I SA/Bd 461/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie WSA: Jerzy Bortkiewicz, asesor sądowy Grzegorz Saniewski (spr.), Protokolant Joanna Synakiewicz, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej N. O. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę I SA/Bd 461/04 UZASADNIENIE W dniu [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa N. O. z siedzibą w W. złożyła Burmistrzowi W. korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2003 r., w której odmiennie niż w deklaracji złożonej [...] wskazano przedmiot opodatkowania: nie wykazano powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wykazując za to powierzchnię "pozostałych gruntów" oraz nie wykazano powierzchni użytkowej budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wykazując za to powierzchnię budynków "pozostałych". W piśmie złożonym wraz z deklaracją, datowanym na [...], Spółdzielnia zwracając uwagę na przedmiot jej statutowej działalności tj. administrowanie i eksploatację mieszkań będących własnością prywatną członków Spółdzielni oraz przekazanych w administrowanie przez Agencję Nieruchomości Rolnej podniosła, że działalność ta jest bezwynikowa, zaspakaja potrzeby socjalno – bytowe, wobec czego nie można uznać jej za prowadzenie działalności gospodarczej - zarobkowej. W toku postępowania Spółdzielnia wskazała na wysokość przysługującej jej nadpłaty – [...]. Decyzją z dnia [...] Burmistrz W. odmówił uznania korekty deklaracji oraz wniosku o nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] uchyliło powyższą decyzję Burmistrza i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wytknęło organowi I instancji brak uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej przez niego decyzji, a także brak postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia czy podatniczka prowadzi działalność gospodarczą. W toku ponownego postępowania Burmistrz uzupełnił materiał dowodowy m.in. o faktury dokumentujące sprzedaż przez Spółdzielnię usług w postaci dostawy ciepłej wody, zapewnienia centralnego ogrzewania oraz wykonywania prac porządkowych na rzecz Administracji Zasobów Komunalnych w W., zestawienie przychodów Spółdzielni i wyciąg z jej księgi głównej. W aktach sprawy ujęto oświadczenie Spółdzielni zawarte w protokole z dnia [...], iż osiąga ona także dochody z tytułu dzierżawy pomieszczeń oraz pismo podatniczki z dnia [...] prostujące owe oświadczenie w ten sposób, że Spółdzielnia osiąga "przychody z tytułu czasowego wynajmu pomieszczeń lokalu użytkowego służące częściowemu pokryciu kosztów eksploatacji lokalu socjalnego w W. i wskazujące na osiągnięty z tego tytułu przychód w wysokości [...]. Decyzją z dnia [...] Burmistrz W. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie [...]. W uzasadnieniu wskazał, że oprócz działalności podstawowej wskazanej w art. 1 ust. 1 oraz art. 1 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, spółdzielnia ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, co wynika z przewidzianej ustawą możliwości budowania lub nabywania budynków w celu wynajmowania lub nabywania budynków w celu wynajmowania lub sprzedaży znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu, a także zapisów art. 1 ust. 5 (zarządzanie nieruchomościami nie stanowiącymi mienia spółdzielni) i art. 1 ust. 6, stwierdzającego że spółdzielnia może prowadzić inną działalność gospodarczą. Według Burmistrza o stwierdzeniu, że Spółdzielnia N. O. jest przedsiębiorcą, decyduje okoliczność, iż wydzierżawia ona nieruchomości na potrzeby działalności gospodarczej (co wynika z pisma z dnia [...]) dzierżawi lokale użytkowe osobom nie będącym członkami Spółdzielni (oświadczenie w protokole z dnia [...]), nalicza amortyzację, a także fakt, iż jako przedmiot działalności w Krajowym Rejestrze Przedsiębiorców Spółdzielnia wskazała możliwość prowadzenia innej działalności na zasadzie umów zlecenia zawieranych z osobami prawnymi i fizycznymi oraz wynajmowania lokali użytkowych administrowanych przez Spółdzielnię. Po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności art. 1a ust. 1 pkt 3, oraz przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a w szczególności na art. 1 ust. 6, Kolegium stwierdziło, że nieruchomości stanowiące składnik majątku Spółdzielni należało zakwalifikować według wyższych stawek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Potwierdza to zdaniem Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wskazujący m.in. że Spółdzielnia wydzierżawia posiadane nieruchomości jako lokale użytkowe dla działalności gospodarczej, wynajmuje lokale mieszkalne osobom nie będącym członkami spółdzielni, nalicza opłaty amortyzacyjne. Ponadto z wypisu z KRS wynika, że podatniczka jest uprawniona prowadzić usługi zarządu nieruchomościami mieszkalnymi i wynajmować lokale mieszkalne administrowane przez spółdzielnię. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] jak również poprzedzającej ją decyzji Burmistrza W. z dnia [...] , zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności: – art. 75 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że skarżąca bezzasadnie zakwestionowała wysokość pobranego podatku od nieruchomości za 2003 r., – art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych przez przyjęcie, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i w związku z tym ciąży na niej obowiązek uiszczenia wyższego, związanego z działalnością gospodarczą podatku od nieruchomości, 2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; w szczególności nie wyjaśniono jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi Spółdzielnia, jakie lokale użytkowe dzierżawi, jakim osobom i jakiego rodzaju lokale wynajmuje. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że spółdzielnia działa w interesie i na rzecz swoich członków, prowadzi działalność w celu zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych, a dodatkowo może, ale nie musi prowadzić działalność gospodarczą. Podkreśliła, że w świetle art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej pod pojęciem działalności gospodarczej należy rozumieć działalność zarobkową. Według skarżącej zgodnie ze Statutem i ustawą Prawo Spółdzielcze prowadzi ona działalność bezwynikową – bez zysku. Nadwyżka jest rozdysponowana każdorocznie zgodnie z wolą Zebrania Przedstawicieli Członków – na potrzeby statutowe Spółdzielni. Okoliczność wskazania w przedmiocie działalności skarżącej, że może zarządzać nieruchomościami mieszkalnymi potwierdza jedynie, iż podstawową działalnością Spółdzielni jest zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych jej członków, a więc i administrowanie ich lokalami. Odmienny zapis nie było możliwy, gdyż PKD nie zawiera w swoich wykazach działalności spółdzielni na rzecz członków. Do zmiany Statutu w ten sposób obligowała Spółdzielnię ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym. Skarżąca przyznała, że wynajmowała lokale w tzw. lokalu socjalnym, tym niemniej był to wynajem okazjonalny, nie związany z działalnością gospodarczą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, gdyż skarżona decyzja nie narusza prawa. Nie jest zasadny zarzut skarżącej Spółdzielni sprowadzający się do stwierdzenia, że skoro działalność spółdzielni mieszkaniowej jest działalnością bezwynikową, to należy uznać ją za działalność niezarobkową, a tym samym uznać, że nie jest to działalność gospodarcza w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej, do którego odsyłał (w stanie prawnym obowiązującym w roku 2003) art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1999 r. o podatkach i opłatach lokalnych - co w konsekwencji powodowałoby brak obowiązku opodatkowania powierzchni gruntów i budynków spółdzielni podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Odnoszący się do działalności spółdzielni mieszkaniowej art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych stwierdza, że celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Członkowie spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali oraz będący właścicielami lokali stosownie do art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych są obowiązani uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali oraz nieruchomości z nimi związanych, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni oraz w zobowiązaniach spółdzielni z innych tytułów przez uiszczanie opłat. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy różnica między kosztami a przychodami gospodarki zasobami mieszkaniowymi spółdzielni zwiększa odpowiednio koszty lub przychody tej gospodarki w roku następnym. Przesądza to zatem, iż w zakresie podstawowej swojej działalności wypełniającej cel określony w art. 1 ust. 1 ustawy, tj. działalności ograniczonej do zaspakajania potrzeb członków spółdzielni, spółdzielnia mieszkaniowa nie może osiągnąć zysku, tj. nie prowadzi działalności zarobkowej, a tym samym nie można uznać, że prowadzi działalność gospodarczą. Spółdzielni prowadzącej działalność jedynie w powyższym zakresie nie można więc obciążyć podatkiem od nieruchomości obliczanym według stawek właściwych dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Pogląd taki w poprzednim stanie prawnym tj. przed wejściem w życie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, wyrażał także Naczelny Sąd Administracyjny (uchwała z dnia 6 maja 1996 r. sygn. akt FPK 4/96 opubl. ONSA z 1996 r. Nr 3 poz. 102, uchwała z 24 marca 1997 r. sygn. akt FPK 1/97, upubl. ONSA z 1997 r. Nr 3 poz. 109). Jednakże przepisy obecnie obowiązującej ustawy nie wyłączają jednakże możliwości prowadzenia przez spółdzielnię takiej działalności, która jest działalnością zarobkową, a tym samym działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Możliwość takiej działalności (działalności gospodarczej) wprost wynika z art. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który ogranicza jedynie jej przedmiot, przy czym najdalszą granicą tego ograniczenia jest zawarty w art. 1 ust. 6 wymóg bezpośredniego związku tej działalności z realizacją celu spółdzielni określonego w art. 1 ust. 1 ustawy. Przychody uzyskiwane z takiej działalności zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy spółdzielnia może przeznaczyć w szczególności na pokrycie wydatków związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w zakresie obciążającym członków oraz na prowadzenie działalności społecznej, oświatowej i kulturalnej. Skoro istnieje możliwość a nie obowiązek przeznaczania tych przychodów na wydatki obciążające członków spółdzielni, oznacza to, że prowadzenie przez spółdzielnię działalności gospodarczej pozwala jej na uzyskanie zarobku. Prowadzenie zatem przez spółdzielnię mieszkaniową, poza działalnością podstawową na rzecz członków spółdzielni, także działalności gospodarczej na rzecz osób trzecich jest prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu przyjętym dla potrzeb podatku od nieruchomości. Jak z powyższego wynika w przedmiotowej sprawie słusznie organy podatkowe badały, czy Spółdzielnia oprócz działalności podstawowej prowadzi działalność gospodarczą. Wbrew twierdzeniu skarżącej nie można zarzucić, aby postępowanie w tym względzie było prowadzone z istotnym uchybieniem przepisów proceduralnych, a zwłaszcza art. 122 Ordynacji podatkowej. Wynikający z tego przepisu nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie może być rozumiany w ten sposób, że należy wyjaśniać wszelkie okoliczności faktyczne, bez wnikania jakie jest ich znaczenie dla sprawy. Takie badanie wszystkich okoliczności sprawy mogłoby w rezultacie doprowadzić do niemożności zrealizowania zasady szybkości postępowania (art. 125 Ordynacji). Także z treści art. 188 Ordynacji wynika, że przedmiotem postępowania dowodowego powinny być okoliczności istotne dla podejmowanego przez organ podatkowy rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie wobec przyznania przez samą skarżącą w toku postępowania podatkowego, że dzierżawi (wynajmuje) pomieszczenia osobom trzecim, nieistotna była okoliczność, jakie to są osoby, jak też jakiego rodzaju lokale są wynajmowane. Za słuszny jedynie można uznać wspomniany w uzasadnieniu skargi zarzut (podnoszony wcześniej w toku postępowania podatkowego) że w przypadku spółdzielni o tym, czy jest ona spółdzielnią prowadzącą działalność gospodarczą nie decyduje sam wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Wpis taki na mocy art. 1 ust. 7 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 7 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, jest obowiązkowy. Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym przewiduje możliwość wpisania spółdzielni jedynie do znajdującego się w ramach Krajowego Rejestru Sądowego – rejestru przedsiębiorców. W tym rejestrze znajdzie się zatem nawet taka spółdzielnia, która ani nie przewiduje, ani też nie prowadzi innej działalności niż działalność podstawowa (wyłącznie na rzecz swoich członków). Uchybienie organów podatkowych w tym względzie, wobec zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego (zarówno co do dzierżawienia pomieszczeń jak też co do wykonywania usług – co pominięto w uzasadnieniu skarżonej decyzji), ostatecznie nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.