I SA/Bd 477/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi Jana M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 477/06 UZASADNIENIE W dniu [...] 2006r. do Biura Powiatowego w T. wpłynął wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego złożony przez skarżącego - Jana M., w którym wnosił o przejęcie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005r., złożonego przez Józefa L. Przedmiotowy wniosek skarżący złożył ze względu na fakt przeniesienia na jego rzecz, gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy, zawartej w formie aktu notarialnego. Umowę dzierżawy zawarto w dniu [...] 2005 r. i ze względu na fakt niezachowania 14-dniowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...] 2006 r. decyzję odmawiającą przyznania płatności. W odwołaniu od tej decyzji Jan M. zarzucił, że Kierownik Biura Powiatowego nie poinformował go, że nie musi załatwiać żadnych formalności w związku z przekazaniem gospodarstwa. Ponadto stwierdził, iż w październiku 2005r. próbował złożyć wniosek o przejęcie posiadania, lecz odmówiono mu przyjęcia takiego wniosku, i dodatkowo nie poinformowano go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zarzucił również, iż organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z artykułu 8 i 9 k.p.a. Domagał się także przywrócenia terminu w myśl art. 58 k.p.a. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odwołując się do art. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Dyrektor zauważył, że w przypadku skarżącego przeniesienie posiadania na jego rzecz nastąpiło w dniu [...] 2005 r., a złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego miało miejsce [...] 2006 r., czyli 166 dni po trwałym przekazaniu gospodarstwa. W konsekwencji w ocenie organu nie został spełniony jeden z podstawowych warunków decydujących o możliwości przejęcia płatności, czyli dopełnienie ustawowego wymogu złożenia wniosku o przejęcie płatności w ciągu 14 dni. Odnosząc się do zarzutu związanego z odmową przyjęcia wniosku, podniesiono, iż biuro powiatowe nie może odmówić przyjęcia wniosku, chociażby nie spełniał wymogów formalnych, albo wpłynąłby po ustalonym terminie. Wymóg przyjmowania każdego wniosku narzuca kodeks postępowania administracyjnego oraz procedury obowiązujące w ARiMR, których przestrzeganie jest podstawowym obowiązkiem każdego pracownika. Dodatkowo organ stwierdził, iż braki formalne uzupełnia się z producentem już na etapie rozpatrywania wniosku. Dlatego jeżeli zostałoby stwierdzone braki we wniosku, to zostałoby do skarżącego wysłane wezwanie do uzupełniania braków formalnych. Dyrektor podniósł, że zarzut odwołującego, że odmówiono mu przyjęcia dokumentów nie został przez niego udowodniony. Kolejny zarzut, iż nie został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przejęcie posiadania jest, zdaniem organu, bezpodstawny, ponieważ termin 14-dniowy, o którym mowa w art. 4 ust. l powyższej ustawy jest terminem materialnoprawnym, nieprzywracalnym, do którego nie można zastosować art. 58 k.p.a. W związku z powyższym strona nie mogła być poinformowana o możliwości przywrócenia terminu, skoro to nie jest możliwe. Odnosząc się do zarzutu związanego z brakiem należytego informowania stron organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż skarżący stawił się Biurze Powiatowym z zamiarem złożenia wniosku o przejęcie posiadania dopiero w październiku 2005 r. Trudno w takim przypadku winić organ za brak informowania, skoro samo wyjaśnianie wątpliwości związanych z przekazaniem posiadania miało miejsce już w momencie, gdy termin 14-dniowy na złożenie wniosku transferowego upłynął. Dyrektor zaznaczył ponadto, że Kierownik Biura Powiatowego potwierdził fakt przeprowadzonej rozmowy telefonicznej, na którą powoływał się skarżący w odwołaniu, natomiast oświadczył, iż rozmowa przeprowadzona była z Józefem L. i dotyczyła formalności związanych z jego przejściem na rentę strukturalną i nie była związana z procedurą przejęcia płatności. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, iż z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że po stronie obywateli istnieje powinność, co najmniej podstawowej orientacji w przepisach prawnych regulujących niektóre sfery życia społecznego. Tak więc osoba przystępująca do prowadzenia działalności rolniczej a w tym przypadku osoba przejmująca posiadanie gospodarstwa powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego prowadzenia tej działalności. Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji, skarżący zarzucił naruszenie art.8, art.9 i art.58 k.p.a. Skarżący podniósł, że w dniu przejęcia gospodarstwa, tj. [...] 2005r., po zawarciu aktu notarialnego, wraz z przekazującym gospodarstwo Józefem L. zatelefonowali do Biura Powiatowego ARiMR w T., aby uzyskać informacje dotyczące formalności związanych z przejęciem płatności. Podczas rozmowy telefonicznej Kierownik Biura Powiatowego błędnie poinformował skarżącego i przekazującego gospodarstwo, iż do przejęcia płatności nie trzeba dopełnić żadnych formalności. Na początku października skarżący powziął wiadomość, iż aby uzyskać płatności należy złożyć wniosek o przeniesienie posiadania. Skarżący próbował złożyć wniosek w Biurze Powiatowym ARiMR w T., jednakże wniosku nie przyjęto, gdyż został złożony po terminie. Na początku lutego 2006 w [...] Izbie Rolniczej skarżący uzyskał informację, że skoro termin został przekroczony bez winy skarżącego, to zgodnie z art. 58 k.p.a., może on złożyć wniosek o przywrócenie terminu oraz jednocześnie złożyć wniosek o przyznanie płatności. W dniu [...] 2006r. skarżący złożył wniosek o przejęciu posiadania gospodarstwa rolnego oraz wniósł o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 k.p.a. Zdaniem skarżącego stanowisko organu drugiej instancji jest błędne. W jego ocenie czternastodniowy termin do złożenia wniosku o przejęciu posiadania jest terminem przywracanym, proceduralnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Zgodnie z art.2 ust.1 ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W myśl art.4 ust.1 powyższej ustawy w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. W świetle powyższego uregulowania warunkiem przyznania płatności w związku z objęciem przez skarżącego w posiadanie dzierżawionych gruntów było złożenie przez niego stosownego wniosku w terminie 14 dni od zawarcia umowy dzierżawy. W rozpatrywanej sprawie skarżący zawarł w dniu [...] 2005r. z Józefem L. umowę dzierżawy nieruchomości rolnej, natomiast wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego został złożony w Biurze Powiatowym Agencji w T. w dniu [...] 2006 r. W ocenie organu odwoławczego niedochowanie przez skarżącego 14 - dniowego terminu przewidzianego na złożenie powyższego wniosku, uzasadniało odmowę przyznanie płatności. W skardze Jan M. podniósł, że w dniu [...] 2005 r., po zawarciu umowy dzierżawy, zatelefonował do Biura Powiatowego w T , aby uzyskać informacje dotyczące formalności związanych z przejęciem płatności. Przy rozmowie obecny był Józef L., który również przeprowadził rozmowę z Kierownikiem Biura na temat warunków przejścia na rentę strukturalną. Podczas rozmowy Kierownik błędnie poinformował skarżącego i Józefa L., iż do przejęcia płatności nie trzeba dopełnić żadnych formalności. Na okoliczności te skarżący zwracał również uwagę w odwołaniu. W stanowisku z dnia [...] 2006 r. w sprawie wniesionego odwołania Kierownik Biura Powiatowego w T. wyjaśnił, że powyższa rozmowa miała miejsce w październiku 2005 r. i dotyczyła formalności związanych z uzyskaniem renty strukturalnej, a nie procedury przejęcia płatności. Zdaniem Sądu kwestia czy skarżącemu udzielono, czy też nie błędnych informacji w zakresie formalności związanych z przejęciem płatności, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strony zajmują w tym przedmiocie przeciwstawne stanowiska. Prawidłowe rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ administracji powinien przesłuchać na powyższą okoliczność Józefa L. i dokonać oceny jego zeznań w konfrontacji z wyjaśnieniami złożonymi przez Kierownika Biura Powiatowego w T., zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Sąd nie może przesłuchać w charakterze świadka wyżej wymienionego, co podnosiła strona w skardze i na rozprawie. Rolą Sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Z art.106 §3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający jedynie z dokumentu, pod warunkiem że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenie postępowania w sprawie. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być zatem prowadzony dowód z zeznań świadka. Z tych względów Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Józefa L. Niewyjaśnienie przez organ administracji powyższych okoliczności narusza art. 7 i art.77 k.p.a. Wyrażona w art.7 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę te realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art.77, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że termin 14 - dniowy wynikający z art.4 ust.1 ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest terminem materialnoprawnym i jako taki jest nieprzywracalny. Pojęcie "termin proceduralny" należy łączyć z terminem "przepis proceduralny". Oznacza to, że kwalifikacja przepisu jako proceduralnego przesądza o kwalifikacji terminu zeń wynikającego. Jeżeli procedura to synonim postępowania, to przepisami proceduralnymi są te i tylko te przepisy, które regulują sytuację prawną organu podatkowego oraz stron postępowania, tj. od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją ostateczną. Natomiast terminem materialnym jest okres, z którego zachowaniem związane jest ukształtowanie praw i obowiązków podmiotu w ramach stosunku materialnoprawnego. Zachowanie 14 - dniowego terminu jest warunkiem przyznania płatności, a więc z tym terminem związane jest powstanie prawa stanowiącego treść stosunku materialnoprawnego. W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że złożył wniosek o przywrócenie terminu w przedmiocie płatności bezpośrednich należy zauważyć, że wniosek taki złożył w dniu [...] 2006 r. nie on, a Józef L. Spowodowało to, że organ I instancji umorzył postępowanie w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.