I SA/Bd 486/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-09-11
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności składkowych wraz z odsetkami za zwłokę, nie przeprowadzając w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego i nie odnosząc się do wszystkich zarzutów strony?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ rentowy nie wykonał należycie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając tym samym przepisy k.p.a. dotyczące oceny dowodów i uzasadnienia decyzji. Brak należytej analizy dochodów skarżącego i jego rodziny oraz nieuwzględnienie wszystkich podniesionych przez stronę argumentów miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący S. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając brak całkowitej nieściągalności oraz brak przesłanek do umorzenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku decyzja odmawiająca umorzenia została utrzymana w mocy. Skarżący w skardze zarzucił organowi nierzetelne badanie jego sytuacji, zbyt krótki czas na przedstawienie dowodów oraz podstępne wymuszenie podpisania dokumentów. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
We wniosku o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek S. G. (skarżący) oświadczył, że ze względu na obecną sytuację materialną
i zdrowotną nie jest w stanie jednorazowo uregulować istniejących należności. Podał, że podobnie jak członkowie jego rodziny - żona oraz dwóch synów, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Natomiast jego córka uzyskuje dochód
z tytułu odbywania stażu. Ponadto źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez synów z prac dorywczych. Skarżący podniósł również, że ze względu na stan zdrowia pozostaje pod stałą opieką lekarską.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności składkowych wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł. Organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności wobec braku całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej u.s.u.s., nie znalazł również podstaw do umorzenia należności
w oparciu o art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, tj. ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania składek.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku skarżący wyjaśnił, że nie przedłożył oświadczenia o stanie majątkowym ze względu na zbyt krótki czas wskazany przez Zakład do przedłożenia dokumentów w sprawie. Ponadto zakwestionował wysokość osiąganego przez córkę K. dochodu ustalonego przez Zakład w trakcie postępowania. Oświadczył ponadto, że w latach 2005 - 2007 regulował należne składki wobec ZUS. Zadłużenie na jego koncie powstało na skutek problemów finansowych,
z jakimi się zmagał oczekując na przyznanie dotacji unijnej.
Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał
w mocy decyzję z dnia [...]. odmawiającą umorzenia należności składkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Zakład podał, że obecnie budżet domowy rodziny stanowi dochód osiągany przez skarżącego i jego synów: T.
i B., z tytułu zatrudnienia na podstawie umów agencyjnych w H. Sp.
z o.o. oraz zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy uzyskiwany przez córkę K.,
w łącznej wysokości [...]zł brutto. Żona skarżącego A. G., nadal nie jest zgłoszona do jakichkolwiek ubezpieczeń. Ustalono, że rodzina nie korzysta z pomocy świadczonej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z.
Ponadto podniesiono, że:
- w 2009 r. - skarżący nie wykazał jakiegokolwiek przychodu, który stanowiłby podstawę opodatkowania,
- w 2010 r. - nie złożył zeznania podatkowego,
- w 2011 r. - w zeznaniu podatkowym PIT-37 wykazał przychód uzyskany z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz z tytułu uzyskania wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości [...] zł.
Organ podał, że zobowiązany posiada zaległości wobec Urzędu Gminy w Z.
z tytułu podatków w wysokości [...]zł, dochodzone w trybie egzekucyjnym oraz zaległości wobec K. Urzędu Wojewódzkiego Delegatura we W. z tytułu mandatu karnego kredytowego w wysokości[...] zł. Na podstawie danych uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w A. K. ustalono, że skarżący figuruje jako właściciel samochodu osobowego marki F. nr, rok produkcji [...], nr rejestracyjny [...]. Z treści informacji Urzędu Gminy w Z. wynika natomiast, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości działki nr [...] położonej w miejscowości B. (Księga Wieczysta nr [...]), składającej się z budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m2, pozostałych budynków o powierzchni [....] m2, budynku przeznaczonego na działalność gospodarczą
o powierzchni [...] m2 oraz gruntów rolnych o powierzchni [...] ha.
Po ponownym przeprowadzeniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Zakład uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, o którym mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż w stosunku do skarżącego, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w T. nadal prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne.
Analizując sprawę w kontekście wystąpienia przesłanki z art. 28 ust. 3a ww. ustawy
w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) dalej rozporządzenie, Zakład wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżący nie przedstawił dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie jego faktycznej sytuacji bytowej.
Organ stwierdził, że średniomiesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącego uległ zmianie i kształtuje się powyżej ustalonej kwoty minimum socjalnego wynosząc [...]. W związku z powyższym Zakład uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Organ nie stwierdził również poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zauważył, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza uległa likwidacji z dniem [...] r. Wyjaśnił, że przesłanka ta znajduje jednakże zastosowanie wówczas, gdy przedsiębiorca znalazł się w tak trudnej sytuacji finansowej z racji wystąpienia zdarzenia wywołanego przez czynniki zewnętrzne, iż bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań mogłaby się wiązać z likwidacją przedsiębiorstwa i w konsekwencji utratą dla rodziny jedynego źródła zarobkowania.
Organ podkreślił, że skarżący nie przedstawił również jakiegokolwiek dokumentu stwierdzającego, że jego stan zdrowia lub stan zdrowia członka rodziny jest na tyle trudny, że uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia w celu uzyskania dochodu. Zakład ustalił, że skarżący nadal jest aktywny zawodowo, wykonuje bowiem pracę na podstawie umowy agencyjnej.
W ocenie organu, nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku pozostaje fakt, że skarżący posiada mienie ruchome w postaci samochodu osobowego marki T. oraz nieruchomość położoną w miejscowości B., które mogą stanowić potencjalne źródło pozyskania środków pieniężnych na spłatę zadłużenia.
Organ podniósł, że rozpatrując wniosek skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności wziął pod uwagę również zaistnienie przesłanki ważnego interesu publicznego. Zakład wskazał, że w świetle zasady sprawiedliwości społecznej i równego traktowania wszystkich płatników składek, podjęcie pozytywnego rozstrzygnięcia
w przedmiotowej sprawie świadczyłoby o potraktowaniu skarżącego w sposób preferencyjny w stosunku do podmiotów wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań.
W odniesieniu do podniesionej przez stronę kwestii potwierdzenia kwoty zadłużenia oraz wydania kserokopii dokumentów, Zakład wyjaśnił, że w dniu [...] r. poinformował stronę o saldzie konta, jednocześnie załączając kopie dokumentów,
o które wnioskowała. Z ustaleń Zakładu wynika również, że dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o rozłożenie zadłużenia na raty, który z uwagi na niedostarczenie przez niego wymaganych dokumentów pozostawiono bez rozpoznania (o czym skarżący został pisemnie poinformowany).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła
o ponowne wnikliwe rozpatrzenie jej wniosku przez ZUS oraz o dokonanie oceny przez Sąd, czy pracownice ZUS Oddział w A. K. działały zgodnie
z obowiązującym prawem.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że ZUS nie dość wnikliwie zbadał jego sytuację rodzinną i majątkową. Stwierdził, że organ nie dał mu wystarczająco dużo czasu na dokładne przedstawienie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie. Podkreślił, że ZUS przemilczał niektóre fakty, m.in. wypadek, któremu skarżący uległ
w pracy, z powodu którego jego życie diametralnie się zmieniło. Strona podniosła, że ZUS błędnie podaje kwotę jej wynagrodzenia za pracę. Oświadczyła, że w związku
z wypadkiem korzysta z pomocy lekarzy - psychologa i psychiatry i dlatego nie była
w stanie reagować na pisma ZUS dotyczące przedmiotowej sprawy. Cierpi na "zespół stresu pourazowego". Skarżący wniósł o dokładne zbadanie jego sytuacji materialnej
i zdrowotnej.
Następnie skarżący opisał swoją wizytę w ZUS w A. K. w dniu [...]., podczas której pracownik podał mu do podpisu pewne dokumenty. Ze względu na zły stan zdrowia, o którym poinformował pracownika organu (był wtedy pod wpływem leków psychotropowych), skarżący nie był świadomy co podpisuje. Pracownik przedstawił mu wypełnione dokumenty, a skarżący miał jedynie złożyć na nich podpis. Pracownik wyjaśnił skarżącemu, że dokumenty te stanowią jedynie formalność
i dotyczą zasiłku chorobowego. Poinformował jednocześnie, że jeśli skarżący ich nie podpisze, wówczas nie będzie rozpatrywana sprawa zasiłku chorobowego, o który się ubiegał. Z uwagi na to, że pieniądze z zasiłku były mu bardzo potrzebne podpisał dokumenty, które okazały się deklaracjami, o czym dowiedział się
z późniejszej korespondencji.
Wobec zaistniałej sytuacji skarżący zwracał się do organu o przesłanie kserokopii dokumentów, które wtedy podpisał, jednakże ZUS albo go zbywał, albo przysyłał inne dokumenty. W związku z powyższym skarżący zarzucił organowi, że poprzez zastosowanie "podstępu" wymusił na nim podpisanie dokumentów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego
z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz
z odsetkami za zwłokę. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ww. należności, stąd decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku jest zasadna. W ocenie natomiast strony skarżącej organ naruszył przepisy prawa odmawiając umorzenia ww. składek wraz z odsetkami, co jest skutkiem nienależytego przeprowadzenia postępowania w sprawie.
W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,
z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
W uchwale z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, iż decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takiej sytuacji mogą być one umorzone.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy
i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust.1 powyższego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie ma obowiązku umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że pomimo wielu działań podejmowanych przez organ, nie ustrzegł się on błędów, które skutkują uwzględnieniem skargi. Podać należy, że w decyzji z dnia [...] r. (na s. 1 akapit ostatni od dołu) organ stwierdził co następuje: "W toku postępowania wyjaśniającego Zakład ustalił, iż Pan wraz z synami: T.
i B., zatrudniony jest w H. Sp. z o.o. na podstawie umowy agencyjnej
i z tego tytułu uzyskuje dochód (łączny dochód Pana oraz synów wynosi [...] zł), córka Pana, K., pobiera stypendium z Powiatowego Urzędu Pracy w wysokości [...] zł."
Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. (na s. 1-2) organ podał: "Po ponownej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Zakład ustalił, że obecnie budżet domowy Pana rodziny stanowi dochód osiągany przez pana
i synów: T. i B., z tytułu zatrudnienia na podstawie umów agencyjnych w H. Sp. z o.o. oraz zasiłek z Państwowego Urzędu pracy uzyskiwany przez córkę K. w wysokości [...] zł brutto."
Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych brak dowodów, na podstawie których organ dokonał powyższych ustaleń w zakresie dochodów skarżącego i jego rodziny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r. skarżący kwestionując ustalenia poczynione w pierwszej z ww. decyzji podniósł, że nie są to rzeczywiste pieniądze, które otrzymuje "do ręki". Zauważyć także należy, że w oświadczeniu z dnia [...]r. skarżący podał, iż on, żona oraz dwaj synowie są bezrobotni, córka natomiast jest na stażu "po szkole". W dalszej części tego oświadczenia powołał się na trudną sytuację materialną rodziny zaznaczając, że utrzymuje się ona tylko
z doraźnej pracy synów (d.: oświadczenie – k. [...] (oznaczenie ołówkowe) akt administracyjnych). W skardze skarżący podniósł, że "Nie zgadzają się także z prawdą kwoty wynagrodzenia za pracę."
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że zaistniał spór co do wysokości dochodów osiąganych przez skarżącego i jego rodzinę. W związku z tym, dla dokonania prawidłowej oceny przez tut. Sąd zaistniałego sporu niezbędne jest, aby organ podał na podstawie jakich dowodów ustalił wysokość wymienionych dochodów. Dowody te powinny także znajdować się w aktach sprawy administracyjnej. Tym bardziej, że zachodzą różnice pomiędzy ustaleniami zawartymi w decyzji pierwszej
w stosunku do ustaleń zawartych w decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku. Być może mają one uzasadnienie w stanie faktycznym (zwiększenie kwoty zasiłku), jednakże lapidarne stwierdzenia co do wysokości otrzymywanego zasiłku, bez należytego uzasadnienia i poparcia ich stosownymi dowodami nie pozwala na weryfikację stanowiska organu i strony. Nie wiadomo też jaki był cel zasiłku otrzymanego przez córkę skarżącego (K.) i czy miał on jednorazowy charakter.
W konsekwencji powyższego ustalenia poczynione przez organ wymykają się spod kontroli Sądu, który nie może przesądzić, która ze stron w zaistniałym sporze ma rację. Dokonanie prawidłowych ustaleń w tym zakresie ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ m.in. wysokość uzyskiwanych dochodów kształtuje sytuację materialną rodziny i pozwala ustalić, czy zachodzi choćby przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., tj. czy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawca nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Oczywiście Sąd ma na uwadze okoliczność, że to skarżący obowiązany był przedstawić organowi dane dotyczące sytuacji majątkowej jego i rodziny, w tym wysokość osiąganych dochodów, czego nie uczynił w sposób należyty, pomimo wielokrotnych wezwań i pouczeń ze strony organu. Organ zwracał się kilkakrotnie do wnioskodawcy o przedstawienie stosownych dowodów. Stąd nie są zasadne wywody strony skarżącej o zbyt krótkim terminie do złożenia dowodów. Trudno zarzucić organowi brak woli w umożliwieniu skarżącemu wykazania w realnym terminie sytuacji majątkowej jego i rodziny, gdy to właśnie S. G. zachowywał się biernie i przez kilka miesięcy (wniosek z dnia [...] r. złożony do organu [...] r.; wydanie zaskarżonej decyzji dnia [...] r.) nie złożył stosownych informacji o dochodach. Dopiero organ dokonał ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego. Jeżeli jednak organ we własnym zakresie dokonuje ustaleń co do wysokości dochodów, a strona je kwestionuje, to nie budzi wątpliwości, że należy podać źródło poczynionych ustaleń i załączyć stosowne dowody.
Organ obowiązany jest także odnieść się do argumentu strony dotyczącego wypadku i skutków z tym związanych w kontekście przesłanek umorzenia zaległości składkowych.
Reasumując należy stwierdzić, że analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji wskazuje, iż ZUS nie wykonał należycie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., polegającego na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego
w sposób wyczerpujący. Ponadto doszło do naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie
z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymogów tych decyzja organu nie spełnia, a naruszenie w tym zakresie przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ obowiązany jest także odnieść się do argumentu strony dotyczącego wypadku i skutków z tym związanych w kontekście przesłanek umorzenia.
Odnośnie zarzutów związanych z podpisywaniem deklaracji i ich wydaniem, tut. Sąd zauważa, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie odmowa umorzenia zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. W związku z tym nie podlegają ocenie zagadnienia, które wykraczają poza przedmiot tej sprawy np. zasiłku chorobowego, wydawania odpisów dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, czy też okoliczności dotyczących składania deklaracji.
Jednocześnie Sąd zauważa, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi. W przypadku wystąpienia nawet przesłanek umorzenia, Zakład nie ma obowiązku ich umorzyć. Z kolei podmiot ubiegający się o umorzenie obowiązany jest wykazać, że przesłanki zostały spełnione składając stosowne dowody na poparcie swoich argumentów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
H. Adamczewska-Wasilewicz D. Dudra E. Kruppik-Świetlicka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło