I SA/Bd 480/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Asesor WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 października 2008r. sprawy ze skargi G. S. W. w P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę Gminna Spółka Wodna w P.B. dnia [...] r. wystawiła tytuł wykonawczy Nr [...] na Pana W.W. z tytułu nieuiszczonych składek za miesiące: marzec i kwiecień 2005 r. w łącznej kwocie należności głównej 800,14 zł. Tytuł ten został skierowany do realizacji przez wierzyciela do właściwego miejscowo, z uwagi na miejsce zamieszkania zobowiązanego, organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zwrócił wierzycielowi przedmiotowy tytuł wykonawczy z uwagi na fakt, iż tytuł ten nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż wprawdzie przepis art. 170 ust. 5 ustawy Prawo wodne określa, iż do egzekucji składek oraz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania zadań spółki wodnej na rzecz tej spółki stosuje się przepisy dotyczące egzekucji należności podatkowych, to jednak samo wymienienie tej należności w art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przesądza o tym, iż opłaty te mogą być egzekwowane w każdym przypadku, gdy wierzyciel uzna to za konieczne. Podkreślono przy tym, iż skorzystanie z możliwości dochodzenia należności w trybie egzekucji administracyjnej możliwe jest tylko przy spełnieniu warunków określonych w art. 3 § 1 lub art. 4 powołanej wyżej ustawy, a więc wtedy, gdy obowiązki określone w art. 2 wynikają z decyzji lub postanowieniem właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisów prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Organ egzekucyjny wskazał, iż powyższa sytuacja nie ma miejsca w konkretnej sprawie, gdyż w zakresie składek i świadczeń na rzecz spółki wodnej nie jest wydawane orzeczenie konkretyzujące obowiązek ( decyzja czy postanowienie), który nie wynika też bezpośrednio z przepisów prawa. Dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. nie był uprawniony do przyjęcia przedmiotowego tytułu wykonawczego. Na powyższe rozstrzygnięcie zostało wniesiono zażalenie. Wskazując na brak przesłanek określonych w art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Gminna Spółka Wodna w P.B. podnosi, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Wprawdzie zdanie to podziela Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., to jednak zbadał właśnie tę kwestię. Podkreśla przy tym , iż przepis art. 170 ust. 1 ustawy Prawo wodne wyraźnie wskazuje, iż członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia ich na rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Zatem, zdaniem spółki, obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Tym samym ma zastosowanie przepis art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tego wskazanie na brak podstawy prawnej obowiązku jest chybione, zwłaszcza, że w przedmiotowym tytule wykonawczym została podana podstawa prawna obowiązku - " z mocy prawa", a także akt normatywny, tj. art. 170 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz uchwała budżetowa Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki Wodnej. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż w myśl art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymaglaności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, iż organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji pod względem formalnym. Natomiast zgodnie z § 2 wskazanego wyżej przepisu, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. W rozpatrywanej sprawie, organ egzekucyjny, mając na uwadze powyższą regulację prawną, przed przystąpieniem do egzekucji administracyjnej zbadał pod względem formalnym tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] wystawiony na W.W. przez Gminną Spółkę Wodną w P.B., a stwierdzając nie spełnienie wymogów o których mowa w art. 27 § 1 ust. 3 zwrócił go wierzycielowi. Wystawiając tytuł wykonawczy Gminna Spółka Wodna w P.B. nie ustaliła właściwej podstawy prawnej dochodzonej w trybie egzekucji administracyjnej należności, bowiem w pozycji nr 28 tytułu wykonawczego jako podstawę prawną wskazano art. 170 pkt 5 ustawy Prawo wodne ( podstawa prawna prowadzenia egzekucji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Brak jest natomiast podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Zatem tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 ust. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego, podnoszony przez wierzyciela zarzut, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zbadał (do czego nie był uprawniony) zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym organ odwoławczy uznała za nieuzasadniony. Organ podkreślił, iż wprawdzie, w myśl art. 170 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019) członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia jej na rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki, to jednak przepis ten nie wskazuje w jakiej formie obowiązek jest określany. Dopiero skonkretyzowanie tego obowiązku w orzeczeniu adresowanym do określonego podmiotu mogłoby stanowić podstawę prawną obowiązku dochodzonego w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Jednak muszą one wynikać z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa ( art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Na powyżej postanowienie wierzyciel złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu podkreślono, iż przepis ustawy wyraźnie wskazuje , że członek spółki wodnej jest zobowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki (art. 170 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Oznacza to, że obowiązek członka spółki wodnej wynika wprost z przepisu prawa. Specyfika tego obowiązku wynika także z tego, że wysokość składek ustalona przez spółkę może zostać podwyższona w określonych wypadkach w drodze decyzji wydanej przez starostę (art. 170 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Zgodnie zaś z art. 170 ust. 5 cyt. ustawy – do egzekucji składek oraz innych określonych w statucie świadczeń niezbędnych do wykonywania statutowych działań spółki wodnej na rzecz tej spółki stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych . W ocenie skarżącego powyższe wskazuje, iż egzekucja administracyjna jest w niniejszej sprawie dopuszczalna a w tytule wykonawczym została podana podstawa prawna obowiązku tj. art. 170 ust. 5 cyt. ustawy. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2006r. W ocenie skarżącego należy uznać , że do należności spółek wodnych należy zastosować odpowiednio art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w części dotyczącej obowiązków wynikających wprost z przepisu prawa. Dalej strona podkreśla, iż nie kwestionuje faktu, że składki i inne świadczenia na rzecz spółki wodnej mają charakter cywilnoprawny . Nie mniej możliwość merytorycznego kwestionowania zasadności obowiązku zapłaty składek na drodze postępowania cywilnego daje stronie art. 2 § 3 oraz art. 35a cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu tylko z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja lub postanowienie ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego jaki i procesowego w stopniu, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Spór sprowadza się do ustalenia, czy zasadne jest stanowisko organu egzekucyjnego, iż wystawiony przez Gminną Spółkę Wodną tytuł wykonawczy nr [...] nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) tj. nie wskazuje podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji . Wierzyciel kwestionując stanowisko organu egzekucyjnego przywołuje przepis art. 170 ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) zgodnie z którym do egzekucji składek oraz innych określonych w statucie świadczeń niezbędnych do wykonywania statutowych działań spółki wodnej na rzecz tej spółki stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych . W ocenie Sądu zagadnieniem wyjściowym w sprawie jest ustalenie zakresu stosowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 cyt. ustawy, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Niewątpliwie takim przepisem jest art. 170 ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne , zgodnie z którym do egzekucji składek i świadczeń, o których mowa w ust. 1, na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Z powyższego zatem wynika jednoznacznie, że w przypadku, gdy zobowiązany do płacenia składek uchyla się od wykonania tego obowiązku na rzecz spółki wodnej, wówczas powstały dług może być dochodzony na drodze egzekucji administracyjnej. Jednocześnie w art. 2 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określono, że poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania takiego sporu właściwy jest ten sąd. Ustawodawca zatem dopuszcza taką sytuację, w której sąd powszechny rozstrzyga o obowiązku i wysokości zapłaty należności, ale jej zaspokojenie następuje w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a kontrolę sądową na tym etapie sprawują sądy administracyjne. Jednocześnie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określają do jakich obowiązków stosuje się egzekucję administracyjną. Z art. 3 i art. 3a tej ustawy wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się: 1) do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego; 2) do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5, wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych na podstawie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa; 3) do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 wynikających z orzeczeń lub innych aktów prawnych wydanych przez obce państwa; 4) do zobowiązań określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, długów celnych określonych w art. 209 § 1 oraz w art. 217 Kodeksu celnego, podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych - o ile wynikają one z deklaracji lub z zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika, ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego, z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, z informacji o opłacie paliwowej. Analiza przytoczonych przepisów prawa pozwala stwierdzić, iż składek członkowskich, których dochodzi w drodze egzekucji administracyjnej Spółka Wodna w P.B. nie można zaliczyć do żadnego z przypadków wyżej podanych. W tej sytuacji należy zwrócić uwagę na treść art. 4 wskazanej ustawy, na podstawie którego do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. W związku z tym, nie jest wystarczające do faktycznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, iż dany obowiązek podlega windykacji w tym trybie mocą określonego przepisu prawa. W sprawie będącej przedmiotem skargi konieczne jest, aby obowiązek uiszczenia składek członkowskich był stwierdzony orzeczeniem właściwego sądu. Składki i świadczenia członków spółki wodnej stanowią należność cywilnoprawną co skutkuje tym , iż dopiero gdy sąd powszechny zasądzi należność na rzecz wierzyciela, to wówczas będzie można ją egzekwować na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. W tym miejscu Sąd chciałby powołać się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2004r. w sprawie sygn. akt II CK 481/03 w którym stwierdzono, iż przewidziana w art. 170 ustawy z 2001r. – Prawo wodne składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego i poddanie jej egzekucji administracyjnej nie pozbawia jej tego charakteru (LEX Nr 271669). Stosownie do art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Aby jednak organ egzekucyjny mógł wszcząć egzekucję tytuł wykonawczy winien zawierać wszystkie elementy wskazane w art. 27. Brak chociażby jednego z tych elementów powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie brak orzeczenia sądu powszechnego z którego wynikałaby należność pieniężna nie pozwala na prawidłowe sporządzenie tytułu wykonawczego (poz. 28 tytułu) . Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.