschland" został dokonany omyłkowo. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2005 r. organ l instancji wszczął z urzędu postępowanie w omawianej sprawie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2005r. powołano biegłego tłumacza języka niemieckiego Józefa J. w celu dokonania tłumaczenia na język polski pisma niemieckich władz celnych nr j.w., zawierającego wynik przeprowadzonej kontroli. W dniu [...] 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał decyzję nr [...], w której uznał zgłoszenie celne nr j.w. za nieprawidłowe. Adam M. pismem z dnia [...] 2005 r. złożył od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w T. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przedmiotowej decyzji zarzucił błędną interpretację przepisów art. 83 i 85 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny. Ponadto stwierdził o bezpodstawnym naliczeniu odsetek. Do odwołania strona skarżąca załączyła kserokopię niemieckiego dokumentu wywozowego nr [...], kserokopię świadectwa przewozowego EUR-1 nr [...] z dnia [...] 2003r., kserokopię zaświadczenia o homologacji w zakresie emisji spalin, złożone przez firmę "K.". Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2006r. wezwał stronę do złożenia zabezpieczenia w wysokości odpowiadającej kwocie powstałego długu celnego wraz z odsetkami wyrównawczymi. Z uwagi na to, że Adam M. w dniu [...]. 2006r. zabezpieczył kwotę długu celnego poprzez dokonanie wpłaty w wysokości 22.288,70 PLN na konto zabezpieczeń Izby Celnej w T. organ II instancji w dniu [...] 2006r. postanowieniem nr [...] wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W dniu [...] 2006r. do organu II instancji wpłynęła korespondencja od strony, zawierająca pismo niemieckich władz celnych nr [...] z dnia [...] 2006r. wraz z jego tłumaczeniem na język polski. W dniu [...] 2006r. Dyrektor Izby Celnej w T. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu l instancji. Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z przepisem art.13 § 1 ustawy ,,Kodeks celny", cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art.13 § 3 pkt 4 ,,Kodeksu celnego" Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. nr 226, poz. 1885) oraz postanowienia art.16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego (zał. do Dz. U. nr 104, poz. 662 z 1997r. z późn. zm.) wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: - towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, - pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR-1 lub deklaracją na fakturze, - został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Nie zachowanie jednego z warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej. Zgodnie z art.16 pkt 1 lit. a Protokołu IV do Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR-1. Ustalenie statusu pochodzenia jest niezbędne dla oceny prawidłowości zastosowania obniżonej stawki celnej, a zatem jest niezbędne dla wydania przez organ celny merytorycznej decyzji. Za prawidłowe ustalenie statusu pochodzenia odpowiada eksporter. Dowód pochodzenia wystawiony przez eksportera, a przedłożony do odprawy przez importera, powinien być prawidłowy tak pod względem formalnym, jak i materialnym. Oceny formalnej dowodu dokonuje organ celny w trybie art.70 "Kodeksu celnego". Ocena materialna możliwa jest tylko po przeprowadzeniu weryfikacji, do której powołane są władze celne kraju eksportu. Zgodnie z art. 32 Protokołu IV do Układu Europejskiego weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tego dokumentu, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Przepisy Protokołu IV nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadzały weryfikację. Zgodnie z art. 32 pkt 5 Protokołu IV władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Reguły pochodzenia w rozumieniu przepisów celnych pozwalają na określenie ekonomicznej przynależności towaru do danego kraju w zależności od stopnia udziału tego kraju w procesie wytwarzania towaru. Weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i kraju eksportu, państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przewidzianym postanowieniami Protokołu IV Układu Europejskiego ma charakter wiążący dla polskich organów celnych. Wiążący charakter wyniku weryfikacji przeprowadzanej przez władze celne kraju eksportu potwierdzają liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym między innymi wyrok z dnia 26 maja 2000r. sygn. akt l SA/Lu 1298/98, w którym NSA stwierdził, iż ,,nie jest rzeczą polskich organów celnych dociekać przyczyn wadliwości dołączonego do sprawy świadectwa EUR-1 (w przedmiotowej sprawie deklaracji na fakturze), jak również ustalanie wysokości szkody, jakiej ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, bowiem nie mieści się to w stosunku celno-prawnym, jaki łączy polski organ z podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą." Organ celny przyjął, że w omawianej sprawie informacja przekazana ze strony niemieckich władz celnych i przeprowadzona zgodnie z art.32 pkt 3 stanowi jedyną przewidzianą przez Protokół IV formę kontroli dowodów pochodzenia towaru i jest ona wiążąca dla administracji celnej kraju importu. Powyższa decyzja została zaskarżona pismem z dnia [...] 2006r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący zarzucił, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w T. została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w szczególności: 1. art. 233 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez utrzymanie w mocy decyzji również w zakresie nienależnie, zdaniem skarżącej, naliczonych odsetek wyrównawczych, 2. art. 2 ust. 2 Protokołu nr IV do Układu Europejskiego poprzez nieprawidłową interpretację wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia oraz uznanie, iż nie może on stanowić podstawy do zastosowania wobec importowanego towaru preferencji celnych, 3. art. 222 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania poprzez bezpodstawne obciążenie strony odsetkami wyrównawczymi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W swym kolejnym piśmie z dnia [...] 2006r. skarżący przedstawił wyjaśnienia dotyczące przedmiotowej sprawy mające na celu udokumentowanie, iż rzecz dotyczy towaru o preferencyjnym pochodzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w części zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też, zaskarżona decyzja w części dotyczącej odsetek wyrównawczych została wyeliminowana z obrotu prawnego. Przede wszystkim odnieść się jednak należy do należności głównej, jaką w przedmiotowej sprawie było cło, naliczone w związku z importem samochodu ciężarowego marki V. W trakcie postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego zgodnie z Protokołem IV do Układu Europejskiego stwierdzono, że sprowadzony na polski obszar celny pojazd nie ma pochodzenia niemieckiego, jak wskazano w dokumencie EUR 1, posiada zaś pochodzenie polskie. Zasadnie zatem uznano, iż samochód ten nie może korzystać z preferencyjnej stawki celnej związanej z towarami pochodzącymi z Unii Europejskiej. Przesłanki weryfikacji dowodu dokumentującego preferencyjne pochodzenie towaru zostały określone w art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu na wniosek władz celnych importu, a wynik weryfikacji pochodzenia towarów jest wiążący dla władz kraju importu (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 61/04, M. Prawn. 2004/11/488 oraz orzeczenie NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 56/04, Wokanda 2004/10/34). Wątpliwości co do takiej kwalifikacji towaru może budzić jedynie końcowa część pisma władz celnych niemieckich Centralnego Biura do spraw kontroli pochodzenia z dnia [...] 2006 r., załączonego przez skarżącego do akt sprawy w trakcie postępowania odwoławczego, w którym potwierdzono co do zasady, że nabyty przez importera pojazd posiada pochodzenie polskie. Z jej treści wynika, że niezależnie od wpisu w polu nr 4 mogłoby również być wystawione zaświadczenie o obrocie towarowym EUR 1, gdyż udokumentowano, że rzecz dotyczy towaru o preferencyjnym pochodzeniu w rozumieniu art. 2 ust. 2 protokołu nr IV do Układu Europejskiego. Stwierdzić w tym miejscu należy, iż dla strony niemieckiej przedmiotowy pojazd posiadał pochodzenie uprzywilejowane, które umożliwiało skorzystanie przez importera niemieckiego z preferencyjnej stawki celnej na mocy Protokołu IV Układu Europejskiego w związku z przepisami prawa unijnego regulującymi stosunki celnoprawne. Nie oznacza to jednak, że pojazd ten podlegał preferencyjnemu ocleniu w związku z jego importem na polski obszar celny. Decydujące znaczenie w tym zakresie posiadają krajowe uregulowania prawne normujące preferencje celne. Podstawowym aktem prawnym jest Taryfa celna będąca załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. nr 226, poz. 1885). Z jej treści wynika, że używane samochody ciężarowe sklasyfikowane pod symbolem PCN 8704 21 99 korzystają ze stawki zerowej w przypadku ich pochodzenia z Unii Europejskiej, krajów członkowskich EFTA, Czech, Słowacji, Węgier, Słowenii, Rumuni, Bułgarii, Litwy, Łotwy Estonii, Izraela, Wysp Owczych, Turcji, Chorwacji. Taryfa celna nie przewiduje zatem preferencyjnej stawki celnej dla pojazdów pochodzenia polskiego. Tym samym zasadnie organy celne uznały, iż sprowadzony samochód podlegał cłu wg stawki podstawowej. Nadmienić należy, iż towary pochodzenia polskiego sprowadzane powrotnie na polski obszar celny mogą korzystać z preferencji w postaci zwolnienia od cła na podstawie art. 191 § 1 Kodeksu celnego. Z treści tego przepisu wynika, że towary powracające są to towary, które przed wyprowadzeniem poza polski obszar celny były towarami krajowymi i w terminie 3 lat od dnia ich wyprowadzenia są powrotnie wprowadzane i dopuszczane do obrotu na polskim obszarze celnym. Towary powracające zwalnia się od cła na wniosek osoby zainteresowanej. Paragraf drugi tego artykułu stanowi, że w szczególnie uzasadnionych okolicznościach organ celny może wyrazić zgodę na przedłużenie terminu określonego w § 1 na wniosek osoby zainteresowanej, zgłoszony przed upływem terminu określonego w § 1. Z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że przedmiotowy samochód został wprowadzony na teren Niemiec w 1999 r., świadczy o tym jego pierwsza rejestracja w tym kraju. Oznacza to, w związku z importem (powrotem) tego pojazdu do kraju w styczniu 2003 r., iż powołane przepisy art. 191 Kodeksu celnego nie mogłyby znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych. Stwierdzić należy, iż odsetki wyrównawcze stanowią istotny element rozstrzygnięcia. Wprawdzie nie muszą być określone w konkretnej kwocie, ale decyzja wymiarowa powinna zawierać rozstrzygnięcie o tym, że odsetki są należne, według jakich zasad powinny być obliczone oraz wskazywać początkową datę ich naliczania wraz ze wskazaniem daty końcowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2004 r., sygn. akt V SA 808/03, LEX nr 150839). Każdy element składowy rozstrzygnięcia winien być uzasadniony zgodnie z regułami procedury podatkowej, stosowanej w sposób odpowiedni do spraw celnych. Stwierdzić należy, iż w zaskarżonej decyzji organ celny w ogóle nie zajął się kwestią odsetek wyrównawczych, natomiast organ pierwszej instancji poprzestał na konstatacji, iż zobowiązany winien w myśl § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. z dnia 28 listopada 1997 r.) udowodnić, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania, czego – zdaniem organu – zobowiązany nie uczynił. Zauważyć wypada, że odsetki wyrównawcze nie powstają automatycznie w związku z zaistnieniem długu, posiadają też odmienny charakter od odsetek za zwłokę naliczanych od zaległości publicznoprawnych. Odsetki te pobierane są przez organ celny w myśl art. 222 § 4 Kodeksu celnego, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej. Z powołanego przepisu wynika, że warunkiem pobrania odsetek jest uzyskanie korzyści finansowej przez zobowiązanego. Wobec powyższego skonstatować należy, że na organach celnych wydających rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek wyrównawczych spoczywa normatywny obowiązek uzasadnienia w decyzjach wymiarowych uzyskania przez zobowiązanego korzyści finansowej (por. uzasadnienia wyroków WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2004 r., sygn. akt V SA 1620/03, LEX nr 158081, z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt V SA 2033/03, LEX nr 158043, z dnia 2 kwietnia 2004 r., sygn. akt V SA 808/03, LEX nr 150839, z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt V SA 783/03, LEX nr 160685). Zaskarżona decyzja nie zawiera ustaleń w zakresie osiągnięcia przez stronę skarżącą korzyści finansowej z przesunięcia daty zarejestrowania kwoty należnej wynikającej z długu celnego. Wskazane naruszenie przepisu Kodeksu celnego, tym samym i przepisów procedury celnej uznać należy za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 1 w/w rozporządzenia Ministra Finansów organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Mając powołany przepis na względzie powiedzieć należy, że organ wydający zaskarżoną decyzję winien odnieść się do powoływanych przez skarżącego w odwołaniu argumentów, iż w dniu dokonania zgłoszenia celnego dysponował on wszystkimi niezbędnymi dokumentami do dokonania tego zgłoszenia, potwierdzonymi przez odpowiednie organy. Kwota długu celnego nie została więc zarejestrowana na skutek jego zaniedbania lub świadomego działania. Brak odniesienia się przez organ wydający zaskarżoną decyzję do motywacji skarżącego w kontekście treści powołanego przepisu rozporządzenia narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Mając więc powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja narusza art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak niezbędnych ustaleń faktycznych co do odniesionej korzyści finansowej przez skarżącego, brak oceny zgromadzonego materiału dowodowego w postaci stanowiska zobowiązanego zawartego w odwołaniu co do obciążających go odsetek oraz brak stosownego uzasadnienia w decyzji celnej w tym przedmiocie. W konsekwencji zaskarżona decyzja w części dotyczącej odsetek wyrównawczych podlegała uchyleniu na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W pozostałej części Sąd na podstawie art. 151 w/w ustawy oddalił skargę. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji w części uchylonej do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.