I SA/Bd 480/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Małgorzata Antoniuk, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe U. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydatków związanych z wykonywaniem dozoru 1. uchyla zaskarżone postanowienie w całości, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, Zaskarżonym postanowieniem z [...] 2004r Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił postanowienie z [...] 2004r Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. w całości i orzekł o przyznaniu Przedsiębiorstwu "U." Józef S. w B. zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru: nad samochodem marki Fiat 126p nr rej. [...] w kwocie 79,38 zł oraz wynagrodzenie za dozór w kwocie 214,20, nad samochodem marki Polonez nr rej. [...] w kwocie 79,38 zł oraz wynagrodzenie za dozór w kwocie 214,20 zł i nad samochodem marki Fiat 126 p nr rej. [...] w kwocie 113,40 zł oraz wynagrodzenie za dozór w kwocie 306,00 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ powołał się na następujące ustalenia faktyczne: prowadzący parking strzeżony Józef S. fakturami z [...] 2004 r. nr [...] i nr [...] oraz z dnia [...] 2004 r. nr [...] obciążył [...] Urząd Skarbowy opłatami za parkowanie nieodebranych przez właścicieli samochodów, co do których, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, orzeczono o przejściu własności na rzecz Skarbu Państwa. Kwoty wynikające z faktur stanowiły iloczyn dni parkowania liczonych od dnia postawienia pojazdu na parking i dziennej stawki za parkowanie w kwocie 12,80 zł, która wynikała natomiast z umowy zawartej pomiędzy Przedsiębiorstwem "U." a Komendantem Miejskim Policji w B. w sprawie współdziałania w zakresie przyjmowania pojazdów usuniętych na zlecenie Policji. Przesłane faktury Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. zwrócił wystawcy z wyjaśnieniem, że brak jest podstaw do ich uregulowania albowiem organ ten nie jest stroną umowy zawartej z firmą "U." Józef S., z której wynika taka stawka za parkowanie. Stosownie zaś do § 3 pkt. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów wydanego w postępowaniu administracyjnym, stosuje się przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym w przedmiotowych sprawach do określenia kosztów przechowywania pojazdów zastosowanie mają przepisy o dozorze. Zgodnie zaś z art. 102 § 2 powołanej ustawy organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Jednocześnie wskazał, że organ likwidacyjny może ponosić koszty przechowywania ruchomości od dnia otrzymania od podmiotu decydującego o usunięciu pojazdu powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. l pkt. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów i potwierdzenia jego odebrania, to jest akt pozwalających na wszczęcie postępowania w przedmiocie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Za pozostały czas postoju ruchomości na parkingu koszty ponosi zaś organ decydujący o usunięciu pojazdu. W celu wydania postanowienia w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór, organ likwidacyjny zwrócił się o udokumentowanie koniecznych wydatków poniesionych przez parking do Przedsiębiorstwa "U.". W odpowiedzi Józef S. ponownie powołał się na umowę zawartą z Komendą Miejską Policji w B. i stwierdził, że w stosunku do Przedsiębiorstwa nigdy nie było wydawane postanowienie o oddaniu zajętych ruchomości pod dozór w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tym samym uznanie firmy "U." za dozorcę w rozumieniu tych przepisów nie znajduje podstaw prawnych. Zatem wynagrodzenie przedsiębiorcy za przechowanie ruchomości w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie może być ustalone postanowieniem wydanym w trybie administracyjnym, wynika ono bowiem z zawartej umowy prawa cywilnego. W stanowiącym odpowiedź piśmie z dnia [...] 2004 r. Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w B. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie i ponownie zwrócił o udokumentowanie wydatków poniesionych w związku z przechowywaniem pojazdów. Kolejny raz wystąpił do strony w tej sprawie w dniu [...] 2004 r. informując, że w przypadku niedostarczenia stosownych dokumentów w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, organ we własnym zakresie ustali podstawę i wysokość przysługującego zwrotu koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia za dozór. Po bezskutecznym upływie wskazanego terminu, organ likwidacyjny działając na podstawie § 3 pkt 1 lit. a i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał postanowienie [...] 2004 r, w którym przyznał firmie "U." Józef S. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad wskazanymi wyżej pojazdami. W uzasadnieniu stwierdzono, że z wyliczeń organu likwidacyjnego wynika konieczny wydatek związany z dozorem pojazdu na poziomie 0,63 zł dziennie. Natomiast ze stawki za parkowanie pojazdów na podobnie usytuowanych parkingach strzeżonych wynoszącej średnio 70 zł miesięcznie, ustalono dzienny koszt parkowania wynoszący 2,33 zł; dzienne wynagrodzenie za dozór wyliczono na kwotę 1,70 zł. Organ obliczył, że pokrycie kosztów przechowania pojazdów obejmuje okres od dnia otrzymania od podmiotu decydującego o usunięciu pojazdu całości akt umożliwiających wszczęcie postępowania w sprawie przejęcia ruchomości na rzecz Skarbu Państwa do dnia zabrania pojazdu z parkingu. W przypadku samochodu marki Fiat 126 p nr rej. [...] i Polonez nr rej. [...] był to okres od [...] 2003 r. do [...] 2004 r.(125 dni) a w przypadku samochodu marki Fiat 126 p nr rej. [...] okres od [...] 2003 r. do [...] 2004 r.(179 dni). W zażaleniach na te postanowienia Józef S. domagał się ich uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie przyznania mu kwot za przechowywanie pojazdów w wysokości 4.608zł za samochód marki Fiat 126 p nr rej. [...],4.467,20 zł za samochód marki Polonez nr rej. [...] oraz 6.348,80 za samochód marki Fiat 126 p nr rej. [...]. Rozstrzygnięciu zarzucił obrazę prawa materialnego przez przyjęcie, że w sprawie zastosowanie mają przepisy § 3, § 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym zaniżenie przysługującego wynagrodzenia za przechowanie rzeczy. Jest to wynikiem błędu w ocenie kwestii wysokości wynagrodzenia, jak również okresu postoju pojazdów na parkingu. W ocenie odwołującego się wynagrodzenie za przechowywanie samochodów na parkingu strzeżonym winno być bowiem uiszczane zgodnie z umową zawartą z Komendą Miejską Policji w B. albowiem to na jej podstawie pojazdy, które przeszły na własność Skarbu Państwa na mocy art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, wcześniej przekazane zostały na parking i tylko ona stanowiła podstawę przechowywania na parkingu pojazdów usuwanych lub zatrzymywanych przez policję na ulicach. Zgodnie z tym, wskazane w zażaleniu żądane kwoty wyliczono mnożąc ilość dni postoju samochodów na parkingu przez stawkę dzienną w wysokości 12,80 zł. Strona podnosiła, że w stosunku do Przedsiębiorstwa "U." nigdy nie wydano postanowienia o oddaniu zajętych ruchomości pod dozór, zatem nie ma podstaw do uznania go za dozorcę w rozumieniu przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego wynika, że wynagrodzenie za przechowywanie ruchomości w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie może być ustalone postanowieniem w trybie administracyjnym, może wynikać jedynie z zawartej umowy prawa cywilnego. Rozpoznając sprawę w toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej w B. zważył, co następuje: zgodnie z art. BOa ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. l lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Wydane na mocy delegacji zawartej wart. BOa ust. 11 ustawy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 8 reguluje kwestie tego przejęcia. Po przeprowadzeniu wynikającej z przepisów procedury, nieodebrany pojazd staje się własnością Skarbu Państwa na mocy orzeczenia przepadku przedmiotu wydanego w postępowaniu administracyjnym; organem likwidacyjnym tego rodzaju przedmiotów, zgodnie z § 4 ust. l pkt. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest naczelnik urzędu skarbowego, natomiast zgodnie z § 3 pkt. l lit. a tego rozporządzenia, do przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na mocy m.in. prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotu wydanego w postępowaniu administracyjnym, zastosowanie mają przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; § 6 rozporządzenia stanowi, że do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 ustawy. Z przedstawionych przepisów wynika, że przechowanie tego rodzaju przedmiotów odbywa się na zasadzie dozoru nałożonego na mocy przepisów prawa, a nie zawartej umowy, czy wydanego w tej sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Stąd twierdzenie Józefa S. że nigdy nie był stroną postanowienia o oddaniu ruchomości pod dozór jest o tyle prawdziwe, co nie zwalniające z pełnienia obowiązków dozorcy. Konsekwencją pełnienia obowiązków dozorcy jest zwrot koniecznych wydatków związanych z wynagrodzeniem za dozór, o czym stanowi art. 1 02 §2 ustawy. Wynagrodzenie to nie może jednak wynikać z umowy z dnia [...] 2000 r, gdyż Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w B. ie jest jej stroną. Umowa ta stanowi podstawę żądania od organu wykonywania dozoru oraz dochodzenia opłat za parkowanie od Komendy Miejskiej Policji w B.za okres od postawienia pojazdu na parking do dnia doręczenia organowi likwidacyjnemu dokumentów umożliwiających uruchomienie wynikającej z powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji procedury w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Przyznane zaskarżonymi postanowieniami kwoty wyliczone natomiast zostały na podstawie wydatków ponoszonych przez parking o podobnym usytuowaniu i w oparciu o średnie pobierane przez parkingi opłaty miesięczne za parkowanie. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania stwierdził błędne wyliczenie ilości dni, za które organ likwidacyjny winien uiścić należność. W przypadku samochodów: Fiat 126 p nr rej. [...] Plonez nr rej. [...] okres ten wynosił 180, a nie 179 dni, natomiast w przypadku samochodu marki Fiat 126 p nr rej [...] wynosił 126, a nie 125 dni. Z tego tylko powodu zaskarżone postanowienia uchylił i orzekł, jak w sentencji. W skardze do sądu skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości podnosząc, że ustalenie i przyznanie skarżącemu wynagrodzenia w trybie administracyjnym nie znajduje oparcia zarówno w treści obowiązujących przepisów prawa jak i w stanie faktycznym sprawy. Podkreślił, że jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "U." Józef S. W ramach tego przedsiębiorstwa prowadzi parking samochodowy. W maju 2000 roku Komendant Miejski Policji w B. zawarł ze skarżącym umowę w oparciu o którą, miał on przechowywać na parkingu pojazdy usuwane przez Policję z dróg publicznych na podstawie przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym. Stosownie do treści przepisu art. 130 a wymienionej ustawy, pojazdy usuwane są z dróg na koszt właściciela. Strony umowy uzgodniły wysokość opłaty, jaka będzie pobierana przez firmę skarżącego, z tym, że opłata ta stosownie do treści powołanego przepisu art. 130 a ustawy prawo o ruchu drogowym regulowana miała być przez właściciela pojazdu (§ 5 umowy). Przepis art. 130 a ust. 9 ustawy przewiduje, że pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę ( właściciela) z parkingu przechodzi po sześciu miesiącach na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Tak też stało się w niniejszej sprawie, bowiem przedmiotowe samochody przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Zostały one następnie sprzedane przez Urząd Skarbowy a skarżący obciążył urząd kwotą 22.412,80 zł. za przechowanie samochodów w okresie od dnia przejścia ich na rzecz Skarbu Państwa do dnia ich odebrania z parkingu. Z poglądem organu, że umowa go nie wiąże, skarżący zgodzić się nie może, ponieważ oddanie pod dozór na podstawie przepisu art.! 00 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może nastąpić wyłącznie w drodze postanowienia. W przeciwnym razie "dozorca" w ogóle nie będzie miał świadomości, że jest dozorcą. W niniejszej sprawie tak właśnie było, bowiem skarżący dowiedział się o tym, iż jakoby pełnił obowiązki dozorcy dopiero w chwili, gdy po wydaniu samochodów wystąpił do właściciela o zapłatę należności za przechowanie pojazdu. Gdyby rzeczywiście zamiarem organu skarbowego było oddanie samochodów komukolwiek pod dozór, winien on niezwłocznie po przejściu ich na rzecz Skarbu Państwa tj. po sześciu miesiącach przechowania odebrać je jako właściciel z parkingu skarżącego a następnie dopiero podjąć stosowne czynności w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie organy skarbowe nie zrobiły nic, pozostawiły pojazdy u skarżącego nie informując go o zamiarze uchylenia się od obowiązku opłacenia stosownych opłat za parkowanie. Wynagrodzenie przedsiębiorcy nie może być jednostronnie ustalane przez jakikolwiek organ administracyjny. Biorąc pod uwagą przedstawione okoliczności, zdaniem skarżącego stosunki między właścicielem przechowywanych pojazdów, Skarbem Państwa, a przedsiębiorcą PW "U." Józef S. podlegają regulacji przepisami kodeksu cywilnego a spór między nimi podlega rozstrzygnięciu przez sąd powszechny. W tej sytuacji wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej jest uzasadniony. Jednocześnie skarżący podniósł, że gdyby Sąd nie podzielał jego poglądów zwraca on uwagę, iż wysokość koniecznych wydatków, podlegających zwrotowi a także wysokość wynagrodzenia za dozór, ustalone zostały bez żadnego odniesienia do rzeczywistych stawek za parkowanie, które obowiązują na parkingu skarżącego, a określonych umową zawartą z Komendantem Miejskim Policji. Urząd Skarbowy nie przeprowadził żadnej oceny kosztów funkcjonowania parkingu skarżącego. Odwołanie się do średnich cen na parkingach ogólnodostępnych jest niewystarczające, bowiem nie uwzględnia szczególnych wymogów zabezpieczenia pojazdów przymusowo przez policję. Stawki ustalone w umowie przyjęte zostały przez Komendanta Miejskiego Policji na podstawie oferty skarżącego uwzględniającej szczególne warunki przechowania pojazdów. Te właśnie stawki zdaniem skarżącego mogą być wyłącznie podstawą ustalenia ewentualnego zwrotu wydatków lub wysokości wynagrodzenia za pojazdy przechowywane przez skarżącego a nie stawki obowiązujące na abstrakcyjnych, jak to określił Urząd Skarbowy "podobnie usytuowanych parkingach". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powołując w uzasadnieniu argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd uznał za trafne. Stan faktyczny w sprawie nie był sporny, natomiast rozbieżność w stanowisku stron dotyczyła kwestii możliwości poddania tak ustalonego stanu faktycznego przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 3pktl c rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002r w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Posiadanie, własność są kategorią prawa cywilnego i użyte we wskazanych przepisach z pewnością zachowują swoje znaczenie. Art.ISO kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Treść tego artykułu wprost koresponduje z zapisem zawartym w art.130a ust l O ustawy prawo o ruchu drogowym traktującym o "porzuceniu rzeczy z zamiarem wyzbycia się". Rzecz porzucona z zamiarem wyzbycia się jej własności staje się rzeczą niczyją; porzucenie rzeczy ruchomej powoduje utratę własności i przekwalifikowanie rzeczy porzuconej do kategorii rzeczy niczyich ( art.ISOkc) a własność rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w samoistne posiadanie. Wskazane przepisy pozwalają na uznanie, iż na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002r w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym do przechowywania przedmiotowych samochodów zastosowanie mają przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zgodnie z § 6 ust l rozporządzenia odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. l 00-103 tej ustawy. Zgodnie z art. l 02 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ miał podstawy do zwrotu, na żądanie dozorcy, koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznaniem wynagrodzenia za dozór. Bez wątpienia skarżący wystąpił z takim żądaniem w korespondencji z organem, w którym wskazywał na wyliczenia stanowiące podstawę orzeczenia o wynagrodzeniu i wydatkach. Powoływał się na umowę z Komendantem Miejskim Policji w B. określająca zasady współdziałania w zakresie parkowania na parkingu skarżących pojazdów usuniętych w przypadkach określonych art. 129 ust5 ustawy prawo o ruchu drogowym. Wprawdzie w zakreślonym przez organ terminie skarżący nie przedstawił innych wyliczeń na okoliczność przysługujących im wartości, tym niemniej nie można uznać, że zwolniło to organ od przeprowadzenia postępowania w tym zakresie zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Nie ma racji skarżący uznając, że Skarb Państwa reprezentowany w sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego stał się "automatycznie" stroną umowy, na która powołuje się skarżący, wobec czego wysokość wynagrodzenia i poniesione koszty z tytułu dozoru muszą być ustalane na podstawie jej postanowień. Istotą umowy jest wzajemne zobowiązanie się do świadczeń stron umowy i nie ma żadnego (poza szczególnymi przypadkami przewidzianymi w prawie cywilnym, które w sprawie nie zachodzą) następstwa w stawaniu się stroną umowy. Tym niemniej na tle wysokości przyznanych w zaskarżonym postanowieniu wydatków i wynagrodzenia powstał między stronami spór, a zarzut ustalenia tych wartości w sposób zaniżony jest kolejnym zarzutem zawartym w skardze. Przy określaniu wynagrodzenia z art.l02 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy ustalić i uwzględnić przy wyliczeniach zakres obowiązków dozorcy i okoliczności związane z przechowaniem, warunki sprawowania pieczy. W zaskarżonym orzeczeniu organ powołał się jedynie ogólnikowo na okoliczność, że w celu dokonania wyliczeń, posłużono się miesięcznymi stawkami za parkowanie na parkingu strzeżonym, jakie obowiązują na podobnie usytuowanych parkingach. Ani jednak z treści postanowienia, ani nawet z postępowania administracyjnego nie wynika skąd zaczerpnięto dane porównawcze ani czy właściwie je zastosowano, co uniemożliwia kontrolę takiego rozstrzygnięcia. Ponownie rozstrzygając sprawę organ winien wszechstronnie ocenić okoliczności związane z wykonywanym przez skarżących dozorem; w szczególności ocenić, czy w związku ze specyfiką przedmiotowego dozoru, który dotyczył ruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, na skarżących ciążyły inne obowiązki niż na osobach, które prowadzą zarobkowo parking np. kwestia kwoty ubezpieczenia, dodatkowa ochrona. Dopiero takie ustalenie stanu faktycznego może stanowić podstawę, o ile zajdzie taka potrzeba, do dokonania porównania kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych, podobnych podmiotów. Ewentualna metodologia porównania, a nie jedynie wnioski, winna znaleźć się w rozstrzygnięciu. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 par. l pkt. l c ustawy z 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 152 Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.