I SA/Bd 471/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę, 2) zasądza od Skarbu Państwa Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata L. D. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] wydaną w I instancji, odmawiającą skarżącej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy G. z [...] w sprawie ustalenia zmian w wymiarze podatku od nieruchomości za 2004r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z [...] Wójt Gminy G. określił skarżącej wymiar podatku od nieruchomości za 2004r. w kwocie [...] zł. W dniu 08 października 2008r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, argumentując, że dotyczy ona zadrzewionej i zakrzewionej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, na której znajdują się obiekty objęte ochroną na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. Wpis do rejestru zabytków z dnia [...] dotyczył [...] położnego w miejscowości [...] gmina G. nr zabytków [...] oraz drogi. Skarżąca podniosła, iż w przedmiotowej nieruchomości nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej a ochronę obiektów zabytkowych zleciła zewnętrznej firmie ochroniarskiej. Zarzuciła organowi nieuwzględnienie stanu faktycznego i przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych a w szczególności art. 2 ust 2; art. 7 ust 1 pkt. 10; art. 7 ust 1 pkt. 6, co spowodowało wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. SKO w T. działając jako organ I instancji zwróciło się o wydanie opinii odnośnie utrzymania i konserwacji [...] w [...] w latach 2004-2007 tj. w latach objętych wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. poinformował, iż w latach 2002 do pierwszej połowy 2007r. obiekt nie był właściwie utrzymany i konserwowany. Zabytek stopniowo niszczał również z powodu braku odpowiedniego zabezpieczenia przed kradzieżami, do których dochodziło wielokrotnie. Skarżąca nie wykonała obowiązku zabezpieczenia przedmiotowego zabytku nałożonego decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] co w konsekwencji doprowadziło do postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego w drodze licytacji dokonano sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. SKO w T. po rozpatrzeniu wniosku skarżącej decyzją z [...] odmówiło stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Wójta Gminy G.. Organ powołując się na art. 7 ust 1 pkt. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził, że skarżąca nie wypełniła drugiego z warunków zawartych w tym przepisie, tj. utrzymania i konserwacji obiektu zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, podnosząc w nim, że Wójt Gminy G. nie dokonał podziału całej nieruchomości na teren zalesiony i zarośnięty krzewami oraz na teren ściśle obejmujący zabudowę obiektu. Podkreśliła także, że nie można w sposób jednoznaczny i bezkrytyczny opierać się na stanowisku konserwatora z 2009r., a jako właściciel podejmowała kroki zmierzające do ochrony obiektu zgodnie z wymogami konserwacji zabytków. Jednocześnie stwierdziła, że z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie przedłożyć dokumentów a w szczególności zleceń na ochronę obiektu firmie zewnętrznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym stwierdziło, że argumenty skarżącej dotyczące podejmowania przez nią kroków zmierzających do ochrony obiektu nie znajdują potwierdzenia ustaleniach faktycznych. Organ podkreślił, że opinia Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w T. odnosi się do okresu, w których skarżąca była właścicielem obiektu; jedynie protokół do niej załączony dotyczy okresu bieżącego, kiedy właścicielem jest inna osoba. W ocenie organu argumenty wnioskodawczyni dotyczące braku podziału terenu na zadrzewiony i zarośnięty nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 i Nr 120, poz. 1268), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a przedmiotowe postępowanie nie jest właściwe do rozstrzygania czy istniejące w rejestrach dane są poprawne. Organ podkreślił, że to wnioskodawczyni nie zgadzając się z istniejącymi zapisami winna była wystąpić o stosowną zmianę w klasyfikacji gruntów i budynków. Organ podkreślił, że przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej jest jej wydanie w sprawie zgodnie z treścią art. 247 § 1 ordynacji podatkowej. W danej sprawie musi zaistnieć rażące naruszenie prawa, czyli treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste zestawienie ich ze sobą. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkowa i jedynie wyjątkowo możne mieć zastosowanie. Powyższą decyzję organu, wydaną w postępowaniu odwoławczym, strona zaskarżyła, wnosząc o uchylenie jej w całości, jednocześnie zarzucając nieuwzględnienie stanu faktycznego i przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności art. 2 ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 10, art. 7 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Skarżąca podkreśliła, że przy wydawaniu decyzji w sprawie podatku od nieruchomości organ, Wójt Gminy G., popełnił błąd odnośnie rodzaju gruntu, ponieważ w rzeczywistości są to grunty leśne oraz zakrzewione i zalesione. Zaznaczyła, że nigdy nie składała żadnych informacji w zakresie posiadanych nieruchomości wraz z ich zaklasyfikowaniem, w związku z czym nie jest możliwe, aby organ mógł na takiej podstawie określić kwotę podatku. Skarżąca zarzuciła, że decyzje te zostały wydane bez podstawy prawnej i z naruszeniem stanu faktycznego. Ponadto skarżąca wskazała na nieprawidłowości w zakresie doręczeń decyzji podatkowych za lata 2003-2007, gdyż były one kierowane na adres, pod którym nigdy nie była zameldowana, a o przedmiotowych decyzjach dowiedziała się dopiero 28 sierpnia 2008r. czyli już po zlicytowaniu nieruchomości. Końcowo zaznaczyła, że obiekt był ochraniany, jednakże nie jest w stanie przedstawić na to stosownych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie nieprawidłowości w zakresie doręczeń decyzji w podatku od nieruchomości za lata 2003-2007 stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się informacja w sprawie podatku od nieruchomości IN-1 na 2003r. złożona 05 lutego 2003r., w której wskazano pełnomocnika wraz z adresem, pod który kierowano korespondencję. Decyzje za lata 2002-2003 zostały wysłane pod adres zameldowania skarżącej jednakże nie zostały podjęte w terminie. Organ podkreślił, że na etapie postępowania administracyjnego kwestia doręczeń nie była przez skarżącą kwestionowana. Skarżąca pozostawała w kontakcie z organami podatkowymi i zdaniem SKO znała treść przedmiotowych decyzji. SKO uważa, że błędem organu I instancji było kierowanie korespondencji na adres pełnomocnika, bez uzyskania odrębnego pełnomocnictwa, co może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, jednakże na etapie skargi do sądu administracyjnego SKO nie ma możliwości ocenienia zarzutów związanych z doręczeniem decyzji organu podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości. Skarżąca we wniosku z dnia 06 października 2008r. jako podstawę prawną swego żądania wskazała art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja, której dotyczy wniosek wydana została w trybie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa a zatem właściwą podstawę do rozważań w zakresie stwierdzenia nieważności stanowi art. 247 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) została wydana bez podstawy prawnej; 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca przedstawiła okoliczności faktyczne i przepisy, które, w jej ocenie, zostały naruszone przez organ. Podniosła, że organ nie uwzględnił, iż działka [...] o pow. [...] ha nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako grunt zadrzewiony i zakrzewiony na użytkach rolnych, a nadto z uwagi na znajdujące się na nim obiekty objęte ochroną konserwatora zabytków należało zwolnić je od podatku. Swoje zarzuty podsumowała stwierdzeniem, że wydanie przedmiotowej decyzji ostatecznej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, iż wskazaną powyżej przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej prawodawca określił za pomocą kryteriów nieostrych, które wywoływały liczne spory w doktrynie. Bogate orzecznictwo, jak i opracowania doktrynalne wypracowały stanowisko, wedle którego jednolicie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy stan prawny sprawy jest możliwy do jednoznacznego ustalenia na podstawie obowiązujących przepisów. Przepisy te nie mogą przy tym wywoływać rozbieżności interpretacyjnych tego rodzaju, że organ podatkowy zmuszony jest wybierać spośród równoważnych interpretacji. Innymi słowy, konsekwencje prawne przepisów powinny być dostatecznie jasno i precyzyjnie ustalone na podstawie ich treści, bez rozbieżności ich wykładni. W tym stanie rzeczy naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego", gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienie sprawy pozostają w jednoznacznej opozycji do treści obowiązujących, a przy tym stosowanych w sprawie regulacji prawnych (por.: J. Borkowski, op. cit., str. 807-810; H. Dzwonkowski, op. cit., str. 610-613). Nie budzi zatem wątpliwości, iż warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Należy zgodzić się z poglądem prezentowanym powszechnie w orzecznictwie, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, iż treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w ocenie skarżącej rażące naruszenie prawa dotyczyło art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym z podatku od nieruchomości zwolnione są grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z samej już treści powołanego wyżej przepisu wynika, iż dla ustalenia, czy zaszły wskazane w nim przesłanki (utrzymywanie zabytków zgodnie z przepisami o ochronie zabytków) niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego. W pierwszej kolejności należy bowiem odwołać się do ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (DZ. U. Nr 162, poz. 1568) celem ustalenia, jakie obowiązki spoczywają na właścicielu zabytku, a następnie zweryfikowanie tego na gruncie konkretnego stanu faktycznego sprawy. Reasumując dla zastosowania przepisu art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wobec czego nie można naruszyć powołanego przepisu w sposób rażący. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że dla rozstrzygnięcia o wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji zbędnym było wystąpienie przez organ do [...] Konserwatora Zabytków celem ustalenia czy [...] w miejscowości [...] był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Na marginesie tylko należy zaznaczyć, iż wykazanie przez stronę okoliczności wskazujących na błędy w ustaleniu stanu faktycznego, nieuwzględnienie istniejących dowodów lub ich pominięcie, mogłoby ewentualnie stanowić przesłankę do wznowienia postępowania. W świetle wyżej przedstawionych argumentów Sąd uznał, że decyzja nie narusza prawa i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd przyznał wynagrodzenie brutto na rzecz pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej z urzędu według zasad wyznaczonych w § 1 pkt 3) i § 18 ust 1 pkt 1lit.c w związku z § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. E. Kruppik – Świetlicka I. Najda – Ossowska U. Wiśniewska