I SA/Bd 493/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej za miesiące maj, lipiec, sierpień i wrzesień 2005 r. oddala skargę I SA/Bd 493/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 lutego 2008 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.; odmówił W.P. umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące maj, lipiec, sierpień i wrzesień 2005 r. w łącznej kwocie 1.924,74 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 489,00 zł. Z uzasadnienia organu I instancji wynika, iż trudna sytuacja finansowa wnioskujacego została spowodowana nieuregulowaniem należności przez kontrahenta firmę B[...] Sp. z o.o. w W. Postępowanie prowadzone wobec dłużnika zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Miesięczny dochód skarżącego z tytułu renty wynosi 460 zł. Posiada na utrzymaniu troje dzieci, z których jeden syn oraz żona pozostają zatrudnieni na 1/16 etatu. Koszty utrzymania rodziny wynoszą 600 zł. Z zeznań rocznych PIT-36 wynika, iż podatnik w 2005 r. uzyskał dochód w wysokości 14.885,51 zł , a w 2006 r. w wysokości 5.669,52 zł. Z kolei w 2005 roku osiągnął obrót w kwocie 26.952 zł, a w 2007 roku 6.906 zł. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę argumentów naczelnik poniósł, iż nierzetelność kontrahentów wpisana jest w ryzyko prowadzonej działalności. Udzielenie ulgi, zdaniem organu stanowiłoby uprzywilejowanie strony w stosunku do innych podatników. Końcowo organ zaznaczył, iż rozpatrzył sprawę w trybie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Dyrektor Izby Skarbowej w B. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 12 maja 2008 r. nr PU/4407-14/08 utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zaprezentowaną przez organ I instancji. Wyjaśnił, że udzielenie ulgi jest odstępstwem od zasady. Wniosek o umorzenie zaległości podlega rozpatrzeniu w granicach określonych w przepisie art.67 a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, a pozytywna decyzja może być wydana tylko w sytuacji uzasadnionej zagrożeniem ważnych interesów podatnika, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które nie może mieć on wpływu i które nie są zależne od sposobu jego postępowania. Analizując sytuację materialną strony organ przyznał, iż w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika. Nie mniej uznał, iż brak w obecnej chwili majątku lub dochodów dostatecznych do zrealizowania zaległości podatkowej nie stanowi uzasadnienia do umorzenia. Zdaniem organu odwoławczego, Skarb Państwa nie może ponosić konsekwencji związanych z doborem partnerów gospodarczych przez prowadzących działalność gospodarczą. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W.P. zarzucił organowi naruszenie art.67 a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie podkreślił, iż trudna sytuacja materialna powstała z przyczyn nadzwyczajnych. W ocenie strony jego sytuacja to modelowy przypadek w którym można zastosować instytucję umorzenia. Wskazano, iż również interes publiczny przemawia za wydaniem decyzji pozytywnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych stanowił art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W myśl tego przepisu organ podatkowy na wniosek podatnika , z zastrzeżeniem art. 67b w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe , odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Jednakże kontrola tego typu decyzji ogranicza się tylko i wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Tym samym, skoro Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonej decyzji. Kontrola decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, oraz po drugie czy nie naruszył on w ramach swego uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego - m.in. wyrok SN z 8 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 24/96, wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 992/99, wyrok NSA z 28 października 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1830/03. Dla przyjęcia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Sąd bada czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w ustawie Ordynacja podatkowa zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 122 ww. ustawy, w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W tym celu są one na mocy art. 187 § 1 ww. ustawy zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym należy zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż uznaniowy charakter instytucji umorzenia, powoduje, iż zastosowanie wobec podatnika przedmiotowej ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, iż przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. W sytuacji uznania administracyjnego, w celu wydania prawidłowego orzeczenia, organ podatkowy obowiązany jest bowiem, jak wskazano wyżej, szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji wbrew zarzutom skargi, nie wykazała naruszenia art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Należy wskazać, iż organ podatkowy zebrał materiał dowodowy w celu ustalenia sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego przy aktywnym jego udziale. Zgromadzony w sprawie materiał w ocenie Sądu nie pozostawia wątpliwości, iż podejmując rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie organy podatkowe znały sytuację skarżącego, w sposób prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie, dokonały szczegółowej i wyczerpującej analizy wskazanych przez skarżącego okoliczności. Powyższe doprowadziło organy do wniosku, iż w sprawie wystąpiły wystarczające okoliczności do uznania , że została spełniona przesłanka z art. 67 a § 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. A zatem wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organ stwierdził , iż w niniejszej sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika. Nie mniej organy nie kwestionując trudnej sytuacji podatnika prawidłowo wskazały, iż pomimo tego były uprawnione do wydania decyzji odmownej w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Także dokonana ocena całokształtu okoliczności, w tym również ze względu na interes publiczny , który wymaga płacenia podatków oraz ocena zachowania podatnika powołującego się na fakt , iż zadłużenie było spowodowane działaniem nieuczciwych kontrahentów nie zawiera cech dowolności. Dokonana przez organy ocena mieści opera się na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.