I SA/Bd 491/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 08 lipca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić wniosek o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2010r. W dniu 10 czerwca 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynęła skarga L. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W treści skargi zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2010r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Przede wszystkim stwierdził, że dochody skarżącej w wysokości [...] zł brutto nawet przy prowadzeniu dwuosobowego gospodarstwa domowego przy racjonalnym gospodarowaniu dają możliwość uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone, a w dniu 19 sierpnia 2010r. skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości [...] zł. Wyrokiem z dnia 06 października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę L. O.. W wyniku złożonego wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia strona została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu strona złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych w zakresie opłaty za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W dniu 10 grudnia 2010r. do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącej, do którego załączyła kopię zaświadczenia lekarskiego oraz kopię karty informacyjnej jej leczenia szpitalnego. Następnie w dniu 24 stycznia 2011r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu. Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2011r. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnienia, czy jej możliwości płatnicze uległy zmianie od dnia wydania postanowienia Referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2010r., którym odmówiono wnioskującej przyznania prawa pomocy. W dniu 21 lutego 2011r. do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącej (datowane na 18 lutego 2011r.), w którym stwierdziła, że po dniu 23 lipca 2010r., kiedy odmówiono jej przyznania prawa pomocy jej możliwości zarobkowe i płatnicze w związku ze stwierdzonym u niej stanem chorobowym, uległy znacznemu pogorszeniu. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2011r. Referendarz sądowy oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Dnia 22 marca 2011r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia stwierdzając, że referendarz sądowy nie przeprowadził wnikliwej analizy jej sytuacji majątkowej, zwłaszcza w kontekście jej pisma z dnia z dnia 18 lutego 2011r. Podkreśliła, że referendarz zaniechał przeprowadzenia stosownego dochodzenia, nie ustalił czy w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 167, art. 146 § 1 pkt 2 oraz art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 05 kwietnia 2011r. strona skarżąca została wezwana o przedłożenie dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i rodzinną. Postanowieniem z dnia 16 maja 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w związku z wnioskiem pełnomocnika skarżącej przedłużył o 14 dni termin do nadesłania ww. dokumentów, licząc od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Postanowienie zostało doręczone w dniu 01 czerwca 2011r. W dniu 15 czerwca 2011r. pełnomocnik strony nadesłał pismo, w którym poinformował, że stan zdrowia jego mandantki uniemożliwia przedłożenie brakującej dokumentacji. Dodał, że skarżąca ze względu na charakter swojego schorzenia przebywa w szpitalu psychiatrycznym, a co za tym idzie nie pracuje i nie osiąga jakichkolwiek dochodów, gdyż nie prowadzi już działalności gospodarczej. Do pisma załączono kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym (drugim) wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy. Stąd przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2010r. w tym zakresie. Zgodnie z powołanym wyżej artykułem, zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia. Wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z tego też względu pismem z 07 kwietnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów, tj. 1. dokumentów obrazujących wysokość miesięcznego dochodu netto 2. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych lub lokat terminowych za okres ostatnich trzech miesięcy; 3. dokumentu potwierdzającego dodatkowe obciążenie budżetu domowego innymi wydatkami, w szczególności spłatą kredytów bankowych lub innych należności budżetowych, 4. oświadczenia o ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz ich ewentualne udokumentowanie 5. zaświadczenia o stanie zdrowia oraz kopii rachunków potwierdzających, że strona skarżąca ponosi koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; 6. oświadczenia o ewentualnej pomocy świadczonej przez rodzinę; 7. wskazanie innych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Zauważyć wypada, że postanowieniem z dnia 16 maja 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w związku z wnioskiem pełnomocnika skarżącej przedłużył o 14 dni termin do nadesłania ww. dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik strony skarżącej nadesłał jedynie pismo z wyjaśnieniem, iż stan zdrowia jego mandantki uniemożliwia przedłożenie brakującej dokumentacji dodając, że skarżąca ze względu na charakter swojego schorzenia przebywa w szpitalu psychiatrycznym, a co za tym idzie nie pracuje i nie osiąga jakichkolwiek dochodów, gdyż nie prowadzi już działalności gospodarczej. Do pisma załączono kartę informacyjną leczenia szpitalnego, stwierdzającą pobyt skarżącej w szpitalu w dniach od 13.10.2010r. do 23.11.2010r. Podkreślić należy, że dokument ten nie przedstawia aktualnego stanu zdrowia strony, na który powołuje się pełnomocnik w piśmie z dnia 15 czerwca 2011r. W świetle powyższego, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy przesądził nie sam fakt nienadesłania określonej w wezwaniu Sądu dokumentacji, ale to, że bez tej dokumentacji Sąd nie był w stanie ustalić aktualnej sytuacji finansowej skarżącej i stwierdzić, czy jest ona na tyle trudna, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w niniejszej sprawie wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.