I SA/Bd 509/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec J. K. (skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych z dni: [...] maja 2013r., [...] września 2013r. oraz [...] lutego 2015r., obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od września 2012r. do kwietnia 2013r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2012r. do kwietnia 2013r. oraz składek na Fundusz Pracy za okres od sierpnia 2012r. do kwietnia 2013r. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia emerytalnego przesyłając zawiadomienia o zajęciu świadczenia z dnia [...] grudnia 2015r. do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (doręczone w dniu [...] grudnia 2015r.). Dłużnika zajętej wierzytelności wezwano do przekazania zajętej kwoty (łącznie [...] zł) na rachunek bankowy organu egzekucyjnego na pokrycie egzekwowanej należności. Odpisy zawiadomień o zajęciu świadczenia doręczono skarżącemu w dniu [...] grudnia 2015r. W dniu [...] stycznia 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we [...] wpłynęło pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2016r. (oznaczone jako zarzut z art. 33 i art. 767 § 2 k.p.c.), w którym podniósł zarzuty przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, poczynając od zarzutu stosowania "niesprawiedliwych przepisów", prowadzenia egzekucji mimo bardzo trudnej sytuacji życiowej i finansowej jego rodziny, a na zarzucie wyłudzenia [...] zł kończąc. Przywołał okoliczności sporu pomiędzy nim a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w kwestii powrotu do ubezpieczenia w KRUS. Zdaniem skarżącego, egzekucja należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest bezpodstawna i w związku z tym zażądał "zniesienia blokady z emerytury". Organ egzekucyjny zakwalifikował żądanie skarżącego jako wniosek o zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. załatwił ten wniosek odmownie wskazując, że skarżący nie wykazał "ważnego interesu" w rozumieniu art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mianowicie nie udokumentował swojej sytuacji finansowej, nie przedstawił dokumentów wskazujących na aktualnie ponoszone wydatki czy koszty leczenia. Ponadto organ egzekucyjny zaznaczył, że zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego zobowiązanego nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się nieskuteczna. Zobowiązany nie wykazał, czy możliwe jest prowadzenie egzekucji z innych składników jego majątku niż świadczenie emerytalne. Dodatkowo Dyrektor Oddziału ZUS zauważył, że ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie nieopłaconych w terminie składek, które jako należności o charakterze publicznoprawnym korzystają z pierwszeństwa w zaspokojeniu przed innymi należnościami. P. z dnia [...] maja 2016r. skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie podnosząc, że sprawa ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wyjaśniana jest na jego korzyść i na tę okoliczność załączył do zażalenia pismo Biura Interwencyjnej Pomocy Prawnej w Kancelarii Prezydenta RP z dnia [...] marca 2016r. oraz dokumenty zatytułowane "propozycja ugody" adresowane do ZUS i KRUS. Zażądał zwrotu wyegzekwowanych kwot wraz z odszkodowaniem. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania wszczętego zażaleniem skarżącego z dnia [...] maja 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. ustalił, że pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat we [...] poinformował Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział we [...], że wycofuje zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] grudnia 2015r. Zważywszy zatem, że skarżący zażądał "zniesienia blokady z emerytury", a zajęcie wierzytelności zostało uchylone, sprawa stała się bezprzedmiotowa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, którego przepisy, na podstawie art. 18 ustawy z dnia [...] czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, z uwagi na stwierdzoną bezprzedmiotowość sprawy, organ postępowanie odwoławcze umorzył. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Przedmiotem skargi uczynił żądanie adresowane do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o zwrot wyegzekwowanych należności, wypłatę odszkodowania i "zwrot nadwyżki" wynikającej z różnic w wysokości składek w ramach powszechnego systemu emerytalnego i systemu ubezpieczenia społecznego rolników. Skarżący zażądał informacji, do jakiego sądu winien zwrócić się w tej sprawie. Dotąd, zdaniem skarżącego, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostają bezkarni, a on został bardzo skrzywdzony przez te instytucje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając, że skarga w żadnym stopniu nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę tut. Sąd uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budzi wątpliwości. W zaskarżonym postanowieniu uznano, że sprawa, na którą skarżący złożył zażalenie z dnia [...] maja 2016r., stała się bezprzedmiotowa z powodu wycofania zawiadomień o zajęciu jego emerytury. Obecnie skarżący domaga się natomiast zwrotu kwot zajętych przez egzekucję oraz odszkodowania. Złożył żądanie o zwrot pobranych należności, wypłatę odszkodowania i "zwrot nadwyżki" wynikającej z różnic w wysokości składek. Z urzędu Sądowi wiadomym jest, że w WSA w Bydgoszczy toczyły się już sprawy skarżącego dotyczące przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, i tak: a) prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 695/15 Sąd oddalił skargę skarżącego w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, b) prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 889/15 Sąd oddalił skargę skarżącego w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji administracyjnej wierzytelności z rachunku bankowego, c) wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 327/16 Sąd oddalił skargę skarżącego w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat kryterium legalności nie sposób nie poczynić uwagi ogólnej, że w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu faktycznego z daty wydania postanowienia przez organ egzekucyjny, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania zażalenia. Zatem skoro po wydaniu przez Dyrektora ZUS postanowienia z dnia [...] kwietnia 2016r. o odmownym załatwieniu wniosku skarżącego a przed wydaniem postanowienia organu odwoławczego, stan faktyczny sprawy uległ zmianie (Dyrektor ZUS wycofał zawiadomienie o zajęciu emerytury), to organ miał obowiązek to uwzględnić i wydać postanowienie odpowiadające stanowi sprawy aktualnemu na dzień orzekania. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że w toku postępowania zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia emerytalnego przesyłając zawiadomienia o zajęciu świadczenia z dnia [...] grudnia 2015r. dłużnikowi zajętej wierzytelności. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wezwana została do przekazania zajętej kwoty (łącznie [...] zł) na rachunek bankowy organu egzekucyjnego na pokrycie egzekwowanej należności. W dniu [...] grudnia 2015r. doręczone zostały zobowiązanemu odpisy zawiadomień o zajęciu świadczenia emerytalnego na podstawie art. 79 u.p.e.a. Natomiast pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat we [...] poinformował Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział we [...], że wycofuje zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] grudnia 2015r. Zważywszy zatem, że skarżący zażądał "zniesienia blokady z emerytury", a zajęcie wierzytelności stanowiącej zostało uchylone, rację trzeba przyznać organowi, że w przedstawionym stanie faktycznym sprawa stała się bezprzedmiotowa. Dodać należy, że Sąd nie ma kompetencji do merytorycznego orzekania o podniesionych w skardze zarzutach dotyczących tego, czy skarżący powinien być ubezpieczony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych czy w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dokonując merytorycznej oceny sprawy Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ odwoławczy, zasadnie umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. Dokonując z urzędu kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa materialnego ani procesowego. Organy prawidłowo prowadziły postępowanie w sprawie. Dyrektor Oddziału ZUS w T. oraz Dyrektor Izby Skarbowej dokonywali prawidłowych pouczeń w wydanych przez siebie postanowieniach (d.: k. 23 i 29 akt administracyjnych). Na marginesie Sąd informuje, że nie jest właściwy do udzielania informacji, jakich uzyskania skarżący zażądał w skardze. Sąd wskazuje, nie przesądzając rozstrzygnięcia, że z ogólnych zasad wynika, iż o zwrot niesłusznie wyegzekwowanych należności należy się zwracać do wierzyciela, gdyż jedynie on może być zobowiązany do ich ewentualnego zwrotu. Mając powyższe na uwadze przedstawioną wyżej argumentację Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.