I SA/Bd 478/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2010 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 478/14 UZASADNIENIE W dniu 20 sierpnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości. Oświadczył, że koszty utrzymania domu i rodziny (w tym opłata za przedszkole, wyżywienie, środki czystości i higieny, itp.) wynoszą [...] zł. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2014r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 17 września 2014r. referendarz sądowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 10 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. W dniu 13 października 2014r. wpłynęło pismo pełnomocnika strony skarżącej, który wyjaśnił, że skarżący nie jest w stanie udokumentować kosztów bieżącego utrzymania, gdyż nie gromadzi takiej dokumentacji. Wskazał, że precyzyjnie może podać wysokość opłaty za mieszkanie użyczone przez rodziców, które wynosi [...] zł miesięcznie. Pozostałe comiesięczne wydatki to: telefon i Internet [...] zł, gaz [...] zł, prąd [...] zł, opłaty za przedszkole [...] zł, dodatkowe zajęcia sportowe dzieci [...] zł, obiady [...]zł, dodatkowe opłaty w szkole [...] zł. Ponadto pełnomocnik skarżącego wskazał, że wnioskodawca na wyżywienie wydaje ok. [...]zł dziennie. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do pisma załączono: zeznania podatkowe skarżącego za lata 2012-2013 z których wynika, że za 2012r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał stratę w kwocie [...]zł (przychód [...]zł), natomiast za 2013r. uzyskał dochód w kwocie [...]zł (przychód [...]zł); deklaracje VAT-7, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do lipca 2014r. z której wynika, że za powyższy okres z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w kwocie [...]zł (przychód [...]zł) oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu żony wnioskodawcy z którego wynika, że z tytułu umowy o prace uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł brutto. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W pierwszej kolejności należy wskazać, że obecnie skarżący jest zobowiązany do zapłaty wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone deklaracje VAT-7 oraz zeznania podatkowe za lata 2012-2013r. Za 2012r. skarżący wykazał stratę w kwocie [...]zł (przychód [...]zł), natomiast za 2013r. uzyskał dochód w kwocie [...]zł (przychód [...]zł). Co prawda skarżący za 2012r. wykazał stratę, natomiast za 2012r. niewielki dochód nie mniej wskazać należy, że fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Strona prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Podkreślenia również wymaga, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżący jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Ponadto w ocenie orzekającego wniosek skarżącego obarczony jest istotnymi lukami. Skarżący pomimo przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku nie przedłożył zeznań podatkowych żony za ostatnie dwa lata kalendarzowe, nie przedłożył żadnych wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych (w tym osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym), nie wyjaśnił czy posiada samochody lub inne pojazdy, nie przedłożył żadnych dokumentów świadczących o prowadzonej egzekucji, poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, że z jego majątku prowadzona jest egzekucja przez naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji